Joseph Frederick Wallet DesBarres (ur. 22 listopada 1721 w Bazylei lub Montbéliard, zm. 27 października 1824 w Halifaksie) – szwajcarski kartograf i kanadyjski polityk, oficer brytyjski, adiutant generała Jamesa Wolfe'a podczas wojny siedmioletniej w Ameryce Północnej.
Najbardziej znany jako twórca monumentalnego, czterotomowego atlasu Atlantic Neptune, jednego z najważniejszych osiemnastowiecznych zbiorów map i planów wybrzeży Ameryki Północnej, publikowanego od 1777 na podstawie własnych i zespołowych pomiarów geodezyjnych dla Admiralicji Brytyjskiej. Pełnił funkcję zastępcy gubernatora (Lieutenant‑Governor) wyspy Cape Breton w latach 1784–1787 oraz gubernatora Wyspy Księcia Edwarda w latach 1804–1812.
Wczesne lata i wykształcenie
Urodził się 22 listopada 1721 jako najstarsze z trojga dzieci w rodzinie hugenockiej; jego rodzicami byli Józef-Leonard Vallet DesBarres (1694–1765) i Anne-Catherine Cuvier (1707–1747). Za miejsce urodzenia podaje się najczęściej Bazyleę, choć w źródłach pojawia się także Montbéliard. Studiował matematykę i sztukę na Uniwersytecie Bazylejskim, m.in. u Johanna i Daniele'a Bernoulliego. Po zakończeniu studiów wyjechał do Anglii i kształcił się w Royal Military Academy w Woolwich w zakresie służby oficerskiej oraz wojskowych pomiarów terenowych. W 1756 został oficerem pułku Royal Americans (późniejszy 60th Foot), co otworzyło mu drogę do służby w Ameryce Północnej.
Wojna siedmioletnia i prace hydrograficzne
W 1756 odpłynął do Ameryki i brał udział w kampanii przeciwko Louisbourg (flota Edwarda Boscawena, 1758), po czym został skierowany do prac kartograficzno‑hydrograficznych w Zatoce Świętego Wawrzyńca i na podejściach do Quebecu, wykorzystanych w operacji generała Jamesa Wolfe'a. W 1760 sporządzał plany umocnień oraz stoczni w Halifaksie, a w 1761 wraz z Jonathanem Binneyem zawarł porozumienie pokojowe z wodzami Mi'kmaq w Arichat. W 1762 został wysłany na Nową Fundlandię (Harbour Grace, Carbonear) dla przeglądu umocnień portowych; w tym okresie współpracował z Jamesem Cookiem, który pełnił przy nim funkcję asystenta‑kartografa.
Castle Frederick i majątki
Od 1764 do 1773 zimował w swojej posiadłości Castle Frederick w Falmouth (Nowa Szkocja), gdzie opracowywał zebrane latem materiały kartograficzne. Zarządzanie rozległymi dobrami w Nowej Szkocji i Nowym Brunszwiku powierzył Mary Cannon (pełnomocniczce i zarządczyni), co potwierdzają źródła archiwalne i biograficzne. Prace redakcyjne w Castle Frederick pozwalały na przygotowanie czystopisów map i planów, które następnie weryfikowano w terenie i kierowano do Admiralicji.
Atlantic Neptune
Po około dziesięciu latach pomiarów od Nowej Fundlandii po Nowy Jork DesBarres przystąpił, na zlecenie Admiralicji, do kompilacji i edycji Atlantic Neptune – zestawu map, planów i widoków wybrzeży, portów i torów wodnych, który od 1777 ukazywał się drukiem i stał się standardem nawigacyjnym końca XVIII wieku. Prace terenowe prowadzone latem i opracowania zimowe pozwoliły na uzyskanie wyjątkowo szczegółowych planów zatok, portów i archipelagów, które Admiralicja uznała za kluczowe dla żeglugi i administracji morskiej w regionie.
Administrator kolonialny
W 1784 po napływie zwolenników Korony brytyjskiej z dawnej trzynastokolonijnej Ameryki utworzono kolonię Cape Breton, gdzie DesBarres został Lieutenant‑Governor; zaplanował układ nowej stolicy, Sydney, lecz jego urzędowanie (do 1787) naznaczone było sporami o zaopatrzenie i kompetencje, co zakończyło się odwołaniem. W 1804 mianowano go gubernatorem Wyspy Księcia Edwarda, a urząd pełnił do 1812, zmagając się m.in. z konfliktami o ziemię i administrację, po czym został odwołany do Anglii.
Życie prywatne
Poślubił Marię, córkę Roberta Mollisona Cutlera, marszanda Nowej Szkocji.
Śmierć i upamiętnienie
Zmarł w Halifaksie w wieku ponad stu lat; źródła podają rozbieżne daty zgonu (24 lub 27 października 1824), a miejsce pochówku znajduje się w St. George's (Round) Church, gdzie umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą DesBarresowi. W zbiorach instytucji kanadyjskich i brytyjskich zachowały się egzemplarze Atlantic Neptune oraz liczne arkusze map opracowanych przez jego zespół.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1721 Kategoria:Zmarli w 1824 Kategoria:Kartografowie Kategoria:Geodeci Kategoria:Oficerowie Kategoria:Kanadyjscy politycy Kategoria:Szwajcarscy stulatkowie