thumb|250px|Park i wieża widokowa przy dawnych wyrobiskach cegielnianych Pożegowo – zachodnia część Mosiny, położona na południowych stokach Osowej Góry, po zachodniej stronie linii kolejowej Puszczykówko - Osowa Góra.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku. Po raz pierwszy wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1302 (według zachowanej kopii z XVI wieku). W 1358 odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Pozegowo”, a w 1440 „Poszegowo” .

Historia Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Pierwotnie była miejscowością rycerską leżącą w dobrach mosińskich, a później wsią królewską, czyli królewszczyzną należącą do królów polskich zarządzaną w ramach tenuty przez szlachtę polską. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1440 miejscowość znajdowała się w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. Od 1508 leżała parafii Mosina, a w 1580 w parafii Wiry.

Pierwsza wzmianka w źródłach historycznych pochodzi z roku 1302 ze spisanego po łacinie aktu lokacyjnego miasta Mosina. W 1302 wojewoda kaliski Mikołaj Przedpełkowic z rodu Łodziów przeniósł swoje miasto zwane niegdyś Mosina z Niwki w poprzednie miejsce tzn. do Mosiny i odnowił przywilej dla sołtysa Henryka, który otrzymał od niego sołectwo w dziedziczne posiadanie. Mikołaj dodał mu wsie Pożegowo i Krosna (obecnie Krosinko) z częścią wsi Zarub Mały (zapewne chodzi o Żabienko obecnie Żabinko) oraz role pod miastem w celu lokowania ich na prawie magdeburskim. W mieście i w owych wsiach wymierzone miały być łany flamandzkie. Sołtys otrzymał we wspomnianych dobrach co siódmy łan wolny, w mieście zaś prawo posiadania młyna, łaźni oraz trzech jatek. Mikołaj przyznał mieszkańcom 5 lat wolnizny czyli zwolnienia ze wszystkich obciążeń fiskalnych, a po jej upływie mieszczanie oraz wieśniacy mieli płacić jako czynsz po dwie ćwiertnie pszenicy, 6 ćwiertni żyta i 4 ćwiertnie owsa, a tytułem dziesięciny po jednym wiardunku rocznie. chmielnik do uprawy chmielu.

W 1302 wieś była wsią rycerską należącą do Mikołaja Przedpełkowica z Gostynia dziedzica Mosiny, a w 1358 do Mikołaja z Mosiny wnuka Przedpełkowica. W latach 1429-1446 miejscowość w ramach należała do Piotra Bnińskiego. W 1429 król polski Władysław II Jagiełło zastawił Bnińskiemu Mosinę z Pożegowem i Sowińcem za 322 grzywien oraz Krosno i Żabienko za 490 grzywien. W 1429 Piotr Bniński zapowiedział przed sądem ziemskim dobra w Mosinie oraz w przyległych wsiach, a w tym m. in. Pożegowie. W 1439 król polski Władysław III Warneńczyk zapisał 100 grzywien na Mosinie i m. in. na Pożegowie. W 1440 Piotr Bniński zakupił od Przedpełka Mościca z Koźmina, a także ze Stęszewa, 5 łanów w Pożegowie za 100 grzywien. W 1446 zakupił także sołectwo pożegowskie.

W 1358 Mikołaj z Mosiny połączył wsie Pożegowo i Nowa Wieś oraz sprzedał je za 9 skudów Andrzejowi Wasylowicowi w celu lokacji na prawie magdeburskim. Sołtys miał otrzymać po wymierzeniu łanów 3 łany wolne (dwa mógł wybrać, a trzeci przypaść miał mu w losowaniu). Dostać miał też łąkę Lubiny, jezioro Skrzynka i miał prawo pobierać 1/3 dochodów z kar sądowych. Wolno mu było polować na zające, kozły, ptactwo i bażanty, ale 1/4 upolowanej zwierzyny powinien oddawać dziedzicowi. Sołtys miał służyć w razie wyprawy królewskiej (czyli pospolitego ruszenia] na koniu wartym jedną kopę, gdyby zaś stracił tego konia na wyprawie, miał być zwolniony od służby tak długo, aż mu dziedzic nie wyrówna szkody. Mieszkańcy mieli otrzymać 7 lat wolnizny, a kmiecie otrzymać mieli łąkę (łac, „pratum”) o nazwie „Sossne” oraz pastwiska (łac. „gramina”) leżące na bagnie w lesie. W lasach przyległych do Mosiny wolno im było wycinać drzewa. Po upływie wolnizny mieszkańcy mieli dawać z każdego łanu 4 ćwiertnie (łac. „mensura”) żyta, 4 owsa i dwie pszenicy oraz płacić 5 skudów czynszu, a na Boże Narodzenie dawać prosiaka za 8 skudów, dwa kurczaki, szynkę (łac. „perna”) za 8 groszy oraz 15 jaj. Na rolach dziedzica kmiecie mieli wysiewać po jednej miarze roślin ozimych i jarych. Dokument ten został zachowany w oryginale i jest trzykrotnie przecięty, co oznacza jego unieważnienie. Wszystkie zawarte w nim ustalenia nie weszły więc w życie.

