mały|240px|Młody masłoborowik królewski
Masłoborowik królewski, borowik królewski (Butyriboletus regius (Krombh.) D. Arora & J.L. Frank) – gatunek grzybów, należący do rodziny borowikowatych.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Butyriboletus, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1832 roku Julius Vincenz von Krombholz jako Boletus regius. W wyniku badań filogenetycznych w 2014 roku D. Arora i J.L. Frank przenieśli go do nowo utworzonego rodzaju Butyriboletus.
Niektóre synonimy naukowe: Boletus regius Krombh. 1832 Boletus regius var. peltereaui J. Blum 1965 Boletus appendiculatus subsp. regius Konrad 1801 Boletus regius Krombh. 1832 var. regius Dictyopus appendiculatus var. regius (Krombh.) Quél. 1886 Suillus regius (Krombh.) Kuntze 1898. Nazwę polską borowik królewski podała Alina Skirgiełło w 1960 r. Gatunek ten, jako borowik królewski Boletus regius Krombh. wymieniają też Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w swojej książce z 1985 r., a także różne atlasy grzybów. Wojewoda w krytycznej liście z 2003 r. podaje go jako odmianę borowika żółtobrązowego (Boletus appendiculatus subsp. regius Konrad). Po przeniesieniu gatunku do rodzaju Butyriboletus wszystkie te nazwy są niespójne z aktualną nazwą naukową. W 2021 Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała używanie nazwy masłoborowik królewski.
Morfologia Kapelusz Średnicy 8–20 cm. Za młodu kulisty, potem stopniowo rozpościerający się. Powierzchnia zamszowata, sucha. Barwa bardzo zmienna; może być różowowiśniowoczerwona, krwistoczerwona, purpurowoczerwona, brązowa, o różnym nasileniu. Starsze owocniki są jaśniejsze – różowopłowe lub różowe z fioletowym odcieniem. Rurki Za młodu bladożółte, później cytrynowożółte, z wiekiem oliwkowożółte. Są lśniące i nie zmieniają koloru po uszkodzeniu. Trzon Wysokości 5–12 cm, grubości 2–4 cm, baryłkowaty lub pękaty. Ma jasnożółty kolor i pokryty jest drobną siateczką też żółtego koloru, szczególnie dobrze widoczną u nasady. Mogą na nim występować różowe lub karminowe plamy. Miąższ Jędrny, bladożółty, lub cytrynowożółty. Zapach słaby, smak łagodny. Nie zmienia barwy po zgnieceniu. Zarodniki Gładkie, elipsoidalno-wrzecionowate. Wysyp zarodników oliwkowobrązowy. Gatunki podobne Bywa mylony z „fałszywym borowikiem królewskim” (Butyriboletus pseudoregius), który ma bledszy kapelusz i jego miąższ sinieje po zgnieceniu. Podobny jest też masłoborowik żółtobrązowy (Butyriboletus appendiculatus), ale jego miąższ również sinieje po zgnieceniu lub przecięciu.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Europie, w Azji podano go tylko z Korei i Japonii. W Europie jest rzadki. Należy do jednego z dziesięciu najbardziej zagrożonych gatunków. Również w Polsce jest bardzo rzadki. W literaturze naukowej do 2020 roku podano tylko 3 jego pewne stanowiska i jedno wątpliwe. Liczne i bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający. Znajduje się także na czerwonych listach gatunków zagrożonych w Austrii, Belgii, Czechach, Szwajcarii, Estonii, Anglii, Holandii i Słowacji.
W polskim rozporządzeniu z 2004 roku został ujęty jako grzyb ściśle chroniony. Rozporządzenie z 9 października 2014 r. podtrzymało ten status i obecnie, pod nazwą gatunkową borowik żółtobrązowy podgat. królewski (Boletus appendiculatus ssp. regius), znajduje się na liście gatunków grzybów chronionych> objętych w Polsce ochroną ścisłą.
Grzyb ciepłolubny. Występuje od maja do września w lasach liściastych, głównie pod dębami i bukami na wapiennych glebach.
Znaczenie Naziemny grzyb mykoryzowy, grzyb jadalny.
Przypisy
Kategoria:Borowikowate Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski