thumb|Cmentarz Rakowicki.Grobowiec rodziny Nitschów. Kazimierz Ignacy Nitsch (ur. 1 lutego 1874 w Krakowie, zm. 26 września 1958 tamże) – polski językoznawca slawista, historyk języka polskiego, dialektolog. Był jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego i w latach 1919–1958 redagował organ towarzystwa „Język Polski”. W 1901 rozpoczął badania dialektologiczne na Kaszubach. Prezes Polskiej Akademii Umiejętności.
Życiorys Urodził się 1 lutego 1874 w Krakowie, w rodzinie Maksymiliana i Marii Salomei ze Studzińskich (1846–1924). Kształcił się w Gimnazjum św. Anny. W 1903 uzyskał stypendium Akademii Umiejętności i wyjechał na studia do Pragi i Paryża. Po powrocie w 1904 rozpoczął badanie dialektów pomorskich. W 1908 habilitował się pod kierunkiem Jana Rozwadowskiego na podstawie pracy Stosunki pokrewieństwa języków lechickich. W 1911 został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie Jagiellońskim i pracował u boku Jana Łosia. W 1917 przeniósł się na Uniwersytet Lwowski i tam objął samodzielne stanowisko profesora języka polskiego, ale już w 1920 wrócił na Uniwersytet Jagielloński, by objąć opuszczone przez Jana Łosia stanowisko profesora filologii słowiańskiej, a po śmierci Łosia w 1928 także katedrę języka polskiego.
Należał do czołowych polskich akademii naukowych – Polskiej Akademii Umiejętności (1911 członek korespondent, 1924 członek czynny), Polskiej Akademii Nauk (1952 członek rzeczywisty), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1932 członek zwyczajny). Był ekspertem delegacji polskiej na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku zajmującym się zagadnieniami geograficznymi i etnograficznymiEugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918–1919. przypisy Andrzej Garlicki, Ryszard Świętek, t. I, Wrocław 2010, s. 25.. W 1939 przeszedł na emeryturę. 6 listopada 1939 został aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau, więziony w Sachsenhausen skąd zwolniono go w lutym 1940.
W latach 1946–1952 pełnił funkcję prezesa PAU, od 1952 był członkiem rzeczywistym PAN, w latach 1952–1957 wiceprezesem PAN, w latach 1952–1958 członkiem jej prezydiumCzłonkowie PAN: Skorowidz.. Po wojnie członek Komisji Ustalania Nazw Miejscowości.
Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera KC-po prawej Merkertów).
Życie prywatne Od 1913 był mężem Anieli Gruszeckiej, pisarki, córki Artura Gruszeckiego, pisarza i publicysty. Stryjecznym bratem Kazimierza był Roman Nitsch, mikrobiolog, członek Polskiej Akademii Umiejętności (PAU). Mieszkał wraz żoną na osiedlu SalwatorTadeusz Trzaska, Z Krakowa, „Suplement : czasopismo Autorów Polskich", 1998 nr 3.
Twórczość (wybór) Stosunki pokrewieństwa języków lechickich (1903) Dialekty polskie Prus Wschodnich (1907) Dialekty polskie Prus Zachodnich (1907) Dialekty polskie Śląska (1909) Mowa ludu polskiego (1911) Dialekty języka polskiego (1915, wyd. zmienione w 1923 i 1958) O nowych rymach (1925) Atlas językowy polskiego Podkarpacia (1934, wraz z Mieczysławem Małeckim)
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1 lutego 1954) „w związku z 80 rocznicą urodzin za wybitną działalność i osiągnięcia w dziedzinie nauki”. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1951) „za wybitną działalność naukową”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)Lista osób odznaczonych „Medalem 10-lecia Polski Ludowej” (.) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 434 „za zasługi na polu pracy naukowej”. Złoty Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za wybitną twórczość naukową, związaną z literaturą piękną”.
Nagrody i wyróżnienia tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Paryskiego (1945) Nagroda Państwowa I stopnia (1953)Dziennik Polski, rok IX, nr 173 (2948), s. 7.
Przypisy
Bibliografia Kazimierz Nitsch – uczony i badacz w rozwoju polskiego językoznawstwa, Warszawa 1954. Nitsch, K.: Ze wspomnień językoznawcy, Kraków 1960. Gruszecka-Nitschowa, A.: Całe życie nad przyrodą mowy polskiej. Kazimierz Nitsch i jego prace, Kraków 1977.
Kategoria:Członkowie delegacji polskiej na konferencję pokojową w Paryżu Kategoria:Członkowie Honorowi Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Salwatorem (Kraków) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy slawiści Kategoria:Prezesi Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Polscy dialektolodzy