Linia kolejowa nr 318 – zlikwidowana, niezelektryfikowana, jednotorowa linia kolejowa o długości 59,800 km, łącząca stacje: Leszno Dworzec Mały i Krzelów.
Historia 11 czerwca 1914 roku z udziałem Królestwa Prus, Prowincji Poznańskiej, powiatów: leszczyńskiego, górowskiego, ścinawskiego oraz miast: Góra, Ścinawa i Chobienia, a także, z należącym do Lenz Co, Kolejowym Towarzystwem Budowlanym, założono Leszczyńsko – Górowsko – Ścinawską Kolej Małą Towarzystwo Akcyjne z siedzibą w Górze. Ze względu na wybuch I wojny światowej, krótko po założeniu kolejki, trasę otwarto dla ruchu towarowego dopiero 15 września 1916 roku, a dla ruchu pasażerskiego 24 maja 1917 roku. Ruch obsługiwała – tak jak na Kolei Legnicko – Rawickiej – firma Lenz & Co.
Po wysadzeniu mostu na Kopanicy w czasie powstania wielkopolskiego, linia stała się nieprzejezdna. Poza tym po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, pomiędzy Laskową a Chróściną (niem. Kraschen) przebiegać zaczęła granica państwowa pomiędzy Polską a Niemcami. Od 17 stycznia 1920 roku linia na trasie Leszno – Laskowa nie była używana, a w 1922 rozebrana, na co wskazują nigdy nie wznowione kursy do Leszna, nawet podczas niemieckiej okupacji w czasie II wojny światowej. Dziś spacerując wzdłuż torów linii Poznań – Wrocław widać jeszcze starotorze, ciągnące się do ogródków działkowych za Zaborowem.
Czynna była natomiast pozostała część linii. Nazwę Towarzystwa zmieniono 25 marca 1939 roku na Górowską Kolej Małą Towarzystwo Akcyjne. Trasę Góra – Krzelów – Ścinawa (bo tam dojeżdżała większość pociągów) obsługiwało w latach 20. i 30. XX wieku pięć pociągów dziennie w dni robocze. W czasie II wojny światowej linia obsadzona była już tylko przez 3 – 4 pociągi dziennie.
Po likwidacji linii i dworca budynek został adaptowany do innych celów. W okresie PRL znajdował się tam m.in. zakład fryzjerski oraz gabinet stomatologiczny.
Przebieg Linia rozpoczynała się na stacji Leszno Dworzec Mały w Prowincji Poznańskiej i wiodła w kierunku południowym równolegle do torów linii nr 271 Wrocław Główny – Poznań Główny przez nieistniejącą już dziś leszczyńską stację Leszno Zaborowo. Wiodła wzdłuż dzisiejszej drogi wojewódzkiej 323 i pomiędzy Henrykowem Wielkopolskim a Laskową przecinała Kopanicę. Następnie przekraczała granicę prowincji Dolny śląsk i wiodła dalej krzyżując się w Sławęcicach z państwową linią Bojanowo – Odrzycko. Od tego momentu tory biegły równolegle do siebie mając jednocześnie osobne dworce w Sławęcicach i Górze. Kolejny raz przekraczała rzekę pomiędzy Osetnem a Bełczem Wielkim poprzez most na Baryczy. Za Górą linia kierowała się w kierunku Odry i biegła wzdłuż niej, aż do Ścianawy. W Krzelowie osiągała linię kolei legnicko-rawickiej, która prowadziła przez Ścinawę do stacji Legnica Północna.
