thumb|Glany
Glany – typ ciężkich, skórzanych butów (waga „standardowych” glanów, tj. dziesięciooczkowych, zwanych popularnie dziesiątkami i sięgających do ok. ⅓ łydki, wynosi ok. 750 g każdy), zazwyczaj czarne, rzadziej w różnych kolorach i wzorach. Cholewy zachodzące za kostkę, czasem nawet do kolan, często wzmocnione blachą na palcach (często także na pięcie). Noszone przez część grup subkulturowych: punków i skinheadów, stanowiąc ich znak rozpoznawczy, popularne są również wśród metalowców oraz gotów. Buty podobne do glanów noszone są też przez służby mundurowe (np. wojsko czy policję), harcerzy i osoby pracujące w halach fabrycznych i warsztatach.
Pierwsze glany z prawdziwego zdarzenia powstały w ubiegłym stuleciu z inspiracji doktora Klausa Märtensa, który w 1945 roku podczas jazdy na nartach doznał urazu kostki. Wypadek i związane z nim dolegliwości skłoniły go do stworzenia buta z miękką, amortyzującą wkładką, z długą i sznurowaną cholewą. But chroniłby stopę przed podobnymi wypadkami a w przypadku ich zaistnienia, zmniejszałby dolegliwości. Po zapoznaniu swojego przyjaciela, Herberta Funcka, z pomysłem wspólnie rozpoczęli ich produkcję i w 1949 roku na rynku pojawiły się glany. Założone w Niemczech przedsiębiorstwo wyróżniło się na rynku także za sprawą specyficznej podeszwy. Była ona odporna na tłuszcz, benzynę oraz wiele innych skomplikowanych zabrudzeń, które mogłyby doprowadzić do całkowitego uszkodzenia tradycyjnych podeszw.
Ich światowy sukces zawdzięczają brytyjskiemu biznesmenowi. Butami zainteresował się biznesmen Bill Griggs, który nabył prawa do ich produkcji. Brytyjczyk zmienił nazwę marki na Dr. Martens. Do obuwia dodał też amortyzującą podpiętkę, która zyskała miano AirWair. Biznesmen dodał żółte szwy wokół podeszwy – niewielka zmiana, która przesądziła o sukcesie marki, stając się dziś jej znakiem rozpoznawczym. Pierwsze Martensy pojawiły się na rynku brytyjskim 1 kwietnia 1960 roku. Używane były przede wszystkim przez robotników oraz listonoszy i policjantów, którzy potrzebowali solidnego, przygotowanego na intensywne użytkowanie obuwia. W ramach ciekawostki trzeba wspomnieć o tym, że nawet Jan Paweł II darzył sympatią buty marki Dr. Martens i korzystał z klasycznego modelu w kolorze białym.
Główną cechą glanów jest ich wygląd, odróżniający się od obuwia noszonego na co dzień na ulicy. Często dla wyróżnienia sznurowadła w glanach zamieniane są na wyraźnie kontrastujące barwą, np. białe, czerwone lub w barwach fluorescencyjnych, czasami odmiennej barwy w każdym bucie. Często kolor sznurowadła świadczyć ma o guście muzycznym bądź przekonaniach politycznych właściciela butów (np. białe są typowe dla skinheadów z ich prawicowym światopoglądem, a czerwone dla punków), które mają symbolizować ich ekstremalnie lewicowe poglądy. Określenie „glany" oznaczało początkowo buty z demobilu lub podobne do nich obuwie robocze, z czasem specjalnie produkowane „glany", w różnych kolorach, trafiły do ogólnodostępnych sklepów z obuwiem, stając się nie elementem manifestacji kontestacji, ale modą.
W latach 80. XX w. w Polsce popularne były tzw. rumunki z bardzo dużym podobieństwem do glanów, czyli specjalistyczne obuwie robotnicze (kolej, budownictwo) sprowadzane do Polski z Rumunii, charakteryzujące się długą sznurowaną cholewą i grube „traktorowe" podeszwy. W medycynie często stosowane jako obuwie ortopedyczne, szczególnie dla osób po urazach śródstopia, kostki i łydki. Chętnie też nosiła je młodzież, tworząc stylizacje w rockowym stylu.
Przypisy
Kategoria:Kultura młodzieżowa Kategoria:Obuwie