Opera – darmowa przeglądarka internetowa oparta na projekcie Chromium i silniku Blink, rozwijana od 1994 roku, początkowo przez norweską firmę Opera Software, a obecnie przez Opera Norway AS, spółkę zależną notowanej na NASDAQ Opera Limited, kontrolowanej przez inwestorów związanych z chińskim konsorcjum (m.in. Qihoo 360 i Kunlun Tech). Od wersji 100 (2023) desktopowa Opera nosi nazwę kodową Opera One i ma wbudowanego asystenta sztucznej inteligencji Aria.

Opera jest oprogramowaniem własnościowym, udostępnianym bezpłatnie na licencji freeware. Przeglądarka zapoczątkowała wiele funkcji przejętych później przez konkurencję, m.in. przeglądanie w kartach, szybkie wybieranie, gesty myszy i blokowanie wyskakujących okienek; współcześnie wyróżnia ją m.in. wbudowana usługa VPN, bloker reklam i komunikatory w pasku bocznym.

Rozwój

Historia zmian Opera powstała w 1994 w wyniku prac nad projektem badawczym sponsorowanym przez norweskiego narodowego operatora telefonicznego Telenor. Sukces techniczny projektu sprawił, że jej twórcy uniezależnili się od sponsora i założyli firmę Opera Software ASA produkującą kolejne wersje przeglądarki.

Do czasu wydania wersji 2.0, Opera znana była pod nazwą MultiTorg Opera i była przeglądarką niedostępną publicznie. Cechowała ją unikatowa jak na tamte czasy funkcja przeglądania wielu stron w jednym oknie przeglądarki – wielodokumentowy interfejs. W 1996 roku wydano na zasadach licencji shareware wersję 2.1.

Kolejnym, ważnym w historii rozwoju przeglądarki była wersja numer 4, wydana 28 czerwca 2000. Jądro przeglądarki zostało przepisane tak, by mogło pracować pod różnymi środowiskami, zaimplementowano także wbudowanego klienta poczty e-mail.

W grudniu 2000 opublikowana została wersja oznaczona numerem 5. Najbardziej widoczną zmianą była zmiana zasady dystrybucji – zamiast ograniczeń czasowych w użytkowaniu bez wykupienia licencji wprowadzono banery reklamowe.

29 listopada 2001 roku ukazała się wersja szósta, wspierająca kodowanie Unicode, umożliwiająca obok dotychczasowego trybu MDI przeglądanie w kartach.

W styczniu 2003 wydano kolejną, siódmą wersję przeglądarki. Z najistotniejszych zmian należy wymienić nowy silnik o nazwie Presto, ulepszoną obsługę kaskadowych arkuszy stylów, obsługa modelu DOM i skryptów po stronie użytkownika. W sierpniu 2004 rozpoczął się okres testowania Opery w wersji 7.6. Ta cechowała się ulepszoną obsługą standardów, wprowadzono również obsługę programu za pomocą głosu i obsługę VoiceXML-a. Zaimplementowano również unikalną technologię dopasowania treści do szerokości, która pozwala na swobodne przeglądanie stron na każdej rozdzielczości ekranu bez konieczności przewijania w poziomie. Wersja 7.6 została później przemianowana na 8.0.

19 kwietnia 2005 wydano wersję 8.0 przeglądarki. Dostosowano ją do potrzeb szerszej grupy użytkowników, poprzez uproszczenie menu i jego reorganizację, mającą na celu uczynienie bardziej intuicyjnym konfiguracji przeglądarki.

Powszechnie wskazywaną wadą Opery były banery reklamowe, które być może stały się przeszkodą w zdobyciu większej części rynku. Sytuacja ta zaczęła się jednak zmieniać – najpierw w wersji 7.5 wprowadzono wybór pomiędzy banerami a niewielkimi reklamami tekstowymi, związanymi z zawartością przeglądanej strony.

Prawdziwym zaskoczeniem okazało się jednak wydanie Opery 8.5 (20 sierpnia 2005), kiedy to zmieniono licencję z adware na freeware. Odtąd Opera jest dystrybuowana jako w pełni darmowy program, nie posiadający ograniczeń natury funkcjonalnej ani czasowej.

Do wersji 4.x włącznie Opera rozprowadzana była na zasadach shareware, następnie od wersji 5.x do 8.50 na licencji adware (z możliwością wyłączenia reklam po zakupie klucza licencyjnego). Od 20 września 2005 roku jest programem w pełni darmowym.

