Antoni Iglewski ps. „Antoni”, „Igła”, „Ponar”, „Suseł”, „Nieczuja”, „Vanadi”, „Kujawiak”, „Mazecki” (ur. 1 stycznia 1899 w Radziejowie, zm. 27 stycznia 1979 we Wrocławiu) – komendant Okręgu Białystok Związku Walki Zbrojnej od sierpnia do października 1940 rokuArmia Krajowa - szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999, s. 414..
Członek POW, powstaniec wielkopolski, jeden z żołnierzy oddziałów specjalnych Polskich Sił Zbrojnych – cichociemny, w stopniu kolejno porucznika (1943), kapitana (1944), , kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się 1 stycznia 1899 w Radziejowie na Kujawach. W 1916 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, gdzie pełnił funkcję sekcyjnego w Komendzie Lokalnej Radziejów. Po ukończeniu kursów w 1917 został instruktorem-szkoleniowcem grup bojowych. W sierpniu 1918 stanął na czele oddziału lotnego POW, a trzy miesiące później wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w powstaniu wielkopolskim, a potem w wojnie polsko-bolszewickiej.
Po wojnie służył w 81 pp w Grodnie. W 1933 odszedł z wojska i został zastępcą kierownika w szefostwie Budownictwa Wojskowego Okręgu Korpusu nr III w Grodnie. Dwa lata później objął stanowisko naczelnika w tamtejszym Zarządzie Miejskim Wydziału Przedsiębiorstw Miejskich. Tuż przed wybuchem II wojny światowej został przydzielony do Oddziału II Sztabu Głównego, gdzie przeszkolono go w zakresie dywersji pozafrontowej w Prusach Wschodnich.
We wrześniu 1939, podczas obrony Grodna dowodził 200 osobowym oddziałem. Po kapitulacji przebywał na terenie Białostocczyzny, gdzie założył organizację „Polska Armia w Kraju – Odcinek Łomża – Grodno”.
Od połowy października 1939 pełnił funkcję zastępcy komendanta Okręgu Białostockiego Służby Zwycięstwu Polski, a później Związku Walki Zbrojnej. Od sierpnia do października 1940 pełnił obowiązki komendanta tego okręgu. Od października był szefem oddziałów I i IV Obszaru nr 2 Białystok.
W czasie inspekcji na Wileńszczyźnie, w połowie października 1940 został aresztowany przez NKWD. Więziony kolejno Białymstoku i Mińsku, trafił ostatecznie na moskiewską Łubiankę. Za „organizowanie antykomunistycznej konspiracji” Najwyższy Sąd Wojenny NKWD skazał go w czerwcu 1941 na karę śmierci.
Zwolniony na mocy układu Sikorski–Majski, w sierpniu 1941 znalazł się w Armii gen. Andersa, gdzie został szefem kancelarii Naczelnego Dowództwa. Po przerzuceniu do Wielkiej Brytanii w lutym 1942 rozpoczął służbę w Polskich Siłach Zbrojnych. Przeszedł przeszkolenie w zakresie działań na tyłach wroga.
Zrzucony w nocy z 17 na 18 lutego 1943 na teren krajuOperacja lotnicza „Wall”; dowódca kpt. naw. Mieczysław Kuźmicki; Ekipa XXI – zespół 2.. Po krótkim okresie przygotowawczym został skierowany przez gen. Grota-Roweckiego do pracy w komendzie Okręgu Armii Krajowej Kraków. Następnie został szefem dywersji i partyzantki Inspektoratu rejonowego „Maria” (Obwody Miechów, Olkusz, Pińczów). W marcu 1943 zorganizował pierwszy w inspektoracie oddział partyzancki „Skrzetuski”.
Pod koniec lipca 1944 brał udział w walkach o utworzenie, a następnie utrzymanie terenu tzw. Rzeczypospolitej Kazimiersko-Proszowickiej.
W sierpniu 1944 został dowódcą samodzielnego partyzanckiego baonu szturmowego „Suszarnia” 106 Dywizji AK. Był jednocześnie zastępcą dowódcy 106 Dywizji AK. Jego oddział przeprowadził 184 wypady zbrojne, przeprowadzając likwidacje konfidentów i gestapowców.
Po wojnie działał w konspiracyjnej organizacji „NIE”, Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj i Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość”.
Po ujawnieniu się w październiku 1945 mieszkał kolejno w Gdyni, Gdańsku i Wrocławiu. W grudniu 1948 został aresztowany przez tamtejszą bezpiekę i wywieziony do Krakowa. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 1953 został skazany na 8 lat więzienia. Na wolność wyszedł w 1956 na mocy amnestii.
Aktywnie udzielał się w środowisku Spadochroniarzy Cichociemnych. Napisał biografię pt. PONAR – Wspomnienia z lat 1939-1945, wydaną w 2012 r. i kilka artykułów do „Wojskowego Przeglądu Historycznego”. Był żonaty z Marią z Ulatowskich (1901–1975), urzędniczką. Dzieci nie miał.
Pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Radziejowie.
Odznaczenia i ordery Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 12443 Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych czterokrotnie Srebrny Krzyż Zasługi Wielkopolski Krzyż Powstańczy Krzyż Armii Krajowej Krzyż Partyzancki i innymi
Uwagi
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Cichociemny z Radziejowa, Tekst i foto: Mirosław Kowalski, na podstawie pierwszego opracowania życiorysu radziejowskiego Cichociemnego autorstwa Przemysława Tomczaka, który ukazał się na łamach „Kroniki-Gazety radziejowskiej” nr 4 z 1997 r. Cichociemni
Kategoria:Cichociemni Kategoria:Członkowie Komend Okręgów AK Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej 1939–1941 Kategoria:Komendanci Okręgów ZWZ Kategoria:Obrońcy Grodna (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Oficerowie 106 Dywizji Piechoty Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR 1941–1942 Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich więzień w okupowanej Polsce 1939–1941 Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Wojskowi związani z Białymstokiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Radziejowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Oficerowie 31 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Oficerowie 14 Pułku Piechoty Ziemi Kujawskiej Kategoria:Żołnierze 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1979