thumb|240px|Tarnowski na zdjęciu wykonanym we Lwowie przez Ignacego Stahla (1863) thumb|240px|Nagrobek Tarnowskiego w Sanktuarium Matki Bożej Dzikowskiej w Tarnobrzegu Juliusz Tarnowski (ur. 26 grudnia 1840 w Dzikowie, zm. 20 czerwca 1863 w bitwie pod Komorowem) – uczestnik powstania styczniowego, adiutant Zygmunta Jordana.
Życiorys Juliusz Stefan JózefDwa ostatnie imiona (Stefan Józef) za Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego p. Marka J. Minakowskiego. Tarnowski urodził się w Dzikowie – obecnie dzielnicy Tarnobrzega – jako 7. dziecko Jana Bogdana Tarnowskiego i Gabrieli z Małachowskich (brat Stanisława i Jana Dzierżysława)Lucjan Siemieński („Dwaj Juliusze”, s. 113) wspomina rodziców: Jana i Gabrielę z Małachowskich z końskich oraz że żyło wówczas jego dwóch braci i dwie siostry.. Ojca stracił jako 9-latek. Uczył się w gimnazjum w Krakowie, a następnie na Uniwersytetach – Jagiellońskim i Wiedeńskim; tam też kształcił się muzycznie oraz – dla przygotowania do gospodarowania odziedziczoną w tym czasie ziemią – w cenionej wówczas szkole rolniczej w Hohenheim, gdzie – z braku miejsca w internacie – kwaterował na wsi; stamtąd 23 lutego 1862 r. wezwał go list donoszący o chorobie matki (zmarła w dniu odebrania listu). Po zakończeniu nauki w Hohenheim udał się do Rzymu, gdzie brał lekcje śpiewu; przez swego mistrza został polecony Alaremu (do którego miał się udać do Paryża) słowamiUważa się, że kształcenie głosu świadczy o planowaniu kariery politycznej; w czasach, gdy nie były znane techniki wzmacniania dźwięku (np. głośniki tubowe), wygłaszania dobrych przemówień wymagało wcześniejszego wytrenowania głosu.:
Udział w powstaniu styczniowym Wieść o wybuchu powstania styczniowego dotarła do Tarnowskiego czasie jego pobytu we Włoszech; napisał stamtądList z Archiwum, zbliżoną wypowiedź podaje Adam Tarnowski (na stronie Rodu Tarnowskich) w: Notatki historyczne: Był wesoły, dowcipny, szlachetny, i na pierwszą wieść o ruchu powstańczym powiedział: „Trzeba się będzie dać zabić”. Bo mimo przekonania, że powstanie w 1863 r. jest beznadziejne, był zdecydowany się przyłączyć dla tego tylko, bo uważał, że należy to do tradycji rodziny…:
Mimo to niezwłocznie przyjechał do Krakowa i przyłączył się do grona osób, które chciały ruszyć z pomocą do Królestwa Kongresowego i weszły do oddziału Zygmunta Jordana. Jego stosunek do tego odzwierciedlają słowa:
Zajął się w Dzikowie, na potrzeby tworzonej jednostki, ujeżdżaniem koni, umundurowaniem, uzbrojeniem i szkoleniem ochotników, ale musiał to czynić z przekonaniem, że poświęci dla ojczyzny życie – przed wyruszeniem z oddziałem, pojechał się wyspowiadać oraz odwiedził i pożegnał krewnych oraz znajomych, lecz nie chciał, by go żegnano; sporządził też krótki testament. Ostatecznie wszedł w skład pierwszego z dwóch oddziałów, liczących w sumie około 700 ludzi, i został adiutantem pułkownika Zygmunta Jordana. Z tym oddziałem przeprawił się 20 czerwca 1863 r. przez Wisłę w okolicy Szczucina i zdążał do Komorowa; tam oddział starł się z oddziałem rosyjskim. Tyły oddziału zaatakowali rosyjscy dragoni. Walka przeciągała się i należało wyrwać się spomiędzy Rosjan przed nadejściem ich posiłków; Tarnowski prowadził kilkudziesięciu ochotników do ataku na bagnety, siedmiu z nich udało się chwilowo zająć stodołę na obrzeżu Komorowa; był wśród