Draganowa – wieś w południowo-wschodniej Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Chorkówka. Ma status sołectwa.
Wieś jest położona na pograniczu Beskidu Niskiego i Podgórza Karpackiego wieś o bogatej historii sięgającej XIV w. (pierwsze pisane wzmianki pochodzą z 1366 roku). Wieś położona w pobliżu tzw. Doliny Śmierci.
We wsi znajduje się wybudowany w roku 1985 rzymskokatolicki kościół filialny pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej należący do parafii pw. Narodzenia NMP w Kobylanach w dekanacie Dukla, archidiecezji przemyskiej.
Położenie W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego. Wieś Draganowa położona jest na pograniczu Podgórza Jasielskiego i Beskidu Niskiego. Pod względem administracyjnym wchodzi w skład gminy Chorkówka w województwie podkarpackim. Od północy graniczy z Sulistrową, od północnego wschodu z Kobylanami i Pałacówką, od południa z Górami Iwielskimi (tzw. Helenówką) i Głojscami. Na zachód od Draganowej znajdują się Makowiska i Łysa Góra. Najwyższe wzniesienie w okolicy Draganowej to Łazy czyli Osikowa Góra (435,8 m n.p.m.)Krukar Wojciech. Dukla i okolice. Mapa Turystyczno-nazewnicza z opisem krajoznawczym.Warszawa 2000. . Sołectwo Draganowa obejmuje powierzchnię 4,88 km² (487,68 ha).
Części wsi +Integralne części wsi Draganowa SIMC Nazwa Rodzaj0346997 Dół część wsi0347005 Góra część wsi0347011 Łan część wsi0347028 Na Kolonii część wsi0347034 Potok część wsi
Krajobraz Przez wieś przepływa potok Iwielka, która posiada wiele nazw miejscowych. I tak w górnym biegu nazywana jest Hyrową, w średnim Iwliskami, zaś w dolnym Iwlą-Iwielką. Swoje źródła ma w Chyrowej u północno-wschodniego podnóża góry Krzemionki. Do Iwielki w Draganowej wpada sześć mniejszych potoków. We wsi są na Iwielce cztery mosty oraz porośnięta olchami wyspa. Draganowa położona jest na wzgórzach pokrytych lasami mieszanymi, które urozmaicają naturalny krajobrazFrej Stanisław. Dzieje Draganowej. Krosno: P.U.W. Roksana 2001. ; str.11.
Draganowa jest wsią zwartą, ciągnącą się po obydwu stronach asfaltowej drogi powiatowej, biegnącej z południa na północ. Droga łączy Draganową z sąsiadującymi od południa Głojscami, a dalej biegnie do drogi wojewódzkiej nr 993 Dukla -Nowy Żmigród. Na północ biegnie przez wieś Sulistrowa w kierunku wschodnim do Wietrzna, zachodnim do Toków i na północ do Chorkówki. Odległość od najbliższego miasteczka - Dukli wynosi 9 km, a od miasta powiatowego Krosna, przez Chorkówkę 18 km.
Wieś jest usadowiona w dolinie pomiędzy dwoma wzniesieniami (wzgórze 444 na zachód od Draganowej i wzgórze 433 na wschód), porosłymi częściowo krzewami, wykorzystanymi pod uprawę zbóż i roślin okopowych. Na granicy Draganowej z Sulistrową wzniesienia łagodnieją, przechodząc w teren prawie równinny.
Draganowa zaliczana jest przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach do ONW o specyficznych utrudnieniach – ONW to Obszar o Niekorzystnych Warunkach gospodarowaniaMateriały ze strony www Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowego Instytutu Badawczego ul. Czartoryskich 8, 24-100 PUŁAWY https://web.archive.org/web/20070806074913/http://www.lfa.iung.pulawy.pl/gminy.htm.
Klimat Draganowa leży w strefie klimatu górskiego. Zimy w Draganowej cechuje stosunkowo krótki okres mrozów, przerywany odwilżami. Lato trwa od 60–70 dni, a zima 100–110 dni. Początek okresu wegetacyjnego przypada tu między piątym a dziesiątym kwietnia, a koniec około dwudziestego piątego października. Długość tego okresu waha się w granicach od 200–210 dni. Pokrywa śnieżna utrzymuje się od 90–150 dni. Średnia suma opadów wynosi 730 mm rocznie. Średnia liczba dni z burzą w ciągu roku wynosi od 20–24Frej Stanisław. Dzieje Draganowej. Krosno: P.U.W. Roksana 2001. ; str.10.
Najbardziej charakterystyczne dla klimatu lokalnego, na który ma wpływ ukształtowanie powierzchni, zalesienie i wysokość, są tu bardzo silne wiatry wiejące w zimie z Przełęczy Dukielskiej. Podobnie jak wiatr halny, są suche i przynoszą odwilż. W obrębie wsi siła wiatru maleje, ze względu na obniżenie terenu, w którym leży. Wiatry tworzą ogromne zaspy, które często zalegają do końca kwietnia, zrywają glebę i gromadzą ją na zaspach. Wiatry zachodnie hamowane są tu przez stosunkowo duże wyniosłości, bezpośrednio przylegające do wsi.
