Socjalizm w Stanach Zjednoczonych

Socjalizm jako zorganizowany ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych rozpoczął się wraz z rozwojem utopijnego socjalizmu na początku XIX wieku, następnie był ściśle powiązany z założoną w 1876 Socjalistyczną Partią Pracy, i założoną w 1901, Socjalistyczną Partią Ameryki. Partii Socjalistycznej w całej historii działalności udało się wystawić setki kandydatów na różne stanowiska w całym kraju, lecz w wyniku surowych represji rządowych ostatecznie podupadła w 1920. Socjalistyczna Partia Pracy nie odnotowała sukcesów zbliżonych do Partii Socjalistycznej, ale udało się jej działać do końca XX wieku.

Wspólnoty utopijne Pierwszym wariantem ruchu socjalistycznego w Stanach Zjednoczonych były utopijny socjalizm. Utopiści próbowali zbudować wzorcowy model społeczeństwa socjalistycznego, najbardziej utopijne socjalistyczne idee powstały co prawda w Europie, jednak to największa popularność zdobyły w USA. Do największych utopijnych osad działających w tym okresie zalicza się: Brook Farm New Harmony Amana Colonies Oneida Community The Icarians Bishop Hill Gmina Aurora Bethel Winter Park Florida

Osady zbliżone do tworzonych przez utopijnych socjalistów tworzyli także Szejkersi („Zjednoczone Towarzystwo Wyznawców Powtórnego Przyjścia Chrystusa”). Robert Owen, zamożny przemysłowiec walijski, który z czasem stał się zwolennikiem socjalizmu i radykalnym reformatorem społecznym, założył w 1825 kolonię o nazwie New Harmony w zachodniej Indianie. Grupa rozpadła się jednak w 1929, głównie z powodu konfliktu między utopijnymi ideologami a nieideologicznymi pionierami. thumb|left|Osada New Harmony założona przez Roberta Owena Kolejną osadą była Brook Farm założona w 1841 przez Charles’a Fouriera. Do komuny należeli między innymi Nathaniel Hawthorne i Ralph Waldo Emerson. Grupa ta miała od początku kłopoty z uzyskaniem stabilności finansowej, jeden z jej przywódców George Ripley z czasem porzucił doktryny Fouriera. Ostatecznie osada rozwiązała się gdy w 1847 spłonął główny budynek.

Zwolennicy nauk Fouriera próbowali ponownie założyć wspólnotę tym razem w Monmouth Country w New Jersey. Społczeczność istniała w latach 1844–1857, kiedy pożar zniszczył tartak, magazyn mąki i kilka warsztatów. Społeczność osłabiła także schizma ideologiczna w 1853. Innym francuskim socjalistą, który miał grono zwolenników w Ameryce był Étienne Cabet, zwolennicy stworzonego przez niego wariantu utopijnego socjalizmu próbowali założyć wspólnotę w Nauvoo w stanie Illinois.

Okresem szczytowym poparcia dla utopizmu było wydanie w 1888 powieści „Looking Backward” autorstwa Edwarda Bellamy’ego. Bellamy przedstawił w powieści wizerunek socjalistycznych Stanów Zjednoczonych w 2000. Książka sprzedała się w milionach egzemplarzy i stała się jedną z najlepiej sprzedających się książek amerykańskich XIX wieku, której popularność przekroczyła jedynie Chata wuja TomaAuerbach, Jonathan. „'The Nation Organized’: Utopian Impotence in Edward Bellamy’s Looking Backward.” American Literary History 1994 6(1):24.. Poglądy Bellamy’ego wywołały falę zainteresowania socjalizmem w USA i wpłynęły na kilku przyszłych czołowych działaczy społecznych i lidera socjalistów Eugene V. DebsaAuerbach, Jonathan. „'The Nation Organized’: Utopian Impotence in Edward Bellamy’s Looking Backward.” American Literary History 1994, s. 24.. thumb|New Harmony, obraz z 1838 roku

Wczesny socjalizm amerykański i jego liderzy Socjalistyczna Partia Pracy została założona w 1876 w czasie zjazdu w Newark, w New Jersey. Partia składała się głównie z niemieckich imigrantów, którzy przyprowadzili do Ameryki Północnej ideały marksistowskie. Pozycja Niemców była tak wysoka, że przez trzy pierwsze lata działania partii językiem urzędowym był język niemiecki. Partia nie była początkowo spójna ideowo i łączyła szeroki zakres różnych filozofii socjalistycznych. W Chicago już w 1875 powstała „Lehr und Wehr Verein”, milicja związana z Socjalistyczną Partią Pracy. W 1890 SLP została zreorganizowana jako partia marksistowska, a filozofia partyjna została ujednolicona, przełom XIX i XX wieku był okresem szybkiego wzrostu wpływów partii.