Kolejnym, bardziej kontrowersyjnym, przełomem stało się porzucenie dotychczasowego silnika Presto i po Operze 12 wydanie – zbudowanej od nowa – wersji 15. Opera 15 miała bazować na silniku WebKit i na projekcie Chromium (będącym bazą dla Google Chrome). Zmiana z Presto na WebKit mogłaby być kontrowersyjna (ze względu na zmniejszenie różnorodności rynku), ale Google ogłosił, że już od Chromium 28 pojawił się nowy silnik (wywiedziony z WebKit) – Blink. Bardziej kontrowersyjnym krokiem okazało się udostępnienie wersji 15 jako aktualizacji, która nie posiadała jeszcze wielu funkcji, nawet tak rozpowszechnionych w innych przeglądarkach jak zakładki. Użytkownicy mogli jednak w dalszym ciągu pobrać starszą Operę lub wyłączyć aktualizacje. Inne funkcje dostępne tylko w starszej wersji Opery, to m.in.: dodawanie własnych i zmiana wbudowanych skrótów klawiszowych do funkcji programu, szybkie tworzenie wyszukiwarek dla różnych witryn, pasek boczny z różnymi wbudowanymi funkcjami (notatki, otwieranie dowolnych stron w pasku, pobierane pliki...), kopiowanie przycisków do wszystkich pasków narzędziowych, stosunkowo proste dodawanie własnych przycisków i ich rozpowszechnianie. Przynajmniej jedna z dużych funkcji – obsługa zakładek – pojawiła się ponownie w nowych wersjach Opery. Wydana została także edycja dla systemów Linux/Unix. Brak jest jednak oficjalnych wypowiedzi na temat przywrócenia innych możliwości znanych z Opery 12.

Era Chromium i Opera One (2013–obecnie) Decyzję o porzuceniu silnika Presto na rzecz WebKitu (a ostatecznie wywiedzionego z niego Blinka) Opera Software ogłosiła w lutym 2013 roku; pierwszą wersją na nowej podstawie była wydana w lipcu 2013 roku Opera 15. W 2016 roku, po tym jak pełne przejęcie firmy przez chińskie konsorcjum za 1,24 mld dolarów nie uzyskało zgód regulacyjnych, konsorcjum (z udziałem Qihoo 360 i Kunlun Tech) kupiło za około 600 mln dolarów samą część konsumencką, obejmującą przeglądarki; pozostała część firmy przyjęła nazwę Otello Corporation. 27 lipca 2018 roku spółka Opera Limited zadebiutowała na giełdzie NASDAQ, pozyskując w ofercie publicznej 115 mln dolarów.

W tym okresie przeglądarka zyskała szereg nowych funkcji: wbudowaną, darmową usługę VPN i bloker reklam (2016), zintegrowane komunikatory w pasku bocznym (odświeżenie „Reborn”, 2017), ochronę przed skryptami kopiącymi kryptowaluty (2018) oraz integracje z technologiami Web3 i portfelem kryptowalutowym (2019).

20 czerwca 2023 roku wydano Operę 100 pod nazwą Opera One – przeprojektowaną wersję przeglądarki z modułową architekturą interfejsu, „wyspami kart” (ang. tab islands) i wbudowanym asystentem AI o nazwie Aria, opracowanym we współpracy z OpenAI. W marcu 2025 roku zaprezentowano zapowiedź agenta Browser Operator, wykonującego zadania w przeglądarce na polecenie użytkownika. Aktualna wersja stabilna, Opera 135, ukazała się 20 sierpnia 2026 roku.

Wersje specjalne Opera GX – wydana w 2019 roku „przeglądarka dla graczy”: pozwala ograniczać zużycie procesora, pamięci RAM i łącza, integruje portal GX Corner oraz komunikatory popularne wśród graczy. Opera Air – wydana w lutym 2025 roku przeglądarka „inspirowana filozofią mindfulness”, z wbudowanymi przerwami na ćwiczenia oddechowe i dźwiękami wspomagającymi koncentrację. Opera Neon – eksperymentalna „przeglądarka koncepcyjna” z 2017 roku; nazwę tę w 2025 roku otrzymała nowa, agentowa przeglądarka AI Opery. Opera Mini i Opera Mobile – wersje mobilne (Opera Mini z kompresją danych po stronie serwerów).

Kompatybilność wydań Legenda: starsza wersja aktualna wersja

+ System operacyjny Numer wersji Windows Windows 10 do Windows 11 135 Windows 7 do Windows 8.1 85Windows XP i Windows Vista 36 Windows 2000 Windows 9x i Windows NT 4.0 10.63 Windows 3.1x 3.62 macOS aktualnie wspierane wersje macOS 135 10.11 – 12.4 89 10.10 63.0 10.9 49.0 10.7 - 10.8 37.0 10.6 25.0 10.5 12.16 10.4 11.10 10.4 – 10.5 (PowerPC) 10.63 10.3 10.10 10.2 8.54 10.0 – 10.1 7.54u2 Mac OS v9 7.54u2 v8 6.03 Linux 64-bitowy 135 Linux 32-bitowy 45.0 FreeBSD 12.6 Solaris 10.11 OS/2 i eComStation 5.12 QNX 5.2.1 BeOS 3.62

