thumb|240px| Pomnik Maxa Plancka (1948/1949, Berlin) thumb|240px|Pięć kontynentów (1961, Kilonia) thumb|240px|Echo I (1987, Berlin) thumb|240px|Wielki łuk (1991, Szczecin) Bernhard Ernst Johannes Heiliger (ur. 11 lub 15 listopada 1915 w Szczecinie, zm. 25 października 1995 w Berlinie) – niemiecki rzeźbiarz, malarz i rysownik, wykładowca w Berlińskiej Akademii Sztuki. Z żoną, rzeźbiarką Ruth Marią Linde-Heiliger (małżeństwem byli w latach 1938-53), miał trójkę dzieci: socjolożkę-feministkę Anitę Heiliger i projektanta Stefana Heiligera oraz córkę Juttę Heiliger-Wagner.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Był synem Hermanna Heiligera i Anny Heleny Heiliger de domo Gensen, mieszkających od roku 1912 w Szczecinie. Ojciec był zamożnym właścicielem sklepu z artykułami tekstylnymi. Rodzina mieszkała w eleganckim, dużym mieszkaniu przy dzisiejszej ulicy Swarożyca 11, w pobliżu Wałów Chrobrego (wówczas niem. Hakenterrasse – Taras Hakena). Bernhard był czwartym dzieckiem Heiligerów (miał trzy starsze siostry). Rodzina znalazła się w trudnej sytuacji finansowej w czasie kryzysu po I wojnie światowej – była m.in. zmuszona do przeprowadzki do mniej kosztownego mieszkania.

Bernhard Heiliger w Szczecinie spędził dzieciństwo i młodość. Uczęszczał do szkoły przy dzisiejszej ul. Unisławy (do rozwijania zdolności plastycznych skłonił go prawdopodobnie nauczyciel rysunku). W latach 1930–1936 uczył się rzeźbiarstwa, początkowo w zakładzie kamieniarskim, a następnie w Werkschule für Gestaltende Arbeiten ( Szkole Rzemiosł Przemysłowych; obecnie zespół szkół przy pl. Kilińskiego). Był uczniem Kurta Schwerdtfegera, absolwenta Bauhausu i Waltera Riezlera, ówczesnego dyrektora szczecińskiego muzeum. W tym okresie powstały dwa jego zachowane rysunki pt. Zagroda pomorska (1931) i Łodzie rybackie (1937). W roku 1937 muzeum zakupiło jego rzeźbę, nazwaną Wiążąca snopki (sztuczny kamień; eksponowana na wystawie w roku 1938, później zaginiona); otrzymał też stypendium, umożliwiające podjęcie studiów.

Studia i II wojna światowa W roku 1938 wyjechał na studia do Berlina. Studiował z Arno Brekerem w Vereinigte Staatsschulen für freie und angewandte Kunst (1938–1941), m.in. u Richarda Scheibe). Wiosną 1939 roku przebywał w Paryżu, gdzie kontaktował się ze znanymi nowoczesnymi rzeźbiarzami (m.in. Aristide Maillol, Charles Despiau).

W 1941 roku został skierowany na front wschodni. W zimie 1942 roku otrzymał urlop, a w kwietniu następnego roku – odroczenie służby wojskowej, dzięki staraniom Arno Brekera, bardzo cenionego przez Adolfa Hitlera. Pracował w warsztacie Brekera we Wriezen. Po otrzymaniu ponownego powołania (we wrześniu 1944) uciekł do północnych Niemiec, gdzie przebywał do końca wojny.

Okres powojenny W listopadzie 1945 roku wrócił do Berlina i rozpoczął samodzielną pracę artystyczną. Pierwsze wystawy jego prac odbyły się w roku 1946 w Privathaus von Karl Buchholz i Galerie Rosen. Wkrótce potem rozpoczął pracę dydaktyczną w Hochschule für Angewandte Kunst w Berlinie-Weißensee. W roku 1948 jego prace stały się powszechnie znane – odbyła się indywidualna wystawa w Galerie Bremer i wygrał konkurs na pomnik Maxa Plancka (ustawiony na terenie Uniwersytetu Humboldta). Od stycznia  r. do końca życia pracował w swoim atelier w Berlin-Dahlem, a od grudnia tego roku do 1986 r. pracował też w Staatliche Hochschule für Bildende Künste w Berlin-Charlottenburg (Berlińska Akademia Sztuki).

Jego dzieła były prezentowane na wielu światowych wystawach sztuki, gdzie zdobywał nagrody, i znajdują się w najważniejszych światowych kolekcjach. Był członkiem stowarzyszeń artystycznych, m.in. Niemieckiej Rady Sztuki, członkiem honorowym Niemieckiego Związku Artystów, Accademia delle Arti del Disegno. W roku 1996 utworzył fundację Bernhard Heiliger Stiftung, która m.in. wspiera stypendiami młodych artystów-rzeźbiarzy, wyłanianych w trybie konkursu, oraz przyznaje nagrody.

Twórczość Początkowo tworzył przede wszystkim rzeźby figuralne (cykle postacie i głów portretowych). Rzeźbą abstrakcyjną zainteresował się w połowie XX w. pod wpływem Henry'ego Moore'a. Stosował rozmaite techniki i materiały rzeźbiarskie, np. odlewy cementowe, brązy, stal, aluminium. W swoich monumentalnych rzeźbach otwartych często starał przedstawić dynamikę i zjawiska przezwyciężania siły ciążenia i przenikania się przestrzeni; jako przykłady są podawane rzeźby Płomień i Kosmos 70 – kompozycja elementów swobodnie zawieszonych w przestrzeni. Poza rzeźbą tworzył cenione rysunki, kolaże i asamblaże. Opisy dzieł są m.in. gromadzone w Niemieckiej Bibliotece Narodowej.

Dzieła (wybór) Spośród monumentalnych rzeźb wymieniane są m.in.: The unknown political prisoner (1952, Tate Gallery), Figuren-baum (1958, Wystawa Światowa), Panta rhei (1961, ambasada Niemiec w Paryżu), Płomień (1962/1963, Ernst Reuter Platz w Berlinie), Kosmos 70 (siedziba Reichstagu w Berlinie), Echo (1980, zespół rzeźb dla Filharmonii Berlińskiej), Oko Nemesis (1980, Berlin, Kurfürstendamm). Bernhard Heiliger wykonywał również reliefy na ścianach budynków, np. dla Domu Mieszczańskiego w Bremie. W Szczecinie znajduje się rzeźba Wielki łuk z roku 1991, ustawiona przy Ratuszu Staromiejskim.

Kolekcje Prace Bernharda Heiligera znajdują się w najważniejszych światowych kolekcjach, w tym w: Museum of Modern Art, Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, Tate Britain, Staatliche Museen Preußischer Kulturbesitz, National Galerie, Berlin Kunstmuseum, Bonn, Staatsgalerie, Stuttgart, Germanisches Nationalmuseum, Norymberga, Królewskie Muzea Sztuk Pięknych, Bruksela, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpia Muzeum Izraela, Jerozolima, Hakone Open Air Museum, Tokio.

Przypisy

http://www.bernhard-heiliger-stiftung.de/d_html/akt_d.html#stipendium

Linki zewnętrzne

Kategoria:Niemieccy rzeźbiarze Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1995