thumb|Dwór Rostworowskich w Rybnej, gdzie urodził się Karol thumb|Pałac Rostworowskich przy ul. św. Jana w Krakowie, który Róża z Popielów wniosła w posagu Karolowi thumb|Grób rodzinny Rostworowskich na Cmentarzu Salwatorskim. Spoczywają w nim: Karol Hubert, Marek, Jan. Karol Hubert Rostworowski (ur. 3 listopada 1877 w Rybnej, zm. 4 lutego 1938 w Krakowie) – polski dramaturg i poeta, kompozytor; publicysta, stronnik Obozu Wielkiej Polski.

Życiorys Pochodził z rodziny ziemiańskiej o arystokratycznym statusie zarówno ze strony ojca jak i matki. W 1888 rozpoczął naukę w gimnazjum św. Anny w Krakowie, przerywając ją w 1894. Do 1898 uczył się w Szkole Praktycznej Gospodarstwa Wiejskiego w Czernichowie k. Krakowa, a następnie studiował rolnictwo w Halle. Studia te porzucił w 1900 i od 1901 rozpoczął naukę gry na fortepianie oraz kompozycji w konserwatorium w Lipsku. W 1907 wyjechał do Berlina studiować filozofię, a następnie podróżował po Europie.

Do kraju powrócił w 1908 i zamieszkał w majątku krewnych w Czarkowach nad Nidą. Był członkiem Ligi Narodowej przed 1914Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887–1907), Londyn 1964, s. 582.. Po wybuchu I wojny światowej (1914) przeniósł się do Krakowa. Po 1920 rozpoczął współpracę z dziennikiem „Głos Narodu”, a szerzej z Narodową Demokracją, w której działał. Pełnił funkcje przewodniczącego Straży Narodowej w Krakowie oraz oboźnego Obozu Wielkiej Polski na miasto Kraków. W 1933 został powołany na członka Polskiej Akademii Literatury, z której to funkcji zrezygnował w 1937 w proteście przeciw polityce sanacji. W latach 1934–1937 był też radnym krakowskim, reprezentującym Stronnictwo Narodowe.

Początkowo uprawiał twórczość poetycką. W 1901 opublikował debiutancki tom pesymistycznych i dekadenckich wierszy Tandeta, w latach 1907–1909 wydał filozoficzną tetralogię poetycką składającą się z tomików Pre memoria, Maya, Ante lucis ortum, Saeculum solutum. W latach 1908–1911 powstały jego pierwsze dramaty psychologiczno-symboliczne: Żeglarze (1908), Pod górę (1910), Echo (1911). Sławę przyniosła mu wystawiona w Krakowie w 1913 (z wybitną rolą tytułową Ludwika Solskiego, odwołująca się do Nowego Testamentu tragedia psychologiczna Judasz z Kariothu (1913). Sztuka ta była świadectwem powrotu pisarza do katolicyzmu po dekadenckich doświadczeniach z okresu studiów w Lipsku. Szeroko komentowany był również dramat historyczno-psychologiczny Kajus Cezar Kaligula (1917), będący wybitnym studium tyranii oraz dekadencji. Swym konserwatywnym i antyrewolucyjnym poglądom dał wyraz w szeregu artykułów i szkiców literackich oraz ekspresjonistycznym moralitecie Miłosierdzie (1920), grotesce Straszne dzieci (1922), Fantazji dramatycznej w czterech częściach ku czci Adama Mickiewicza Zmartwychwstanie (1923) oraz nawiązującym do współczesności Antychryście (1925). Rewolucyjne złudzenia rozwiewał też w opublikowanym w 1930 Czerwonym marszu, dramacie o rewolucji francuskiej. Do problematyki psychologicznej i konwencji realistycznej powrócił w tragedii współczesnej Niespodzianka (1929), uważanej za jedno z jego największych osiągnięć oraz w jej kolejnych częściach: Przeprowadzce (1930) oraz U mety (1932). W 1936 napisał jedyną komedię Don Kiszot za kulisami.

Za Niespodziankę Rostworowski został nagrodzony Państwową Nagrodą Literacką w 1932.

Chorował na gruźlicę. Pod koniec życia mieszkał w swoim domu przy ul. Gontyna na osiedlu Salwator. Zmarł 4 lutego 1938 po chorobie płucnej. Został pochowany 7 lutego 1938 na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor SC13, rząd 1, nr grobu 5).

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (19 marca 1936) „za zasługi na polu pracy literackiej”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933) „za zasługi na polu literatury dramatycznej” - Karol Hubert Roztworowski.

Wywód genealogiczny Na podstawie materiału źródłowegoWywód genealogiczny wg Genealogii Potomków Sejmu Wielkiego https://www.sejm-wielki.pl/b/psb.23743.7:

Był pierwowzorem postaci Młodego Człowieka w dramacie „Brat naszego Boga” (1979) Karola Wojtyły.

Był mężem Róży z Popielów (córki Jana i Jadwigi z hrabiów Dunin-Borkowskich), z którą miał trzech synów: Jana (1919–1975), poetę, Marka (1921–1996), historyka sztuki, ministra kultury i sztuki i Emanuela (1923–1989), historyka, redaktora naczelnego Polskiego Słownika Biograficznego.

Zobacz też Karol Paweł Rostworowski (1874–1927) – muzyk, kuzyn Karola Huberta

Przypisy

Linki zewnętrzne Utwory Karola Huberta Rostworowskiego w serwisie Polona.pl Karol Hubert Rostworowski, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-01-15].

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Ligi Narodowej Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Literatury Kategoria:Laureaci Państwowej Nagrody Literackiej (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Salwatorem (Kraków) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Polscy kompozytorzy Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Radni Krakowa (II Rzeczpospolita) Karol Hubert Rostworowski Kategoria:Rybna (województwo małopolskie) Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1938