Amerykański socjalizm opiera się na ideologii, znanej współcześnie jako „demokratyczny socjalizm”. Ostatecznym celem ruchu było przejecie kontroli nad środkami produkcyjnymi i przekazanie je w ręce klasy robotniczej. Demokratyczni socjaliści chcieli osiągnąć swoje cele poprzez zwycięstwo w wyborach, stąd też socjaliści domagali się powszechnego prawa wyborczego które miało objąć także klasę robotniczą. Konkurencyjne ruchy postulowały natomiast ustanowienie socjalizmu na drodze rewolucji lub strajku generalnego.

Pierwszym znaczącym liderem Socjalistycznej Partii Pracy był Daniel De Leon. Leon pozostawał zwolennikiem skupienia się na działalności związkowej, co wywołało rozłam w partii między zwolennikami de Leona i jego przeciwnikami. Przeciwnicy Daniela de Leona z Morrisem Hillquit odeszli z partii i przyłączyli się w 1901 do Partii Socjaldemokratycznej, przekształconej wkrótce w Socjalistyczną Partię Ameryki. Początkowo liderem obydwu ugrupowań pozostawał Eugene V. Debs. Debs dał się poznać jako nowy lider ruchu socjalistycznego i charyzmatyczny mówca. thumb|upright|Eugene V. Debs

Partia osiągnęła swój szczyt w 1912, kiedy mogła pochwalić się 33 burmistrzami miast, miejscami w legislaturze stanowej i dwoma członkami Izby Reprezentantów USATindall, George Brown and Shi, David E. (1984). America: a Narrative History. (Six ed., in two volumes). W. W. Norton and Company, s. 838.. Eugene V. Debs jako oficjalny kandydat Socjalistycznej Partii Ameryki wystartował w wyborach prezydenckich w 1912, uzyskując 6% głosówWyniki wyborów w 1912 roku..

Socjalizm a ruch związkowy thumb|upright|left|Daniel De Leon, lider Socjalistycznej Partii Pracy Obydwie partie socjalistyczne zawiązały silne sojusze z wieloma organizacjami społecznymi. Robotnicy, w proteście przeciwko nadużyciom korporacji, zakładali związki zawodowy i organizowali strajki wstrzymujące prace w fabrykach lub kopalniach, zmuszając zarządy firm do spełniania ich żądań. Od początku działalności Daniela De Leona ruch związkowy i socjalistyczny były ze sobą ściśle powiązane. Jedną z głównych cech łączących dwa ruchy była wiara w kolektywizm.

Największymi związkami zawodowymi tego okresu była Amerykańska Federacja Pracy, Rycerze Pracy oraz Robotnicy Przemysłowi Świata. Organizacja Rycerzy Pracy została założona przez U. Stephensona, grupa miała tworzyć aurę do „tworzenia poczucia solidarności” wszystkich pracownikówTindall, George Brown and Shi, David E. (1984). America: a Narrative History. (Six ed., in two volumes). W. W. Norton and Company, s. 27.. W 1886, w czasie zjazdu delegatów dwudziestu różnych związków utworzono Amerykańską Federację Pracy z Samuelem Gompersem jako przewodniczącym, związek ten liczył początkowo 4 miliony członków. Robotnicy Przemysłowi Świata zostali utworzeni na tych samych zasadach co Rycerze Pracy, będąc organizacją zrzeszającą wszystkich pracowników. Robotnicy Przemysłowi Świata znaleźli wielu członków wśród wczesnych zwolenników Debsa i De Leona.

Ruch socjalistyczny był w stanie zdominować ruch związkowy. Korporacje nie chcąc rezygnować z przywilejów i zysków, podjął kroki przeciwko strajkującym, zatrudniając łamistrajków, jednocześnie naciskając na rząd do użycia przeciwko robotnikom zbrojnych milicji. W ten sposób w Stanach Zjednoczonych doszło do brutalnych pacyfikacji strajkujących pracowników. Gdy w maju 1896, Rycerze Pracy demonstrowali na Haymarket Square w Chicago, żądając ośmiogodzinnego dnia pracy we wszystkich branżach, na miejsce przyjechała policja. W czasie zamieszania nieznana osoba rzuciła bombę w tłum, zabijając jedną osobę i ranić kilka innych. Wydarzenie to było pretekstem do zatrzymania siedmiu działaczy anarchistycznych, którzy zostali następnie skazani na śmierć, mimo braku dowodów na ich udział w zamieszkach.

