thumb|Henryka Krzywonos (z prawej) na konwencji Platformy Obywatelskiej (2011) thumb|Henryka Krzywonos odbierająca z rąk przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Wojciecha Hermelińskiego zaświadczenie o wyborze na posłankę VIII kadencji Sejmu (2015) mały|Wizerunek Henryki Krzywonos na muralu „Kobiety Wolności” w Gdańsku Henryka Krystyna Krzywonos-Strycharska z domu Januszkiewicz (ur. 27 marca 1953 w Olsztynie) – polska działaczka społeczna i polityczna, motornicza, uczestniczka opozycji w okresie PRL, sygnatariuszka porozumień sierpniowych, posłanka na Sejm VIII, IX i X kadencji.
Życiorys Okres PRL Od 1973 do 1978 pracowała jako motornicza w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym Oddział Komunikacji Miejskiej Tramwajowej w Gdańsku. Później była zatrudniona w Stoczni Gdańskiej, na stanowisku operatora urządzeń dźwigowych, jednak już w 1979 powróciła do poprzedniego miejsca pracy.
15 sierpnia 1980 w pobliżu Opery Bałtyckiej zatrzymała prowadzony przez siebie tramwaj. Zdarzenie to bywa określane jako początek strajku gdańskiej komunikacji publicznej w okresie wydarzeń sierpniowych. Według niektórych świadków zdarzeń już w godzinach rannych na swoje trasy nie wyjechała część kierowców autobusów, zatem Henryka Krzywonos przyłączyła się do trwającego już strajku. Została następnie przedstawicielem WPK w Międzyzakładowym Komitecie Strajkowym, weszła w skład jego prezydium.
16 sierpnia, po podpisaniu w Stoczni Gdańskiej porozumienia z dyrekcją i ogłoszeniu przez Lecha Wałęsę końca strajku, wraz z Aliną Pienkowską, Anną Walentynowicz i Ewą Ossowską zatrzymywała na bramach robotników opuszczających stocznię, co zapobiegło zakończeniu strajkuIrena Łaszyn, Mama na emeryturze, „Dziennik Bałtycki” z 24 stycznia 2009.Udział Henryki Krzywonos w tych wydarzeniach potwierdzają m.in. relacje obecnych wówczas w Stoczni Gdańskiej Jerzego Borowczaka (zob. ), Bogdana Borusewicza (zob. ) i Lecha Wałęsy (zob. ). Także ks. Henryk Jankowski opisywał Henrykę Krzywonos jako tę, która podeszła do Lecha Wałęsy i powiedziała mu, że motorniczy chcą kontynuować strajk (zob. ). Według Arkadiusza Kazańskiego rolę tę kwestionowała natomiast Anna Walentynowicz (zob. )..
31 sierpnia znalazła się wśród sygnatariuszy porozumień sierpniowych, wkrótce została odwołana z prezydium MKZ Gdańsk przez komitet założycielski NSZZ „Solidarność” w jej zakładzie pracy.
W stanie wojennym zajmowała się pomocą internowanym, była też kolporterką wydawnictw podziemnych. Była represjonowana, objęta nakazem opuszczenia Gdańska i pozbawiona możliwości zatrudnienia. Korzystała wówczas ze wsparcia różnych osób, w tym księdza Henryka Jankowskiego. Podczas jednej z rewizji została dotkliwie pobita, na skutek czego straciła ciążę.
III RP Od 1994 do czasu przejścia na emeryturę (w 2009) prowadziła rodzinny dom dziecka w Gdańsku, wychowując wraz z mężem łącznie dwanaścioro dzieci. Od 1995 należała do Unii Wolności. W wyborach w 2002 kandydowała do rady miasta w Gdańsku z Obywatelskiego Komitetu Bogdana Borusewicza.
W 2004 ukończyła Liceum Ogólnokształcące Centrum Kształcenia Ustawicznego w Kościerzynie.
Zaangażowała się w działalność ruchu społecznego Kongres Kobiet, była członkinią rady programowej powołanego na jego bazie stowarzyszenia. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 startowała z listy Platformy Obywatelskiej w okręgu nr 1 (województwo pomorskie) i nie uzyskała mandatu posła, zdobywając 21 911 głosów.
