USS Tautog (SS-199) – amerykański okręt podwodny typu Tambor z czasów drugiej wojny światowej, najskuteczniejszy okręt wojny podwodnej na Pacyfiku.
Okręt został zwodowany 27 stycznia 1940 roku, wszedł do służby 3 lipca 1940 roku pod dowództwem Lt. Josepha H. Willinghama. W grudniu 1941 roku, był jednym z kilku okrętów podwodnych, które w Pearl Harbor przetrwały japońskie uderzenie na Hawaje. Broniąc portu, zestrzelił japoński pokładowy samolot bombowy, dzięki czemu stał się pierwszą jednostką amerykańskiej floty podwodnej, która zadała straty Cesarstwu Japońskiemu. Przez następne 3 lata „Tautog” odbył 13 patroli bojowych, biorąc udział w wojnie podwodnej na Pacyfiku. Uczestniczył m.in. w – kierowanym przez Hypo – nieudanym polowaniu floty podwodnej na uszkodzony podczas bitwy na Morzu Koralowym japoński lotniskowiec Shōkaku. Mimo problemów technicznych z torpedami, trapiących całą amerykańską marynarkę wojenną, zatopił 26 jednostek pływających Japonii – w tym dwa okręty podwodne, co uczyniło go najskuteczniejszym okrętem podwodnym wojny na Pacyfiku i zyskało mu przydomek „Terrible T”. USS „Tautog” był także jedynym amerykańskim okrętem podwodnym, który położył więcej niż jedno pole minowe. Na jednym z nich prawdopodobnie zatonął japoński niszczyciel „Amagiri”.
Od lutego 1945 roku pełnił funkcję okrętu szkolnego oraz doświadczalnego. Po wycofaniu z tej służby w grudniu 1945 roku, od 1947 roku na Wielkich Jeziorach pełnił funkcję stacjonarnego okrętu szkoleniowego marynarzy rezerwy. 15 listopada 1959 roku został sprzedany Bultema Dock & Dredge Co., Manistee w stanie Michigan i złomowany w 1960 roku.
Za nadzwyczajne rezultaty patrolów bojowych, okręt został wyróżniony Navy Unit Commendation oraz czternastoma .
Konstrukcja i budowa Budowę USS Tautog (SS-199) przewidziano w planie budżetowym Stanów Zjednoczonych na rok 1939 wraz z 4 innymi jednostkami nowego typu Tambor (SS-198, 200, 201, 202 oraz 203), według projektu stoczni Electric Boat oznaczonego EB230ANorman Friedman: U.S. Submarines through 1945, s. 204-206. Stępkę pod okręt położono w Electric Boat w Groton 1 marca 1939 roku, wodowanie zaś miało miejsce 27 stycznia 1940 roku. 3 lipca 1940 roku okręt wszedł do służby w United States NavyNorman Friedman: U.S. Submarines through 1945, s. 293 pod dowództwem Lt Cdr Josepha WillinghamaJames Mooney: Tautog. Wyniki testów okrętu prototypowego (USS „Tambor” (SS-198)) oraz jednostek seryjnych nie tylko potwierdziły założenia konstrukcyjne, lecz wręcz przekroczyły oczekiwaniaClay Blair: Silent victory, s. 79-80.
Konfiguracja jednostki Typowo dla amerykańskich fleet boats z drugiej połowy lat 30., „Tautog” miał płaski pokład z kioskiem przesuniętym ku dziobowi względem środka okrętu. Okręt z wysokim rekinim dziobem z płaskimi ścianami i szerokim pokładem o prostej linii aż po rufęPeter Padfield: War beneath the sea, s.27-30, wyposażony był w umieszczony na dziobie down express tank – zbiornik balastowy szybkiego zanurzania, dzięki któremu czas całkowitego awaryjnego zanurzenia okrętu do głębokości peryskopowej (18 metrów) nie przekraczał 35 sekund. Okręt szybko reagował na stery, dzięki czemu był również niezwykle manewrowy. Wyporność konstrukcji wynosiła 1475 ton standardowych na powierzchni i 2370 ton w zanurzeniu. Zanurzenie testowe okrętu wynosiło 250 stóp (76 metrów), przy marginesie bezpieczeństwa według współczynnika 1,5. left|thumb|USS Tautog (SS-199) wkrótce po wejściu do służby. Widoczne charakterystyczne położenie kiosku w przedniej części okrętu i umieszczone za kioskiem działo. Energię i napęd dla okrętu zapewniały cztery silniki Diesla należącego od 1930 roku do General Motors Winton Engine Company o mocy 1350 KM każdy oraz 2 silniki elektryczne (1370 KM każdy) z dwoma akumulatorami po 126 ogniw każdy, o łącznej pojemności 16.200 amperogodzin. Okręt wyposażony był także w dwa pomocnicze generatory prądu o mocy 300 kW oraz 120 kW. Jednostki Diesla oraz generatory umieszczone były w jednej sekcji, co zostało wkrótce uznane za rozwiązanie mało praktyczne, gdyż w razie jej zalania mogło doprowadzić do pozbawienia okrętu całego napęduDavid Johnston: A visual guide to the u.s. fleet submarines part one., s. 25-28. Napęd przenoszony był przez dwa wały napędowe na dwie śruby. Taki układ napędowy, przy odpowiedniej optymalizacji kadłuba, zapewniał prędkość okrętu na powierzchni 20,4 węzła oraz 8,75 węzła w zanurzeniu. Niektóre źródła podają jednak prędkość odpowiednio 21 i 10 węzłów. W wypadku gdy jeden z silników pracował wyłącznie na potrzeby ładowania akumulatora, bądź nie mógł pracować z powodu uszkodzenia, pozostałe silniki zdolne były nadać okrętowi prędkość 18 węzłów na powierzchni.
