Wiktar Siarhiejewicz Awieryn (, , Wiktor Siergiejewicz Awierin; ur. 5 lipca 1954 w Mohylewie) – białoruski biochemik i polityk, doktor nauk biologicznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora habilitowanego), profesor w dziedzinie ekologii; specjalista w dziedzinie radioekologii, radiobiologii i bezpieczeństwa radiologicznego zaangażowany w łagodzenie skutków katastrofy w Czarnobylu; w latach 2008–2012 członek Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi IV kadencji.
Życiorys Urodził się 5 lipca 1954 roku w Mohylewie w Białoruskiej SRR, ZSRR. Ukończył Moskiewską Akademię Weterynaryjną im. Skriabina ze specjalizacją w biochemii.
Praca Rozpoczął działalność naukową w Rosyjskiej FSRR. Pracował jako starszy laborant, młodszy pracownik naukowy, starszy pracownik naukowy we Wszechzwiązkowym Instytucie Badawczym Fizjologii, Biochemii i Żywienia Zwierząt. W 1983 roku uzyskał stopień kandydata nauk (odpowiednik polskiego stopnia doktora) w dziedzinie biochemii. Od 1989 roku kontynuował pracę na Białorusi w oddziale Instytutu Badawczego Radiologii Rolniczej w Homlu, przemianowanego później na Instytut Radiologii. Pełnił tam funkcję kolejno: starszego pracownika naukowego laboratorium nr 2, zastępcy dyrektora ds. naukowych, pełniącego obowiązki dyrektora. Następnie był kierownikiem Oddziału Ochrony Radiologicznej Wydziału Naukowego Republikańskiego Naukowo-Praktycznego Centrum Medycyny Radiologicznej i Ekologii Człowieka i dyrektorem Instytut Radiologii. W 1999 roku uzyskał stopień doktora nauk biologicznych (odpowiednik polskiego stopnia doktora habilitowanego) w dziedzinie radiobiologii. Temat jego dysertacji doktorskiej brzmiał: Radioekologiczne uzasadnienie systemu działań mających na celu redukcję obciążeń radiacyjnych ludności w wyniku stosowania skażonych produktów pochodzenia zwierzęcego.
Wchodził w skład Połączonej Rady Naukowo-Technicznej Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Republiki Białorusi i Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Federacji Rosyjskiej ze strony białoruskiej. Był członkiem Rady ds. Przeprowadzenia Ekspertyzy Prac Naukowo-Badawczych i Doświadczalno-Konstruktorskich. Wchodził w skład Interdyscyplinarnej Rady Eksperckiej ds. Likwidacji Skutków Katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, będącej częścią Departamentu ds. Likwidacji Skutków Katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Białorusi. Od 2014 roku był członkiem Narodowej Komisji Białorusi ds. Ochrony Radiologicznej przy Radzie Ministrów Republiki Białorusi.
Od 2014 roku (prawdopodobnie od 5 września) do 2023 roku pełnił funkcję dziekana Wydziału Biologii Homelskiego Uniwersytetu Państwowego. W 2016 roku uzyskał tytuł profesora w dziedzinie ekologii. Na przełomie 2023 i 2024 roku został profesorem Katedry Medycyny Środowiskowej i Profilaktycznej Homelskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego.
Wiktar Awieryn jest członkiem kolegium redakcyjnego wydawanego na Białorusi, rosyjskojęzycznego, recenzowanego czasopisma naukowo-praktycznego „Miediko-Biołogiczeskije Problemy Żyzniediejatielnosti” (). Pod jego kierunkiem obroniono cztery rozprawy kandydackie. Jedna z nich, zatytułowana: Ocenka radiacyonnogo wozdiejstwija na biotu pri ekspłuatacyi Biełorusskoj atomnoj elektrostancyi (, Je.K. Niłowa), dotyczyła bezpieczeństwa budowanej Białoruskiej Elektrowni Jądrowej.
Działalność polityczna 31 października 2008 roku został członkiem Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi IV kadencji jako przedstawiciel obwodu homelskiego. Pełnił w niej funkcję zastępcy przewodniczącego Stałej Komisji ds. Edukacji, Nauki, Kultury i Rozwoju Społecznego. Był zastępcą szefa delegacji Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi ds. nawiązania kontaktów z Radą Nordycką. Jego kadencja w Radzie Republiki zakończyła się 19 października 2012 roku.
