Baltimore Museum of Art

Baltimore Museum of Art, w skrócie BMA (pol. Muzeum Sztuki w Baltimore) – muzeum i galeria sztuki w Baltimore (stan Maryland, USA). Założone w 1914 (z jednym obrazem), ma dziś 90 000 dzieł sztuki, w tym największą na świecie kolekcję prac Henriego Matisse’a. Zbiory muzeum obejmują sztukę europejską i amerykańską (dawną i współczesną), a także sztukę Afryki, Azji, sztukę prekolumbijską obu Ameryk oraz sztukę wysp Pacyfiku. W dwóch przymuzealnych ogrodach krajobrazowych eksponowana jest XX-wieczna rzeźba. Muzeum położone jest w parkowej okolicy, w samym sercu dzielnicy Charles Village, w sąsiedztwie głównego kampusu Johns Hopkins University. Mieści się w imponującym, zabytkowym budynku, zaprojektowanym w 1920 przez znanego amerykańskiego architekta Johna Russella Pope’a, uzupełnionym w 1994 o nowe skrzydło mieszczące kolekcję sztuki współczesnej.

Jako główny ośrodek kulturalny w aglomeracji Baltimore BMA organizuje i prezentuje w ciągu całego roku szereg wystaw i nowatorskich programów, organizuje też często imprezy specjalne we współpracy z partnerami w dziedzinie kultury i edukacji.

Historia 1914–1950 W 1914 ośmiu mieszkańców miasta Baltimore założyło muzeum miejskie. W 1923 w tymczasowej siedzibie placówki przy 101 West Monument Street zorganizowano inauguracyjną wystawę. W 1924 mieszkańcy miasta zatwierdzili pożyczkę w wysokości 1 mln dolarów na wybudowanie stałej siedziby muzeum. Projekt budynku wykonał architekt John Russell Pope, specjalizujący się w stylu neoklasycystycznym. W 1925 miała miejsce pierwsza donacja dzieł sztuki na rzecz muzeum. Z biegiem lat jego specjalnością stała się sztuka amerykańska, zwłaszcza z regionu Maryland. 18 kwietnia 1929 otwarto dla publiczności nowy budynek muzeum. BMA było jedną z pierwszych w USA galerii sztuki z wydziałem edukacyjnym, powołanym dla organizacji zwiedzania, wykładów i zajęć dydaktycznych. Od 1930 muzeum zaczęło gromadzić grafikę, rysunki i fotografie. Istotną częścią jego zbiorów stała się kolekcja XIX-wiecznej sztuki francuskiej. W 1936 BMA zorganizowało jedną z pierwszych na terenie USA wystaw sztuki afrykańskiej, której zbiory stały się z czasem jednymi z najbardziej znaczących w tym kraju. W latach 1936–1937 do muzeum trafiły mozaiki pochodzące z wykopalisk archeologicznych w starożytnej Antiochii. W 1939 otwarto jedną z pierwszych w USA wystaw prac artystów afroamerykańskich.

Po 1950 W 1950 siostry Claribel i Etta Cone przekazały na rzecz muzeum swoją kolekcję prac Matisse’a, Picassa, Cézanne’a i Gauguina, stanowiącą jeden z najbardziej znaczących na świecie tego typu zbiorów. Zorganizowana w 1970 wystawa „Vincent van Gogh: Paintings & Drawings” („Vincent van Gogh: obrazy i rysunki”) przyciągnęła rekordowe tłumy zwiedzających. W latach 80. XX w. BMA otwarło dwie galerie rzeźby na wolnym powietrzu: Wurtzburger Sculpture Garden i Levi Sculpture Garden. W 1982 oddano do użytku nowe, wschodnie skrzydło muzeum, w którym znalazło się audytorium, restauracja, przymuzealny sklep i galerie dla wystaw czasowych, co umożliwiło uatrakcyjnienie dotychczasowej oferty wystawienniczej. W 1994 oddano do użytku nowe, zachodnie skrzydło budynku muzeum (West Wing for Contemporary Art), w którym znalazło się 16 galerii prezentujących dzieła sztuki współczesnej, powstałe po roku 1945. W 1996 znajdująca się dotychczas na zasadzie długoterminowego wypożyczenia renomowana kolekcja XIX-wiecznej sztuki francuskiej (tzw. Lucas Collection) została, dzięki pomocy stanu Maryland i hojności jego kilku zamożnych mieszkańców, zakupiona na rzecz muzeum od dotychczasowego jej właściciela, Maryland Institute College of Art. W 2001 w zmodernizowanych galeriach wystawiono kolekcję sióstr Cone (Cone Collection) obejmującą największy i najbardziej znaczący na świecie zbiór prac Matisse’a.

Z dniem 1 października 2006 BMA, w porozumieniu z Walters Art Museum, podjęło decyzję o darmowym wstępie dla zwiedzających. Inicjatywa była możliwa dzięki partnerstwu władz miasta i hrabstwa Baltimore, a jej celem było umożliwienie szerszego dostępu do tych dwóch światowej klasy placówek.

Na lata 2011–2014 zaplanowano kompleksową renowację muzeum, która ma kosztować 24,5 miliona dolarów. W kosztach partycypować będą zarówno podmioty publiczne jak i sponsorzy prywatni, w tym władze stanu Maryland i miasta Baltimore. W ramach podjętych prac przewiduje się modernizację podstawowej infrastruktury muzealnej. W efekcie zwiedzający powinni odczuć znaczącą poprawę, zwłaszcza jeśli chodzi o dostęp i korzystanie z trzech głównych kolekcji: sztuki współczesnej, amerykańskiej i afrykańskiej.

Zbiory Historia kolekcji BMA rozpoczęła się w 1914 od pojedynczego obrazu. Dziś w jego zbiorach znajduje się 90 000 dzieł sztuki, w tym największy na świecie zbiór prac Matisse’a, a także arcydzieła van Gogha, Cézanne’a i Picassa. Na uwagę zasługuje też imponująca kolekcja dzieł sztuki współczesnej, w tym ważne przykłady abstrakcyjnego ekspresjonizmu, rzeźby minimalistycznej, pop-artu (wiele późnych dzieł Andy’ego Warhola), a także prace takich artystów jak Olafur Eliasson czy Kara Walker. Muzeum szczyci się również posiadaniem w swych zbiorach światowej sławy kolekcji grafik, rysunków i fotografii (począwszy od XV w. do chwili obecnej), arcydzieł malarstwa europejskiego (Sandro Botticelli, Rembrandt, Anton van Dyck), malarstwa amerykańskiego, rzeźby, i sztuki dekoracyjnej, jednej z najważniejszych w USA kolekcji sztuki afrykańskiej, dzieł sztuki Ameryki przedkolumbijskiej, Azji i wysp Pacyfiku. W przymuzealnych ogrodach eksponowana jest rzeźba współczesna.

Cone Collection thumb|Od lewej: Claribel Cone, Gertrude Stein, Etta Cone (26 czerwca 1903) Ozdobą zbiorów BMA jest kolekcja sióstr Claribel Cone (1864–1929) i Etty Cone (1870–1949), znana jako Cone Collection.

Pasja kolekcjonerska Etty Cone rozpoczęła się w 1898 od zakupu pięciu obrazów amerykańskiego impresjonisty Theodore’a Robinsona przeznaczonych do dekoracji domu rodzinnego. Dzięki wsparciu finansowemu przedstawicieli przemysłu tekstylnego Etta razem z siostrą Claribel corocznie wyjeżdżały do Europy, aby kupować dzieła sztuki. W Paryżu często odwiedzały awangardową pisarkę Gertrude Stein i jej brata Leo zawierając dzięki nim znajomości z szerokim gronem artystów, muzyków i pisarzy. w 1906 Etta Cone spotkała Henriego Matisse’a i zakupiła kilka jego rysunków, co zapoczątkowało jej zainteresowanie sztuką tego artysty. Siostry Cone zgromadziły łącznie około 500 dzieł Matisse’a, który to zbiór uważany jest za największy i najbardziej znaczący na świecie. Składają się nań 42 obrazy olejne, 18 rzeźb, 36 rysunków, 155 grafik, i 7 ilustrowanych książek, a także 250 rysunków, grafik, i miedziorytów z pierwszej książki ilustrowanej przez artystę, Poésies de Stéphane Mallarmé. Siostry nabyły także 114 dzieł Picassa, w tym ważną grupę grafik i rysunków artysty z okresu od wczesnych jego lat w Barcelonie do początku tzw. okresu różowego w Paryżu (1905–1906). Z czasem zgromadziły wyjątkową kolekcję liczącą około 3000 eksponatów, które wystawiały w swoich apartamentach w Baltimore. Oprócz dziel wymienionych artystów w kolekcji sióstr znalazły się prace Paula Cézanne’a, Paula Gauguina i Vincenta van Gogha. Ozdobą kolekcji sióstr Cone są: Akt błękitny (pamiątka z Biskry) (fr. fr. Nu bleu, Souvenir de Biskra, 1907) i Duży akt leżący (Grand nu couché, 1935) Henriego Matisse’a, Góra Sainte-Victoire, widok z kamieniołomów Bibémus (La Montagne Sainte-Victoire vue de la carrière Bibemus, ok. 1897) Paula Cézanne’a, Vahine no te vi (Kobieta Mango, 1892) Paula Gauguina oraz Matka i dziecko (Mère et enfant, 1922) Pabla Picassa. Siostry Cone zgromadziły także ważne dzieła artystów amerykańskich, ponad 1 000 grafik, rysunków i książek ilustrowanych, dużą kolekcję tekstyliów, biżuterii, mebli oraz dzieł sztuki afrykańskiej, japońskiej i bliskowschodniej.