W 2015 wystartowała w wyborach parlamentarnych z listy PO w okręgu gdyńskim. Została wybrana na posłankę VIII kadencji, otrzymując 24 333 głosy. Została członkinią sejmowej Komisji Łączności z Polakami za Granicą, pracowała też w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (2015–2018). W wyborach w 2019 z powodzeniem ubiegała się o poselską reelekcję z ramienia Koalicji Obywatelskiej, otrzymując 14 508 głosów. Zasiadła w Komisji Regulaminowej, Spraw Poselskich i Immunitetowych, a ponadto początkowo ponownie w Komisji Łączności z Polakami za Granicą, z której jednak po miesiącu przeszła do Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych. W 2021 wstąpiła do PO. W wyborach w 2023 została wybrana do Sejmu X kadencji z wynikiem 8460 głosów. Zasiadła w Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz w Komisji Regulaminowej, Spraw Poselskich i Immunitetowych. W 2025, w wyniku przekształcenia PO, została działaczką partii KO.
Wyniki w wyborach ogólnopolskich Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 2014 Platforma Obywatelska Parlament Europejski VIII kadencji nr 1 21 911 (4,77%) 2015 Sejm VIII kadencji nr 26 24 333 (5,21%) 2019 Koalicja Obywatelska Sejm IX kadencji 14 508 (2,50%) 2023 Sejm X kadencji 8460 (1,24%)
Życie prywatne Córka Henryka i Haliny. Zamężna z Krzysztofem Strycharskim.
W 2022 ujawniła, że zmaga się z rakiem płuca.
Publikacje Hanna Gill-Piątek, Henryka Krzywonos, Bieda. Przewodnik dla dzieci, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2010 – publikacja uznana za książkę dekady akcji „Cała Polska czyta dzieciom”.
Odznaczenia, wyróżnienia, upamiętnienie W 2006, za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, została przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 maja 2006 r. o nadaniu orderów ()..
Została ponadto wyróżniona: tytułem honorowego obywatela Gdańska (2000), Nagrodą im. Andrzeja Bączkowskiego (2005), tytułem „Polka Dwudziestolecia”, przyznanym przez Kongres Kobiet Polskich (2009), Nagrodą im. ks. Józefa Tischnera (2010), tytułem Człowiek Roku tygodnika „Wprost” (2010), Orderem Ecce Homo (2011), Orderem Uśmiechu (2012), Odznaką Honorową za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (2015), Odznaką Solidarności i Praw Człowieka (2025).
W 2019 jej wizerunek znalazł się na muralu „Kobiety Wolności” na stacji PKM Strzyża w Gdańsku.
Odniesienia w kulturze Henryce Krzywonos został poświęcony film dokumentalny Świat bez tajemnic – Oni zrywali Żelazną Kurtynę – Polska. Henryka Krzywonos i narodziny Solidarności w reżyserii Małgorzaty Buckiej (produkcja Francja 2008) oraz książka Agnieszki Wiśniewskiej Duża Solidarność, mała solidarność. Biografia Henryki Krzywonos (Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2010). Jej postać występuje również w filmie Wałęsa. Człowiek z nadziei z 2013, Henrykę Krzywonos zagrała w tej produkcji Dorota Wellman. [dostęp 2015-04-06].. Została jedną z bohaterek musicalu 1989, koprodukcji Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie i Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego z 2022; Henrykę Krzywonos zagrała Dominika Feiglewicz.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Honorowi obywatele Gdańska Kategoria:Laureaci Nagrody im. Andrzeja Bączkowskiego Kategoria:Laureaci Nagrody im. księdza Józefa Tischnera Kategoria:Ludzie roku tygodnika Wprost Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Ecce Homo Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Ofiary represji w stanie wojennym w Polsce 1981–1983 Kategoria:Politycy Koalicji Obywatelskiej Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Polscy motorniczy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IX kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji Kategoria:Posłowie z okręgu Gdynia Kategoria:Sygnatariusze porozumień sierpniowych (strona społeczna) Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Sierpnia 1980 Kategoria:Ludzie urodzeni w Olsztynie Kategoria:Urodzeni w 1953