Działalność związana z katastrofą w Czarnobylu Wiktar Awieryn specjalizuje się w radioekologii, radiobiologii i bezpieczeństwie radiologicznym. W latach 1989–2014 angażował się w łagodzenie skutków katastrofy w Czarnobylu. Opracował szereg rekomendacji i dokumentów regulacyjnych ukierunkowanych na produkcję rolną spełniającą międzynarodowe standardy. Uczestniczył w opracowaniu koncepcji rekultywacji terenów skażonych oraz, na jej podstawie, Państwowego Programu Republiki Białorusi na rzecz Minimalizacji Skutków Katastrofy w Czarnobylu. Kierował kilkoma tematami w ramach programów państwowych Białorusi i programów Związku Rosji i Białorusi. Uczestniczył w projektach międzynarodowych poświęconych temu zagadnieniu. Brał udział w opracowaniu i publikacji dwóch międzynarodowych dokumentów regulujących bezpieczeństwo radiologiczne w przypadku awarii w elektrowniach jądrowych i różnych incydentów radiacyjnych: Ochrona radiologiczna ludzi i środowiska w razie dużej awarii jądrowej (Międzynarodowa Komisja Ochrony Radiologicznej, Publikacja nr 146, 2020); Awarie jądrowe i radiologiczne w systemach produkcji zwierzęcej, gotowość, reagowanie i odbudowa (Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, 2021).
Prace Wiktar Awieryn jest autorem 200 prac naukowych, 15 pomocy dydaktycznych, w tym 6 monografii współautorskich. Monografia Америций и плутоний в агроэкосистемах. Чернобыльская катастрофа 1986 года () pod jego redakcją zajęła drugie miejsce w III Międzynarodowym Konkursie Prac Naukowych z Radioekologii (Rosja).
Nagrody i odznaczenia Medal jubileuszowy „65-lecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (2010); Medal jubileuszowy „65-lecia wyzwolenia Republiki Białorusi spod okupacji niemiecko-faszystowskiej” (2009); Medal „Za współpracę w imię ocalenia” (Federacja Rosyjska, 2011); Medal „Za zasługi” II klasy Centralnego Zarządu Ogólnorosyjskiego Związku Organizacji Społecznych „Związek «Czarnobyl» Rosji” (2009); Gramota Pochwalna Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi (2011); Gramota Pochwalna Komitetu ds. Problemów Następstw Katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej przy Radzie Ministrów Republiki Białorusi – za wieloletnią, sumienną pracę i w związku z 15. rocznicą powstania Instytutu Radiologii (2001); Gramota Pochwalna Rady Ministrów Republiki Białorusi – za wieloletnią, owocną pracę, znaczny osobisty wkład w opracowanie teoretycznych i praktycznych podstaw rekultywacji terytoriów skażonych pierwiastkami promieniotwórczymi i ich realizację w celu likwidacji skutków katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej (2012); Gramota Pochwalna Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych Republiki Białorusi – za znaczący wkład w zapobieganie i likwidację pożarów i sytuacji nadzwyczajnych, wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych i osiągnięcie wysokich wyników w działalności operacyjno-służbowej w 2010 roku (2011); Odznaka-Medal Jubileuszowy „Dla uczczenia 80-lecia Narodowej Akademii Nauk Białorusi” (2010); Odznaka „Na pamiątkę likwidacji skutków katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej” Prezydium Centralnej Rady Związku „Czarnobyl” Rosji (2006); Nagroda Rządu Federacji Rosyjskiej w dziedzinie nauki i techniki za rok 2013 – za opracowanie i wdrożenie metod i technologii zapewniających bezpieczeństwo radiacyjne ludności i terytoriów Federacji Rosyjskiej (20 lutego 2014); Nagroda im. Franciszka Skaryny Homelskiego Uniwersytetu Państwowego (2015); Podziękowanie od Homelskiego Obwodowego Komitetu Wykonawczego – za owocną pracę i znaczący wkład w rozwój białoruskiej nauki (2003); Gramota Ministerstwa Obrony Republiki Białorusi z okazji 90-lecia Homelskiego Uniwersytetu Państwowego (2020).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci uczelni w Moskwie Kategoria:Białoruscy biochemicy Kategoria:Członkowie Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi IV kadencji Kategoria:Katastrofa w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Homelskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Homelskiego Uniwersytetu Państwowego Kategoria:Odznaczeni Gramotą Pochwalną Rady Ministrów Republiki Białorusi Kategoria:Odznaczeni Gramotą Pochwalną Zgromadzenia Narodowego Republiki Białorusi Kategoria:Odznaczeni Medalem Jubileuszowym „65 lat wyzwolenia Republiki Białorusi od niemiecko-faszystowskich najeźdźców” Kategoria:Odznaczeni rosyjskimi odznaczeniami (Federacja Rosyjska) Kategoria:Radzieccy biochemicy Kategoria:Urodzeni w 1954