Linia Leszno Dworzec Mały – Krzelów najbliżej Odry znajdowała się w okolicach Luboszyc i Chobieni. Jednakże w Chobieni dworzec znajdował się po wschodniej stronie rzeki, zaś miasto po zachodniej. Linia na całej długości nie przekraczała Odry, Dopiero za Krzelowem, w Ścinawie przechodziła na zachodni brzeg rzeki poprzez most wybudowany dla Kolei Legnicko-Rawickiejpociągi w Krzelowie wyjeżdżały linię Kolei Legnicko-Rawickiej, która prowadziła przez Ścinawę do Legnicy Północnej
Infrastruktura Węzły Stacja węzłowaLiniaKierunekStatus Leszno Łódź Kaliska – Forst czynny Wrocław Główny – Poznań Główny Zbąszyń Jarocin Leszno Grzybowo
Stacje i przystanki KmNazwaPoprzednia nazwaZdjęcieLiczbakrawędziperonowychInfrastrukturaŹródło0,000KrzelówKrehlau,Grzelów3Stacja kolejowa2,263WyszęciceWischütz,Wyszącice1Przystanek osobowy4,856GryżyceKrischütz1Przystanek osobowy6,436RajczynRayschen,Rościn1Przystanek osobowy8,000BorkiNeuvarwerk0Stacja towarowa10,094Jagielno GórowskieNieder Gimmel,ImiennoJemielno3Przystanek osobowy13,100BieliszówNeu Heidau1Przystanek osobowy15,899ChobieniaKöben,Chobień3Przystanek osobowy18,379LubówLübchen,Lubień2Przystanek osobowy18,379IrządzeIrrsingen1Przystanek osobowy24,631LuboszyceHerrnlauersitz1Przystanek osobowy26,389Bełcz WielkiOderbeltsch,Waldvorwerk,Bronikowice2Przystanek osobowy30,186OsetnoGroß Osten1Przystanek osobowy32,683Rogów GórowskiNeuguth,Skarszów1Przystanek osobowy35,119Stara GóraAlt Guhrau,Góra Stara1Przystanek osobowy,rampa towarowa37,800Góra ŚląskaGuhrau200px3Stacja kolejowa,rampa towarowa40,800SławęciceSchlabitz1Stacja kolejowa,rampa towarowa43,300GlinkaGleinig,Oberklinge,Glinka Górna3Przystanek osobowy,rampa towarowa46,700WitoszyceHeinzendorf-Kraschen2Przystanek osobowy granica państwa do 1939 /49,100LaskowaHeizendorfer Waldhäuser1Przystanek osobowy granica województw dolnośląskiego 30px i wielkopolskiego 30px52,000HenrykowoHeinrichshof1Przystanek osobowy57,000Leszno ZaborowoLissa Saboren200px1Przystanek osobowy59,80Leszno Dworzec MałyLissaLissa Kleinbanhof200px1Stacja węzłowa
Charakterystyka techniczna Linia nosiła nazwę małej, bowiem jej parametry odbiegały od ówcześnie przyjętych standardów (promienie łuków, nacisk osiowy, wielkość wzniesień), a nie jak podają niektóre źródła, że była linią wąskotorową. Rozstaw szyn wynosił 1435 mm. Podróż z Leszna do Krzelowa zajmowała według rozkładu z 1917 roku 3 godziny. Średnia prędkość pociągu wynosiła 20 km/h.
Ruch pociągów W 1928 roku linia Leszno – Krzelów obsługiwana była przez 4 parowozy serii T3 (polskie oznaczenie TKh1), 1 wagon spalinowy, 5 wagonów osobowych i 2 wagony bagażowe. Stan taboru na roku 1939 wskazuje: 3 lokomotywy, 2 wagony silnikowe, 7 wagonów osobowych, 2 bagażowe. Poza tym, linia obsługiwała pociągi towarowe posiadając 32 wagony towarowe.
Wykorzystanie linii Ruch osobowyRuch towarowyRozebrane odcinki Krzelów – Góra Śl. do 1960Krzelów – Góra Śl. do 1964Leszno – Laskowa 1922 Góra Śl. – Witoszyce do 22 stycznia 1945Laskowa – Witoszyce do 1944 Witoszyce – Henrykowo Wlkp. do 1919Witoszyce – Góra Śl. 1945 Henrykowo Wlkp. – Leszno do 1920Góra Śl. – Krzelów 1984
Przypisy
Linki zewnętrzne Eisenbahnen in Schlesien
Linia Leszno – Góra – Krzelów
Krzelów – Leszno Dworzec Mały