Na początku lat 40. poszczególne muzea zaczęły zabiegać o kolekcję sióstr Cone, która ostatecznie, po śmierci Etty 1949, znalazła się w posiadaniu BMA. Od 1957 kolekcja sióstr Cone eksponowana jest w specjalnej galerii, tzw. Cone Wing.

Sztuka starożytna – mozaiki z Antiochii Obecność mozaik z Antiochii w zbiorach BMA jest rezultatem jego udziału w pracach wykopaliskowych prowadzonych na terenie tego starożytnego miasta, znanego dziś jako Antakya w południowo-wschodniej Turcji, w pobliżu granicy z Syrią.

Dzięki wsparciu kuratora BMA Roberta Garretta, Baltimore Museum of Art dołączyło do Musées Nationaux de France, Worcester Art Museum i Princeton University podczas prowadzonych przez nie w latach 1932–1939 prac wykopaliskowych, w trakcie których odkryto w samej Antiochii i wokół niej 300 nawierzchni mozaikowych. Muzeum z Baltimore otrzymało 34 mozaiki, spośród których 28 jest wystawionych w nasłonecznionym atrium. Datowane na okres między II w. n.e (czasy Hadriana) a VI w. n.e (czasy Justyniana) mozaiki łączą świat klasyczny i wczesne średniowiecze ilustrując sposób, w jaki klasyczna sztuka Grecji i Rzymu przekształciła się w sztukę wczesnochrześcijańską. Ich tematem ikonograficznym jest życie mieszkańców Antiochii przed jej zniszczeniem w wyniku katastrofalnych trzęsień ziemi w 526 i 528.

Sztuka prekolumbijska thumb|Pas kamienny (Meksyk, Veracruz, VI–X w.) Kolekcja sztuki prekolumbijskiej reprezentuje 59 tradycji artystycznych, począwszy od roku 2500 p.n.e. do roku 1521 n.e. obejmując dzieła sztuki dawnych ludów Ameryki Środkowej: Azteków, Majów, Olmeków i ludu Nicoya (z terenów dzisiejszej Kostaryki) oraz ludów Chimú i Czibcza z Ameryki Południowej. Trzon kolekcji stanowi składający się ze 120 eksponatów dar Alana Wurtzburgera z 1958.

Atutem tego działu jest zbiór ceramiki z Zachodniego Meksyku oraz wyjątkowa kolekcja 23 tanecznych figurek reprezentujących sztukę stanu Colima. Na uwagę zasługują też wijące się figurki reprezentujące rzemiosło Olmeków, pełne elegancji portrety przedstawicielek wielkich rodów Majów i Azteków, ukazujących rolę, jaka kobiety odgrywały w życiu duchowym, społecznym, ekonomicznym i politycznym tamtych społeczeństw oraz miniaturowe złote wota ludu Czibcza.

Sztuka amerykańska BMA ma wyjątkową kolekcję amerykańskiego malarstwa, rzeźby i rzemiosła artystycznego z okresu od epoki kolonialnej do końca XX w. Wśród atrakcji są ważne kolekcje artystów lokalnych: portrety pędzla związanego z Maryland Charlesa Willsona Peale, jego syna Rembrandta Peale i innych członków tej znanej rodziny, wyroby ze srebra wyprodukowane w firmie Samuel Kirk & Son oraz malowane meble Johna i Hugh Finlayów.

Malarstwo Kolekcja malarstwa obejmuje okres od XVIII-wiecznych portretów i XIX-wiecznego malarstwa pejzażowego po amerykański impresjonizm i modernizm, w tym dzieła tak renomowanych artystów Jak: John Singleton Copley, Thomas Sully, Thomas Eakins, John Singer Sargent i Childe Hassam. Znane płótna to m.in. Dzika scena Thomasa Cole’a (1831–1832), La Vachère Theodore’a Robinsona (1888) i Różowy tulipan (Georgii O’Keeffe (1926). Uzupełniają je zbiory grafiki, rysunku oraz fotografii nowoczesnej z Gallagher/Dalsheimer Collection. Artyści reprezentowani w tym dziale to m.in.: Imogen Cunningham, Man Ray, Paul Strand i Alfred Stieglitz.

BMA ma w swych zbiorach również dzieła artystów afroamerykańskich. Gromadzenie prac tych artystów rozpoczęło się w 1939 wraz z zorganizowaniem przez muzeum jednej z pierwszych na terenie USA wystaw sztuki afroamerykańskiej. Kolekcja obejmuje XIX- i XX-wieczne dzieła takich twórców jak: Joshua Johnson, Jacob Lawrence, Edmonia Lewis czy Horace Pippin.

Rzemiosło artystyczne W zbiorach BMA bogato reprezentowane jest amerykańskie rzemiosło artystyczne, w tym obszerny zbiór mebli pochodzących z renomowanych warsztatów stolarskich Baltimore, Filadelfii, Nowego Jorku i Bostonu. Wiele z nich stanowi dar kolekcjonerki z Baltimore, Dorothy McIlvain Scott.