Flora Do II wojny światowej okolice Draganowej podobnie jak cały Beskid Niski pokryte były lasami mieszanymi. Rabunkowa polityka prowadzona przez Niemców doprowadziła do zniszczenia bogatego drzewostanu. Zachował się jedynie mały obszar lasu mieszanego, ciągnącego się po wschodniej stronie wioski o łącznym obszarze 1,92 ha. Obecnie jest to młody las, ponieważ wyrąbano stare drzewa liczące ponad 100 lat.
W lasach mieszanych przeważają: buk, jodła, sosna i świerk. Poza tym spotyka się brzozę, lipę, grab, jesion, jawor, dąb i olchę. Te ostatnie porastają brzegi płynących przez wieś strumyków i noszą miejscową nazwę "olszynki". Podszycie lasu stanowią: maliny, jeżyny, czarne jagody zwane tu borówkami oraz poziomki. Rosną również różne gatunki paproci, mchów i wrzosówFrej Stanisław. Dzieje Draganowej. Krosno: P.U.W. Roksana 2001. ; str.11-12.
Z roślin kwiatowych najwcześniej zakwitają przebiśniegi, sasanki, zawilce, pierwiosnki, kaczeńce, przylaszczki i fiołki. Na wylesionych pagórkach spotyka się krzaki jałowca, głogu, tarniny, dzikiej róży, a nawet cisa. W licznych wąwozach, miedzach i potokach otaczających wieś od wschodu zakwitają w maju dzikie czereśnieFrej Stanisław. Dzieje Draganowej. Krosno: P.U.W. Roksana 2001. ; str.12.
Na miedzach i łąkach spotyka się również lecznicze zioła: żywokost lekarski, świetlik łąkowy, pięciornik gęsi, dziurawiec zwyczajny, rumianek, rutę i bylicę piołun. W miejscach wilgotnych występuje podbiał pospolity i skrzyp polny.
Fauna Lasy otaczające Draganową dają dobre warunki dla życia zwierząt dzikich, drapieżnych i szkodników. Należy wymienić tu wilki, dziki i lisy. Występują również kuny domowe i leśne oraz tchórze, gronostaje, norki i wydry. W lasach i na polach żyją jelenie, zające i wiewiórki. Na polach żyją pospolite gryzonie: myszy i szczury.
Z owadożernych występują natomiast: kret, jeż, gacek. Z ptaków szponiastych pospolite są tu jastrząb gołębiarz i myszołów, a z sów puszczyk i puchacz, z łażących: kukułka, dudek, dzięcioły, z wróblowych: wróbel domowy, zięba, szczygieł, trznadel, gil, czyż, skowronek, wrona, gawron, sroka, sójka, szpak, jaskółka, pliszka, drozd, słowik, sikory, wilga, gołębie, turkawka, kuropatwa, bocian biały, czajka oraz kaczki. Z gadów żyją tu: żmija, zaskroniec, jaszczurka zwinka i padalec, a z płazów żaba, salamandra i traszka. Spotykamy tu także małżeFrej Stanisław. Dzieje Draganowej. Krosno: P.U.W. Roksana 2001. ; str.12-13.
Świat owadów reprezentują: mszyce, pszczoły, trzmiele, osy, szerszenie, mrówki, chrząszcze i biedronki, chrabąszcze majowe mające miejscową nazwę majki. Żyją tu również Świetlikowate zwane przez miejscową ludność robaczkami świętojańskimi, muchy, bąki, komary, mole, bielinki, świerszcze, koniki polne, pająki. W rzece występują raki a do ciekawych przedstawicieli fauny Draganowej należy zaliczyć często widywanego tu bociana czarnegoFrej Stanisław. Dzieje Draganowej. Krosno: P.U.W. Roksana 2001. ; s. 13.
Pochodzenie nazwy wsi Jest wiele teorii próbujących wyjaśnić pochodzenie nazwy "Draganowa".
W swej pracy magisterskiej pt. "Gwara Draganowej" Helena Szwast z Draganowej, powołując się na opracowanie Kazimierza Rymuta pt. "Nazwy miejscowe dawnego powiatu bieckiego", Prace Onomastyczne 23, podaje, iż nazwa "Draganowa" pochodzi od nazwy osobowej "Drogan" (Drogomir, Drogosław). Na terenie dawnego powiatu bieckiego (do którego należała Draganowa) nazwy dzierżawcze przybierały postać słowotwórczą na: -ów, -owa, -owo, od nazwy osobowej złożonej: Sulistryjowa i od nazwy osobowej skróconej: Draganowo.
