thumb|Grób Tadeusza Olbrychta na cmentarzu Rakowickim w Krakowie Tadeusz Maria Celestyn OlbrychtW ewidencji wojskowych C. K. Armii był określany w języku niemieckim jako „Thaddäus Olbrycht”. (ur. 23 maja 1891 w Sanoku, zm. 2 czerwca 1963 w Krakowie) – polski zootechnik, lekarz weterynarii, naukowiec.

Życiorys Tadeusz Maria Celestyn Olbrycht urodził się 23 maja 1891 w Sanoku. Był synem Piotra Olbrychta (w 1882 zastępca prowizoryczny nauczyciela w szkole ludowej w Zahutyniu pod Sanokiem, lekarz weterynarii, w 1887 mianowany weterynarzem powiatowym w Sanoku i służący tam w kolejnych latach przy c. k. starostwie powiatu sanockiego, w 1911 starszy weterynarz przy c. k. starostwie powiatu wadowickiego) i Marii z domu Jaworskiej (córka Jana, proboszcza greckokatolickiego w Zahutyniu). Jego braćmi byli Jan Stanisław (1886–1968, lekarz, profesor), Bruno (1895–1951, generał Wojska Polskiego).

W 1909 ukończył naukę w Gimnazjum w Wadowicach. Następnie studiował weterynarię we Lwowie do 1912. Studia te kontynuował w Dreźnie i Wiedniu, gdzie w 1914 uzyskał dyplom weterynarza.

Przed 1914 był członkiem Związku Strzeleckiego. Po wybuchu I wojny światowej został powołany do C. K. Armii i służył w jej szeregach od 1914 do 1918. Został mianowany na stopień wojskowego podweterynarza, pozostając w tym charakterze do 1918 bez określenia starszeństwa. Pełnił stanowisko dyrektora szpitala koni na Węgrzech i na froncie włoskim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego 5 grudnia 1918. W służbie czynnej pozostawał do 7 stycznia 1921. Został awansowany na stopień kapitana lekarza weterynarii rezerwy ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym lekarzem weterynarii w Kadrze Okręgowego Szpitala Koni nr VII w Poznaniu. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto.

Po 1918 r. był asystentem w Akademii Weterynaryjnej we Lwowie. Na tej uczelni w 1922 uzyskał stopień naukowy doktora nauk weterynaryjnych. Także w 1922 r. ukończył studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym na Uniwersytecie Poznańskim, uzyskując dyplom inżyniera rolnika. Od 1922 do 1924 był specjalistą hodowli zwierząt w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Został adiunktem w Katedrze Hodowli Zwierząt UP. W 1924 uzyskał tam stopień naukowy doktora habilitowanego. Od 1924 był zastępcą profesora, od 1926 docentem. W 1927 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego i kierownikiem Zakładu Hodowli Zwierząt w AMW. Równolegle był wykładowcą na Wyższych Kursach Ziemiańskich we Lwowie. W 1938 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego [on-line] [dostęp: 21.11.2012]. Był prezesem Lwowskiego Towarzystwa Zootechnicznego. Udzielał się w komisjach Małopolskiego Towarzystwa Rolniczego.

Podczas II wojny światowej przebywał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Był profesorem hodowli zwierząt i pełnił funkcję prodziekana Wydziału Weterynaryjnego na Uniwersytecie Edynburskim. Ponadto zdobył on doktorat z genetyki na University of London w 1944.

Po zakończeniu wojny wrócił w 1946 w nowe granice Polski, zamieszkując we Wrocławiu. Został wykładowcą na Uniwersytecie Wrocławskim i Politechnice Wrocławskiej. Był pierwszym dziekanem Wydziału Zootechnicznego w latach 1950–1953. Kierował Katedrą Ogólnej Hodowli Zwierząt Uniwersytetu, a później Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu do 1961.

Był żonaty z Franciszką, siostrą Hilarego Minca. Zmarł w 1963 w Krakowie i został pochowany tamże w alei zasłużonych na cmentarzu Rakowickim (kwatera LXVII-zach. 2-7).

Dorobek naukowy Tadeusz Olbrycht był specjalistą w dziedzinie genetyki, hodowli zwierząt, biologii rozrodu zwierząt gospodarskich oraz żywienia zwierząt. Zaliczany jest do pionierów w zakresie sztucznego unasienniania zwierząt gospodarskich. Staż naukowy, a następnie etat asystenta uzyskał w Stanach Zjednoczonych u prof. Thomasa Hunta Morgana – laureata naukowej nagrody Nobla, na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Pracował także jako lekarz weterynarii w stadninie koni w Kentucky.

Zaaklimatyzował w Polsce kukurydzę pastewną: koński ząb i wyhodował 4 odmiany. Opracował nowoczesny sprzęt do unasienniania zwierząt gospodarskich i dokonywania pomiarów, udowodnił eksperymentalnie, że rzęsistek bydlęcy powoduje ronienia u krów.

Przed 1939 ogłosił około 50 prac w swojej specjalności naukowej. Do jego najważniejszych prac należąDane na podstawie katalogu Biblioteki Narodowej w Warszawie: Podstawy rozwoju zootechniki miczurinowskiej w ZSRR, Lublin 1950. Unasienianie zwierząt gospodarskich, Warszawa 1951. Możliwości zwiększenia płodności zwierząt w świetle biologii, Lublin 1951. Zootechnika. Część ogólna, Wrocław 1952. Jak podnieść żywotność i płodność zwierząt gospodarskich, Warszawa 1955. Kukurydza, Warszawa 1956. Typy użytkowe i rasy zwierząt domowych, Wrocław 1960.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości (5 sierpnia 1937) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal za Długoletnią Służbę Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej na wstążce Medalu Waleczności (Austro-Węgry, przed 1917)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Kapitanowie weterynarii II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Sanoku Kategoria:Naukowcy związani z Sanokiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Cywilnej Kategoria:Polscy zootechnicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Edynburgu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższych Kursów Ziemiańskich we Lwowie Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1963