Testowe wersje Opery Tygodniówki (weekly builds) W ramach zespołu Opera Desktop Team publikowane były testowe wersje programu zwane potocznie tygodniówkami (ang. weekly builds, pol. kompilacja tygodniowa), zobacz też: . Tygodniówki zwyczajowo były publikowane w piątki. W roku 2008 przestały być tygodniówkami w znaczeniu kalendarzowym i przeszły na nieregularny cykl wydań. Tygodniówki Opery są przeznaczone dla zaawansowanych i oddanych użytkowników, którzy nie obawiają się niestabilności programu, systemu czy utraty danych.

Pierwsza tygodniówka została udostępniona 13 lutego 2006 dla systemów Windows (build 8219) oraz Mac (build 3224). 17 lutego 2006 wydana została pierwsza tygodniówka dla systemów UNIX (build 1656).

Począwszy od wersji 11.50 wersje testowe Opery są wydawane pod nazwą Opera Next, co ma zwracać uwagę na fakt, że są one wersjami rozwojowymi i mogą zawierać dotąd niezdiagnozowane błędy. Wydania takie różnią się od głównej wersji przeglądarki nazwą oraz ikonką (srebrna). Szczegóły dotyczące cyklów wydawniczych są dostępne na witrynie producenta.

Wersje eksperymentalne (experimental builds) W ramach Opera Labs oraz przy wsparciu Dev.Opera publikowane były tzw. wersje eksperymentalne (experimental builds). Służyły do prezentowania i testowania najnowszych technologii przed ich implementacją w głównej gałęzi programu. Pojawiały się bardzo nieregularnie, w dodatku nie posiadały też najnowszych rozwiązań wprowadzonych do głównej gałęzi rozwoju.

Cechy i komponenty Przeglądanie w kartach Opera obsługuje przeglądanie stron w kartach. Oznacza to, że strony mogą być otwierane w jednym oknie przeglądarki jako odrębne karty (ang. tabs, tłumaczone czasem niepoprawnie na język polski jako zakładki).

Dodatkową funkcją jest pokazywanie miniatury strony załadowanej w danej karcie, gdy kursor myszy znajduje się na nagłówku karty.

Przeglądarka pozwala też przywracać ostatnio zamknięte karty (z wyjątkiem kart prywatnych).

Gesty myszy Podstawowe gesty w Operze Plik:Opera back mouse gesture.svg Wstecz: przytrzymaj prawy przycisk myszy i przejedź w lewo Plik:Opera forward mouse gesture.svg Dalej: przytrzymaj prawy przycisk myszy i przejedź w prawo Plik:Opera new tab mouse gesture.svg Nowa karta: przytrzymaj prawy przycisk myszy i przejedź w dół

Opera posiada wbudowaną obsługę gestów myszy. Gesty myszy umożliwiają wykonanie takich czynności jak otworzenie nowej karty, cofnięcie do poprzedniej strony czy przejście do następnej za pomocą określonego ruchu myszą.

Menedżer pobierania plików Wbudowany menedżer pobierania plików pozwala na podstawowe operacje, takie jak zatrzymanie i wznowienie pobierania, ponowne pobieranie, podstawowe opcje zarządzania ściągniętymi plikami (np. uruchomienie czy też otwarcie folderu z plikiem). Pobierane pliki są pamiętane w historii pobierania.

Blokowanie wyskakujących okienek W zależności od ustawionego trybu pracy Opera może blokować wyskakujące okienka, najczęściej zawierające reklamy. Domyślnie blokowane są wszystkie niechciane wyskakujące okna, lecz w opcjach można ustawić blokowanie wszystkich wyskakujących okienek lub jedynie tych, które nie zostały otwarte w wyniku akcji podjętej przez użytkownika (np. kliknięcie na link). Tę blokadę można również wyłączyć.

W razie potrzeby zablokowane wyskakujące okna mogą być otwarte przez użytkownika. W celu otwarcia zablokowanego okna należy wybrać odpowiednią opcję dostępną w rozwijalnym menu ikony (przycisku) kosza.

Klient poczty Opera Mail Opera posiadała wbudowanego klienta poczty e-mail i grup dyskusyjnych, znanego pod nazwą Opera Mail (do wersji 7.50 nosił nazwę M2).

Od rozpoczęcia wydawania Opery bazującej na silniku Blink, komponent pocztowy został usunięty z Opery (wcześniej nie był udostępniany poza przeglądarką). Następnie Opera Mail była wydawana jako osobny program, dostępny dla systemów Mac OS oraz Windows, obecnie zaś prace nad nią zostały zatrzymane.

Rozszerzenia