Na początku 1884 doszło do konfrontacji między Pullmanem i jego pracownikami. Debs, ówczesny lider Amerykańskiej Unii Kolejowej, zorganizował w odpowiedzi strajk. W odpowiedzi na to prokurator generalny Olney i prezydent Grover Cleveland podjęli działania przeciwko ruchowi socjalistycznemu. Była to pierwsza oznaka narastającego konfliktu rządu z organizacjami socjalistycznymiDubofsky, Melvyn. (1894). „The state and labor in modern America”. University of North Carolina Press, s. 29.. W 1914, doszło do jednego z najbrutalniej stłumionych strajków w historii USA. Górnicy z kolonii Ludlow domagający się ośmiogodzinnego dnia pracy, zostali brutalnie spacyfikowani przez Gwardię Narodową. Wydarzenie to przeszło do historii jako Masakra w Ludlow. W odpowiedzi na atak, strajkujący zabili czterech żołnierzy. generał Chase kierujący masakrą nakazał zniszczyć w odwecie całą kolonię. Zimy tego samego roku gwardziści aresztowali 172 robotnikówKick, Russ (editor). (2002). Everything you know is wrong. New York: The Disinformation Company, s. 263.. W rezultacie, strajk zakończył się niepowodzeniem, a Unia Kolejowa znacznie ucierpiała na skutek rządowych represji.

I wojna światowa i represje polityczne W czasie I wojny światowej socjaliści przyjęli postawę pacyfistyczną. W dniu 7 kwietnia 1917, dzień po tym jak Stany Zjednoczone przyłączyły się do I wojny światowej, konwencja Partii Socjalistyczne odbyła się w St Louis. Kierownictwo partii ogłosiło wojnę jako „zbrodnie przeciwko narodowi Stanów Zjednoczonych” i rozpoczęło działalność antywojennąZinn, Howard (1980). A People’s History of the United States. Harper & Row. , s. 355.. Pacyfistyczne protesty przyciągnęły aż 20 000 uczestnikówZinn, Howard (1980). A People’s History of the United States. Harper & Row. , s. 356..

W czerwcu 1917 prezydent Woodrow Wilson podpisał ustawę Act Espionage, która zawierała klauzulę przewidują kary więzienia na okres do dwudziestu lat za odmowę służby wojskowej i umyślne utrudnianie rekrutacji. Ustawa uderzyła w amerykański ruch socjalistyczny, stanowiący główny nurt antywojennej opozycji. Wielu działaczy lewicy stało się obiektem prześladowań, wielu działaczy zostało skazanych za „zdradę” i osadzonych w więzieniu. Eugene V. Debs odwiedził trzech więźniów politycznych uwięzionych w Canton w stanie Ohio, po odwiedzinach wygłosił na ulicach miasta dwugodzinną mowę w której potępił wojnę. Po zakończeniu przemowy został aresztowany i wkrótce skazany na podstawie ustawy o szpiegostwie. Podczas procesu, nie korzystał z obrony i odmówił wezwania świadka w jego obronie.

Korporacje wywierały presję na rząd, aby ten tłumił wystąpienia niezadowolonych pracowników. W dniu 5 września 1917, na wniosek prezydenta Wilsona, Departament Sprawiedliwości przeprowadził nalot na Robotników Przemysłowych Świata. Inspekcje pod zarzutami o szpiegostwo zajęły wszystkie 48 centrali IWW w krajuDubofsky, Melvyn. (1994). The state and labor in modern America. University of North Carolina Press, s. 49..

Rozłam w ruchu Rok 1919 przyniósł serię wewnętrznych sporów które doprowadziły do schizmy w ruchu socjalistycznym. Po udanej rewolucji październikowej w Rosji, III Międzynarodówka zwróciła się do Partii Socjalistycznej o przyłączenie się do jej struktur. Propozycja wywołała debatę na temat współpracy z Włodzimierzem Leninem. Referendum dotyczące przystąpienia partii do Kominternu zakończyło się porażką radykałów, 90% członków partii zagłosowało przeciw członkostwu w III Międzynarodówce, skrzydło radykalne wkrótce potem zostało wykluczone z partii. Radykałowie założyli Komunistyczną Partię Pracy i Komunistyczną Partię Ameryki. Partia Socjalistyczna natomiast przesunęła się w stronę umiarkowanej lewicy.

Po zakończeniu wojny i rewolucji rosyjskiej przez kraj przeszła fala podsycanej przez rząd nacjonalistycznej „czerwonej paniki”. W odpowiedzi na kolejne represje, anarchiści wysłali prominentnym biznesmenom i rządzącym małe ładunki wybuchowe.