Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy w Cieszynie – rzymskokatolicki kościół filialny z 1594 r., wybudowany w stylu gotycko-renesansowym, znajdujący się przy placu Józefa Londzina.
Historia Pierwotnie był to leżący na cmentarzu drewniany kościół ewangelicki (pierwsza w Cieszynie świątynia protestancka) fundacji księżnej Sydonii Katarzyny z 1585 roku. Powstanie kościoła wiąże się epidemią, która trwała od Zielonych Świątek w roku 1585 do połowy października tego samego roku. Na terenie kościoła i terenach przyległych pochowano podobno 3000 ofiar zarazy. Na miejsce pochówku przeznaczono ogrody, które zostały podarowane na ten cel przez ich właścicielkę – księżną Sydonię Katarzynę. Początkowo na cmentarzu wybudowano drewnianą kaplicę, a następnie w 1594 roku wystawiono murowany kościół. W 1654 r. kościół odebrano ewangelikom i przekazano katolikom. Było to związane z kontrreformacją i z tym, że książę cieszyński Adam Wacław – konwertyta ewangelicki – powrócił do wiary Kościoła katolickiego. Protestanci bezskutecznie próbowali odzyskać kościół, jednak gdy w 1653 roku ostatni protestancki pastor Cieszyna został zmuszony opuścić miasto, w marcu 1654 r. kościół przejęła Komisja Religijna. Wtedy to kościół stał się świątynią filialną kościoła parafialnego Świętej Marii Magdaleny.
Otaczający kościół cmentarz zaczęto likwidować w 1865 r., a zamknięto w 1883 r., z czasem zamieniając w Park Świętej Trójcy. Oprócz ofiar epidemii na cmentarzu pochowano m.in. twórcę biblioteki i muzeum w Cieszynie – ks. Leopolda Szersznika. Jedna z płyt nagrobnych pochodzi z nagrobka Gabriela Gerloffa (1605–1655), ostatniego cieszyńskiego mincerza, pochodzącego z Saksonii. W 1945 r. skuto niemiecki napis, został tylko herb Gerloffa i ornament roślinny.
Odpust w kościele pod wezwaniem Świętej Trójcy odbywa się w niedzielę Trójcy Przenajświętszej.
Architektura Kościół jest jednonawowy, w stylu gotycko-renesansowym. Został wzniesiony na rzucie prostokąta z trójprzęsłową nawą i pokryty dachem dwuspadowym. Do nawy przylega niższe prezbiterium z zakrystią i wieżą kościelną. Frontowa fasada została zwieńczona późnorenesansowym szczytem z 1659 roku. W ścianach bocznych – w półkoliście zamkniętych niszach – rozmieszczono ostrołukowe okna.
Nad wejściem widoczne są gotyckie portale pochodzące z końca XVII wieku. Neogotycka wieża – przylegająca do nawy – pochodzi z 1864 roku. Została opatrzona kamiennymi, renesansowo-barokowymi epitafiami wmurowanymi w zewnętrzne ściany. Murowana wieża powstała na miejscu wieży drewnianej, która wieńczyła kaplicę grobową. W wieży jest zawieszony dzwon z 1641 roku, który został ufundowany przez księżną Elżbietę Lukrecję.
Nawę kościoła nakrywa kolebkowe sklepienie z głębokimi lunetami. Nawę od prezbiterium oddziela tęczowy ostrołuk, a po stronie przeciwnej mieści się chór z przełomu XVIII i XIX wieku, który został wsparty na trzech arkadach.
Ołtarz główny jest późnobarokowy, dwukondygnacyjny i kolumnowy. Został ozdobiony figurami św. Teresy i św. Jadwigi. Dziewiętnastowieczne obrazy pędzla F. Dobischowskiego znajdujące się w ołtarzu, przedstawiają Chrzest Pana Jezusa w Jordanie i Boga Ojca. W ołtarzach bocznych znajdują się obrazy: św. Sebastiana i św. Tobiasza z aniołem.
W części północnej kościoła znajduje się zamurowany portal, co oznacza, że kiedyś istniało tam wejście.
Po II wojnie światowej kościół został przyozdobiony polichromią.
Legenda Z kościołem pw. Świętej Trójcy wiąże się legenda zapisana w połowie XIX wieku. Według tej legendy w czasie najazdu Tatarów na Europę, w 1241 roku książę cieszyński próbował stawić im opór, jednak bezskutecznie. Cieszyńscy mieszczanie byli zmuszeni schronić się wraz z dobytkiem w górach. Zdarzył się wtedy cud i Tatarzy wycofali się. W podzięce za łaski Opatrzności Bożej mieszkańcy Cieszyna wznieśli kościół pod wezwaniem św. Trójcy. Kościół strawił pożar, ale cieszyniacy byli przeświadczeni, że w razie wielkiej potrzeby Opatrzność trzeba prosić o przychylność. Gdy w 1585 roku w Cieszynie wybuchła wielka zaraza, mieszczanie ślubowali odbudować ten kościół, jeśli Bóg oszczędzi ich od zagłady.
Msze święte Msze święte odbywają się: niedziele i święta nakazane: 11.00 poniedziałek (Odnowa w Duchu Świętym) – godzina 19.00 wtorek (uczniowie szkół gimnazjalnych) – godzina 17.00 środa (uczniowie Szkół Katolickich) – godzina 7.45 czwartek (dzieci pierwszokomunijne) – godzina 17.00 piątek (Ruch Światło-Życie) – godzina 17.00 sobota - godzina 17.00
Bibliografia Cieszyn, Czeski Cieszyn: plan miasta - Warszawa; Wrocław: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera. 1996.
Przypisy
Trójcy Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w województwie śląskim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Trójcy Świętej Trójcy