Irracjonalizm ( – nierozumowy) – pogląd filozoficzny głoszący, że rzeczywistości nie da się poznać w racjonalny sposób, przypisujący najwyższą wartość pozarozumowym środkom poznawczym.
Irracjonalizm był postawą typową dla romantyzmu i modernizmu. Henri Bergson uważał, że człowiek ma do dyspozycji dwie władze poznawcze: intelekt i intuicję, stawiając wyżej intuicję.
Irracjonalizm jest również ujmowany w opozycji do racjonalizmu i antyirracjonalizmu. Irracjonalizm uznaje za wartościowe nie tylko zjawiska intersubiektywne i dające się potwierdzić doświadczalnie.
W języku potocznym irracjonalizm to przekonania i działania niepoparte logiką ani rozsądkiem, oparte np. na emocjach.
Przykłady Lista szkół i filozofów irracjonalnych orfizm Pitagoras i Pitagorejczycy Plotyn i Neoplatonizm Blaise Pascal Adam Smith Jean-Jacques Rousseau Arthur Schopenhauer Søren Kierkegaard Martin Heidegger Friedrich Nietzsche
Zobacz też racjonalizm irracjonalność
Przypisy
Linki zewnętrzne Jan Woleński, Racjonalizm i irracjonalizm, Instytut Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego (IF UJ), YouTube, 7 maja 2016 [dostęp 2024-10-28].
Kategoria:Doktryny epistemologiczne Kategoria:Krytyka racjonalizmu