nich Tarnowski, który jednak po chwili został postrzelony w głowęZachowane informacje nie są jednoznaczne. Lucjan Siemieński w „Dwaj Juliusze” podaje na s. 170, że został trafiony w czoło, a na s. 177 pisze, iż brat Juliusza, [Jan], znalazł go na miejscowym cmentarzu: „Całkiem odarty z odzienia leżał trup z dużym czarnym otworem od kuli w miejscu oka…”., a wojsko rosyjskie stodołę odbiło. Zginęło jeszcze pięciu z siódemki, która zajęła stodołę, ale reszcie oddziału, dzięki odwróceniu uwagi tym atakiem, udało się przegrupować, odeprzeć atak dragonów i podążyć w kierunku lasuOstatecznie jednak oddział Zygmunta Jordana poniósł klęskę i salwował się w rozproszeniu ucieczką, a znaczna część powstańców poległa [Lucjan Siemieński „Dwaj Juliusze”, s. 175–176].. Juliusza Tarnowskiego pochowano w kościele dominikańskim pw. Matki Boskiej Różańcowej w Tarnobrzegu. Stanisław Tarnowski tak wspominał brataStanisław Tarnowski we wspomnieniach z roku 1865 napisał: „Życie Juliusza Tarnowskiego nie da się opowiedzieć tak jak żywoty sławnych mężów dla wszystkich, bo życie Jego było tylko piękną obietnicą, a jedynym czynem śmierć. Miałby on prawo do tego, aby o nim Polska wiedziała, bo dał Jej najwyższy dowód miłości, jaki człowiek może i w innych czasach nieobojętnie zapewne słuchano by o tym młodzieńcu hetmańskiego pochodzenia i ducha, który z bagnetem w ręku poszedł na śmierć na ochotnika, a za ofiarę młodości swojej, szczęścia i życia swojego nie miał nawet pociechy zwycięstwa” [według Alicji Trześniowskiej].:
a jego postawę spointował Ferdynand Kuraś w wierszu: Juliusz jest też bohaterem wierszy Aurelego Urbańskiego (w zbiorze „Miatież” i Maria Konopnickiej (w zbiorze „Pieśni historyczne”.: – O darmo! Ojczyzna pomocy, gdy woła, Polaka prawego nic wstrzymać nie zdoła; W kim mężnych rycerzy gorąca krew płynie, Ten o to nie pyta – zwycięży czy zginie. W 2003 roku stanęło w Tarnobrzegu popiersie Juliusza Tarnowskiego dłuta i fundacji Andrzeja Pityńskiego. Przemysław Zamojski w 2012 i 2013 roku sporządził cykl grafik pt. „Juliusz Tarnowski in memoriam” z których 4 zostały opublikowane w piśmie społeczno-kulturalnym „Dzikovia”, nr 51, I–III 2013, okładki zewnętrzne i wewnętrzne, i informacja o nich na str. 24..
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Zdjęcie Juliusza ujęte w portret zbiorowy dostępny w CBN – Polona, pod adresem: „Ofiary z r. 1863” – pierwszy w drugim rzędzie od dołu. oraz informacja iż jest to Kopia wykonana na podstawie oryginału w Zakładzie fotograficznym Walerego Rzewuskiego w Krakowie Wiersz Ernesta Buławy Ferdynand Kuraś „Juliusz Tarnowski: w 50-tą rocznicę śmierci bohatera” – Wiersz w CBN Polona Wiersz Aurelego Urbańskiego z tomiku „Miatież” w Google Books, Drukarnia Polska, 1893. Wincenty Pol w ostatniej części poematu Kilka kart z krwawego rocznika : 1863 pt. VIII. Salve Regina. wspomina o śmierci Juliusza Tarnowskiego i jej przyjęciu w jego rodzinie. Informacje o Bitwie pod Komorowem na stronie Muzeum Historii Kielc Inscenizacja Bitwy pod Komorowem 1863. Powstanie Styczniowe. Adam Klis Film Production
Kategoria:Ludzie urodzeni w Tarnobrzegu Kategoria:Pochowani w kościele dominikanów w Tarnobrzegu Kategoria:Polegli w powstaniu styczniowym Juliusz Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Komorowem Kategoria:Urodzeni w 1840 Kategoria:Zmarli w 1863