Układ sterowania okrętu wyposażony był początkowo w automatycznego pilota (eng. „automatic steersman”), system ten został jednak usunięty przed wybuchem wojny. Okręt dysponował także dwoma peryskopami 87KA-40 Kollmorgena o długości 40 stop (12 metrów)Norman Friedman: U.S. Submarines through 1945, s. 282
Okręt wyposażony był w ultradźwiękowy przetwornik z odbiornikiem, zbliżony do brytyjskiego asdicu, który w służbie amerykańskiej określany był jako sonar. Głowica sonaru umieszczona była na wysięgniku wysuwanym w dół poniżej umieszczonego na dziobie przedniego przedziału torpedowego, przez co był czasami uszkadzany przez nieumyślne uderzenie w dno. Zestaw sensorów stanowiły radar przeszukiwania powierzchni SJ oraz przestrzeni powietrznej SD.
Uzbrojenie thumb|Torpeda parogazowa kalibru 533 mm Mark XIV Uzbrojenie artyleryjskie okrętu składało się początkowo z pojedynczego działa 3"/50 za kioskiem ku rufie (kalibru 76,2 mm, o długości 50 kalibrów), dwóch karabinów maszynowych .50" (12,7 mm) oraz dwóch .30" (7,62 mm). Działo 76,2 mm miało podwójne przeznaczenie: dzięki wysokiemu kątowi podniesienia służyć mogło do obrony przed atakiem powietrznym z dużej odległości lub wysokości. W amerykańskiej flocie działo to było uważane przede wszystkim za przeciwlotniczą broń defensywną; na okrętach podwodnych jednak wykorzystywane było głównie do ostrzału nawodnych jednostek pływających.
Działo 76,2 mm zamontowane było na podstawie za kioskiem; mogło wystrzelić ważący 13 funtów (6 kg) pocisk z prędkością wylotową 823 m/s, na maksymalną odległość 14 630 metrów i maksymalną wysokość 6500 metrów. Zakres kąta podniesienia działa wynosił -10° do 85°. Amunicja pakowana była w zestawach po cztery kompletne naboje o wadze 14,5 kg w jednym pojemniku o wadze 56,7 kg. Działo to miało wodoszczelny czop zamykający wylot lufy, wodoszczelną pokrywę zamka oraz mechanizmy ze stali nierdzewnej. Skutkiem żądań admirała Charlesa Lockwooda, w późniejszym okresie wojny armata 3-calowa została zamieniona na działo kalibru 5 cali (127 mm), zdemontowane w tym celu ze starego okrętu serii V.
Podstawą uzbrojenia okrętu były jednak 24 torpedy parogazowe kalibru 533 mm Mark XIV, wystrzeliwane z sześciu dziobowych i czterech rufowych wyrzutni torpedowych. System kierowania ogniem torpedowym opierał się na Torpedo Data Computer (TDC), automatycznie wyliczającym kurs nieprzyjacielskiej jednostki w relacji do kursu okrętu podwodnego oraz obliczającym i ustawiającym kąt żyroskopów torped, właściwy do przechwycenia celu. Komputer torpedowy zapewniał również ciągłe zobrazowanie relatywnej pozycji celu względem okrętu. TDC mógł czerpać dane ze wskazań sonaru lub peryskopu, a dzięki jego zastosowaniu dowódca okrętu nie stał wobec konieczności ustawicznego samodzielnego wykonywania niezbędnych do ataku obliczeń. Torpedo Data Computer na bieżąco wykonywał obliczenia uwzględniające zmiany kursu, pozycji oraz kąta względem siebie okrętu i jego celu. Po dokonaniu obliczeń (bądź ich aktualizacji), komputer odrębnie programował żyroskopy każdej z torped wystrzeliwanej salwy, co umożliwiało jednoczesne atakowanie wielu celów kilkoma torpedami, bez konieczności celowania całym okrętem, tj. umożliwiał atakowanie celów, przy możliwości ustawienia w tym czasie okrętu w dowolnym kierunku.