Pod taką postacią (Draganowo) spotykamy po raz pierwszy nazwę wsi w 1366 roku w dokumencie, którego oryginał znajdował się, jeszcze w 1872 roku, w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich pod nr 142Akta Grodzkie i Ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z Archiwum tzw. Bernardyńskiego we Lwowie wskutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego. Wyd. staraniem Galicyjskiego Wydziału Krajowego. Lwów 1872, t.3, nr 16, s.36, dalej: AGZ. Następne chronologiczne zapisy dla tych samych nazw mają formę żeńską lub męską, stąd w 1377 r. w dokumencie poświadczającym dział dóbr kobylańskich, spotykamy nazwę "Droganowa"AGZ 3,24,51. Z kolei następuje zmiana rodzaju żeńskiego na męski i w dokumencie z roku 1487Matricularum Regni Poloniae Summaria, t. 1-4,5 cz.1, wyd. T. Wierzbowski, Warszawa 1905-1919, dalej MS 1, 1878 nazwa wsi brzmi "Droganow". Nazwa dalej ulega zmianie, aż w 1494 r. pojawia się jako "Draganowa"Acta castrensia Biecensia 4. Księgi grodzkie bieckie, rękopis WAP Kraków "Castrensia Biecensia" dalej GB 4 s. 24.
Praca zatytułowana "Urzędowe nazwy miejscowości i obiektów fizjograficznych w pow. krośnieńskim, Urząd Rady Ministrów", 1965, s. 24, podaje formę drugiego przypadku nazwy wsi, która brzmi "Draganowej" oraz formę przymiotnika "draganowski".
W tejże pracy wymienione są także nazwy poszczególnych części wsi: Dół, Góra, Łan, Kopalnia, Potok. Nazwy te funkcjonują do dziś. Mieszkańcy używają też innych nazw części wsi: Górka, Obszary, Pod Skałą, Stawiska, Szczerbówka, Zawsie, Zapłocie.
W Draganowej funkcjonują też różnorodne określenia działek rolnych, np. Bieszczodek, Butkówka, Dalidebrza, Depszczyna, Doły, Dzielnica, Dziurówki, Kąty, Kopalnia, Leszczyny, Łazy, Machówka, Na Ćwiertkach, Olszyny, Ostrowiec, Pod Jazem, Pod Stówkami, Porąbka, Przegięte, Przycznica, Skopkownia, Smreki (wym. Smroki), Stogłówki, Szuliki, Średnie, Toki, Uklejówka, Wątoka, Wierzgorz. Wolska Droga to nazwa polnej drogi prowadzącej od Sulistrowej przez Pasternik i Brzezówki na dominujące w okolicy wzgórze 433, dalej przez Górę Franków (Patryję 533m) – gdzie łączyła się z inną drogą biegnącą od starej kopalni ropy naftowej w Draganowej w okolicy dzisiejszego cmentarza i przez Teodorówkę, Nadole do Dukli. Według ustnych przekazów Wolska Droga stanowi jedną z odnóg tzw. Węgierskiego Traktu, szlaku handlowego biegnącego z Polski przez Przełęcz Dukielską na Węgry. Pierwotnie Trakt Węgierski wiódł z Tokaju przez Sarospatak, Storaljaujhely, Michalovce, Humenne, przełęcz Beskid, Jaśliska, Rymanów, Krosno. Ale szybko zmienił trasę na Svidnik, Przełęcz Dukielską, Duklę i do Krosna. Wszystko dlatego, że mieszczanie z Jaślisk żądali zbyt wielkich pieniędzy za przechowywanie wina. Obdzierani ze skóry kupcy węgierscy dogadali się z duklanami, którzy obiecali niższe stawki i szlak poszedł tamtędy. I pozostał do dziś.
Inna teoria głosi, że nazwa wsi "Draganowa" powstała od budowy nowej drogi, ponieważ stara droga biegła wzdłuż potoku.
Jeszcze inna koncepcja wykazuje, że nazwa wsi "Draganowa" pochodzi od rozegrania na tym terenie bitwy przez dragonów.
Warto również zwrócić uwagę, że wiele nazw terenowych i innych, używanych do dziś w tych stronach jest pochodzenia wołoskiego, co świadczy o sile tego elementu etnicznego w trakcie wielowiekowych wędrówek. Dla przykładu: Caryna (Caryńska Połonina, wieś Caryńskie) (porównaj współczesne rumuńskie car – "ziemia") oznacza tereny stale uprawianej roli; nazwa wsi Rzepedź wywodzi się od słowa 'repede' co w rumuńskim oznacza szybki, bystry potok. Poza tym wołoskie są też takie nazwy terenowe jak: Izwor, Pripor, Pripir, Runok, Sihła, Magura, Kiczora i wiele innych. Nazwa miejscowości – Dziurdziów, Dragaszów, Draganowa, Maniów i inne mogą pochodzić od wołoskich imion: Dziordź, Dradan, Manea.
Historia Prehistoria