W 1450 Piotrowi, Maciejowi i Piotrowi z Bnina synowi Piotra Bnińskiego król polski Kazimierz IV Jagiellończyk zapisał 700 złotych na Mosinie oraz m. in. na Pożegowie. W 1457 Maciejowi Mosińskiemu z Bnina król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisał 200 grzywien na Mosinie i m. in. na Pożegowie. W 1457 Piotr i Maciej z Bnina otrzymali w podziałach majątku z bratem Piotrem Mosinę z wsiami, a w tym m. in. z Pożegowem. W 1461 właścicielem wsi był Maciej Bniński. W 1466 Maciejowi król polski Kazimierz IV Jagiellończyk zapisał 100 grzywien i 150 grzywien na Mosinie i m. in. na Pożegowie. W 1467 Maciej w działach z bratem Piotrem otrzymał Mosinę i m. in. Pożegowo.

W 1461 Katarzyna Turkowska wdowa po Piotrze Zajączkowskim kupiła z zastrzeżeniem prawa odkupu od Macieja Bnińskiego 7 łanów w Pożegowie. W 1462 Dobrogost niegdyś Zajączkowski ze Strzempinia, Pożegowa i Więckowic zapisał Janowi i Michałowi z Pożegowa 101 grzywien, oni zaś odstąpili mu swoje prawa po ojcu i matce do sumy 60 grzywien zapisanej na Pożegowie. W 1518 król polski Zygmunt I Stary potwierdził Hieronimowi Mosińskiemu synowi Macieja Mosińskiego posiadanie Mosiny m. in. z Pożegowem.

Miejscowość odnotowały również XVI wieczne rejestry podatkowe. W 1508 miał miejsce we wsi pobór od jednego łana. W 1510 w Pożegowie były dwa łany osiadłe oraz 19 łanów opustoszałych. W 1563 miał miejsce pobór od 1,5 łana osiadłego. W 1565 w Pożarowie było dwóch kmieci mających 1,5 śladu, z których płacili po 1 złotym i 18 groszy oraz w naturze po jednej ćwiertni owsa, 4 kury i 30 jaj. 17 śladów było opustoszałych, z których część zarosła, a drugą część uprawiali chłopi oddając panu co czwartą kopę, kolejna część zaś uprawiana była „na dwór”. Z łąki uzyskiwano do dwóch brogów siana. Za czasów Mosińskiego uzyskano dla Pożegowa także dwie tonie na jeziorze, a położonym między Pożegowem a Trzebawiem. W sumie dochody ze wsi wynosiły 3 złote 5 groszy i 9 denarów. W 1580 we wsi miał miejsce pobór podatków z miejscowego folarku od dwóch najemnych robotników rolnych zwanych ratajami.

Wieś królewska należąca do starostwa mosińskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 243..

Wieś nigdy nie rozwinęła się ona w sposób znaczący, a po 1660 właściwie opustoszała. Ponownie zasiedlili ją koloniści olęderscy w XVIII wieku, ale nie pozostali tu długo, ponownie opuszczając wieś. Na przełomie XIX i XX wieku zbudowano cegielnię, wykorzystującą lokalne zasoby iłów, dostarczanych z wyrobiska koleją wąskotorową. Po II wojnie światowej, po włączeniu do Mosiny, Pożegowo przeżyło okres intensywnej zabudowy jednorodzinnej. Część zabudowań pocegielnianych przejął Prefabud - producent elementów betonowych.

Zabytki Zabytkiem jest pałac z 1896, zbudowany dla właściciela cegielni i od jego nazwiska nazywany Perkiewiczówką. Zachowały się też zabudowania cegielniane - suszarnia cegieł i maszynownia z początku XX wieku. Przy dawnych wyrobiskach stworzono w 2012 park z drewnianą wieżą widokową, pozwalającą ogarnąć widok na Mosinę i większą część PoznaniaMagda Krenc, Gazeta Mosińska.

Przyroda Pomiędzy Pożegowem a Puszczykówkiem istniała do lat 50. XX wieku wędrująca wydma, grożąca zasypaniem torowiska kolejowego do Osowej Góry. Występował na niej największy polski skorek - obcążnica nadbrzeżna, a także szarańczak - przewężek błękitny (Sphingonotus coerulans)Jarosław Urbański, Wielkopolski Park Narodowy, PWN, Poznań, 1955, s.109.

Turystyka Na zachodnim skraju, przy drodze do stacji Osowa Góra, znajduje się Studnia Napoleona i głaz ku czci Władysława Zamoyskiego. Przy nich duży parking dla gości Wielkopolskiego Parku Narodowego. Centralną ulicą Pożegowa przebiega szlak niebieski z Mosiny do Stęszewa. Od północy przylega do Pożegowa las Figiel.

Przypisy

Bibliografia

Paweł Anders, Krzysztof Kasprzak, Beata Raszka, Wielkopolski Park Narodowy (Wielkopolska Biblioteka Krajoznawcza), wyd. WBP, Poznań, 1999, s.84, Wielkopolski Park Narodowy, mapa turystyczna 1:24.000, Pietruska&Mierkiewicz, Poznań (dodatek do Gazety Wyborczej) Powiat poznański - mapa turystyczna, Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2010,

Linki zewnętrzne

Kategoria:Geografia Mosiny Kategoria:Miejscowości w Wielkopolskim Parku Narodowym Kategoria:Wsie starostwa mosińskiego