Archidiecezja Cuzco (, ) – rzymskokatolicka archidiecezja ze stolicą w Cuzco, w Peru. Najstarsze peruwiańskie biskupstwo. Arcybiskupi Cuzco są również metropolitami metropolii o tej samej nazwie.
W 2023 na terenie archidiecezji pracowało 62 zakonników i 41 sióstr zakonnych.
Sufraganie Sufraganiami archidiecezji Cuzco są: diecezja Abancay prałatura terytorialna Chuquibambilla diecezja Sicuani
Historia mały|Położenie archidiecezji na mapie podziału diecezjalnego Peru 5 września 1536 z mocy decyzji Pawła III erygowano diecezję Cuzco. Do tej pory tereny nowego biskupstwa należały do archidiecezji sewilskiej ze stolicą w Hiszpanii. Diecezja Cuzco objęła swym zasięgiem większość Ameryki Południowej pod hiszpańskimi wpływami.
14 maja 1541 z części terenów diecezji Cuzco powstała diecezja limska (obecnie archidiecezja Lima). Tym samym biskupi Cuzco stracili na znaczeniu na rzecz ordynariuszy Limy, która w 1544 została stolicą Wicekrólestwa Peru a w 1546 siedzibą arcybiskupów metropolitów limskich.
W XVI w. z diecezji Cuzco odłączono również: 1 lipca 1547 diecezję paragwajską (obecnie archidiecezja Asunción w Paragwaju) - w przybliżeniu tereny dzisiejszego Paragwaju, Argentyny i Urugwaju 27 czerwca 1552 diecezję La Plata (obecnie archidiecezja Sucre w Boliwii) - w przybliżeniu tereny dzisiejszej Boliwii i części Chile.
1 sierpnia 1598 biskup Cuzco Antonio de Raya Navarrete, wypełniając postanowienia soboru trydenckiego, erygował diecezjalne seminarium duchowne.
W kolejnych wiekach na terytoriach biskupstwa Cuzco powstały: 20 lipca 1609 diecezja Ayacucho (obecnie archidiecezja Ayacucho) 7 października 1861 diecezja Puna 5 stycznia 1900 prefektura apostolska San Domingo de Urubamba (obecnie wikariat apostolski Puerto Maldonado).
23 maja 1943 Piusa XII bullą Inter praecipuas wyniósł diecezję Cuzco do godności arcybiskupstwa i stolicy metropolii.
W XX w. archidiecezja Cuzco traciła część parafii na rzecz nowo powstałych: 28 kwietnia 1958 diecezji Abancay 10 stycznia 1959 prałatury terytorialnej Sicuani 29 kwietnia 1967 diecezji Callao.
W lutym 1985 archidiecezję odwiedził papież Jan Paweł II.
Ordynariusze Biskupi Cuzco thumb|240px|Vicente de Valverde Alvarez OP - pierwszy biskup Cuzco (1537 - 1541) Vicente de Valverde (1537–1541) Juan Solano (1544–1562) Francisco Ramirez (1562–1564) Mateo Pinello (1565–1569) Sebastián Lartaún (1570–1583) Gregorio de Montalvo Olivera (1587–1592) Antonio de Raya Navarrete (1594–1606) Fernando Mendoza González (1609–1618) Lorenzo Pérez de Grado (1619–1627) Fernando de Vera y Zuñiga (1629–1638) Diego Montoya Mendoza (1640) Juan Alonso y Ocón (1643–1651) następnie mianowany arcybiskupem La Platy Pedro de Ortega y Sotomayor (1651–1658) Agustín Muñoz Sandoval (1659–April 1661) Bernardo de Izaguirre de los Reyes (1662–1669) następnie mianowany arcybiskupem La Platy Manuel de Mollinedo Angulo (1670–1699) Juan González de Santiago (1705–1707) Melchior de la Nava y Moreno (1712–1714) Gabriel de Arregui y Gutiérrez (1716–1724) Bernardo de Serreda y Villate (1725–1733) José Manuel de Sarricolea y Olea (1734–1740) Pedro Morcillo Rubio de Suñón (1742–1747) Juan de Castañeda Velásquez y Salazar (1749–1762) Juan Manuel Jerónimo de Romaní y Carrillo (1763–1768) Agustín Gorritátegui (1770–1776) Juan Manuel Moscoso y Peralta (1778–1789) następnie mianowany arcybiskupem Grenady Bartolomé María de las Heras Navarro (1789–1806) następnie mianowany arcybiskupem limskim José Maria Pérez Armendáriz (1806–1819) José Calixto de Orihuela (1821–1826) Eugenio Mendoza Jara (1838–1854) Julián Ochoa Campos (1865–1875) Pedro José Tordoya Montoya (1875–1880) Juan Antonio Falcón (Iturrizaga) (1893–1909) José Gregorio Castro (1910–1917) Pedro Pascuál Francesco Farfán de los Godos (1918–1933) następnie mianowany arcybiskupem limskim Felipe Santiago Hermosa y Sarmiento (1935–1943)
Arcybiskupi Cuzco Felipe Santiago Hermosa y Sarmiento (23 maja 1943 - 17 grudnia 1956) następnie mianowany wikariuszem polowym wojska peruwiańskiego Carlos Maria Jurgens Byrne CSsR (17 grudnia 1956 - 6 grudnia 1965) następnie mianowany arcybiskupem Trujillo Ricardo Durand Flórez SI (14 lutego 1966 - 14 stycznia 1975) następnie mianowany biskupem Callao Luis Vallejos Santoni (14 stycznia 1975 - 8 czerwca 1982) Alcides Mendoza Castro (5 października 1983 - 29 listopada 2003) Juan Antonio Ugarte Pérez (29 listopada 2003 - 28 października 2014) Richard Daniel Alarcón Urrutia (od 28 października 2014)
Dekanaty Archidiecezja podzielona jest na następujące dekanaty: El Sagrario San Antonio Abad Patrón San Jerónimo Anta Urubamba Calca Paucartambo Acomayo Paruro San Martín de Porres de Huancaro Quispicanchi Quebrada Honda
Przypisy
Bibliografia Giga-Catholic Catholic-Hierarchy
Cuzco Kategoria:Region Cuzco Kategoria:Religia w Cuzco