Zamiennie z częścią torped, uzbrojenie okrętu uzupełniały miny morskie 52,8 x 239,4 cm Mark 12 o wadze 655 kg z ładunkiem wybuchowym 499 kg TNT, lub o wadze 723 kg z 567 kg Torpexu, bądź też mobilne miny Mark 27 (53 x 625 cm) o zasięgu 4100 metrów przy prędkości 10,5 węzła, z ładunkiem 398 kg Torpexu.
Warunki socjalne USS Tautog (SS-199) zapewniał załodze doskonałe warunki socjalne, nieporównywalne z jakimikolwiek konstrukcjami innych krajów. Wyposażony w wewnętrzną klimatyzację pokładową, lodówkę do przechowywania świeżej żywności, bardzo dobrze wyposażony kambuz, osobną mesę ze stołami i prysznice. Wśród niektórych wyższych oficerów amerykańskiej marynarki starszego pokolenia, tak dobre „hotelowe” warunki budziły sprzeciw. Były one jednak podyktowane względami czysto praktycznymi, nie zaś luksusem. W warunkach Pacyfiku, bez układu kontroli temperatury wewnątrz jednostki, w zanurzonym okręcie temperatura szybko wzrosłaby do ponad 38 °C. Wraz ze stuprocentową wilgotnością powietrza, w zetknięciu się z zimnym kadłubem wywoływałoby to „pocenie się” stali, co mogłoby być niebezpieczne dla znajdujących się w okręcie urządzeń elektrycznych. Nie bez znaczenia był także wpływ temperatury na kondycje fizyczną i psychiczną załogi, a w konsekwencji także na jej sprawność bojową.
Służba operacyjna Służba na Atlantyku Okręt wszedł do służby 3 lipca 1940 roku, z radiowym sygnałem wywoławczym NALZ (November - Alpha - Lima - Zulu).
thumb|USS „Thresher” (SS-200), okręt siostrzany USS „Tautog”, z którym SS-199 prowadził wspólne operacje na Atlantyku Po przyjęciu do służby okręt przeszedł przez krótki okres treningowy w estuarium Long Island Sound kolo Nowego Jorku, po czym 6 września wypłynął w dziewiczy rejs na Karaiby, zakończony 11 listopada 1940 roku w bazie New London. W tym samym miesiącu zostały ukończone ostateczne testy jednostki, po czym okręt przeszedł sześciotygodniowy remont w stoczni Portsmouth Naval ShipyardRichard Pekelney: USS Tautog SS-199: War Patrol Reports, s. 1. Po zakończeniu remontu, okręt powrócił do New London, gdzie przystosowano go do stawiania min z wykorzystaniem wszystkich 10 wyrzutni torpedowych, przez co jest uważany za prekursora amerykańskiej doktryny minowej.
W lutym 1941 roku „Tautog” otrzymał rozkaz udania się wraz z siostrzanym USS „Thresher” (SS-200) do Saint Thomas na Wyspach Dziewiczych, gdzie przebywał przez 6 tygodni, wykonując misję specjalną, której szczegóły do dziś pozostają nieznane. W tym czasie na jego pokładzie przebywał jednak sekretarz marynarki Frank Knox. Po zakończeniu operacji z Saint Thomas, udał się do Newport, skąd operował przez kilka tygodni. Pod koniec kwietnia tego roku okręt powrócił do New London, gdzie został w pełni zaopatrzony i pozostawał w stanie podwyższonej sześciogodzinnej gotowości. 1 maja 1941 roku, wraz z siostrzanymi USS „Thresher” i USS „Tambor” (SS-1980), wypłynął w rejs do Perl Harbor na Oceanie Spokojnym, z przystankami w i San Diego.
Służba na Pacyfiku Pearl Harbor thumb|USS „Tautog” (SS-199) 13 marca 1942 roku w suchym doku nr 4 stoczni Mare Island