Salvatore Mineo Jr. (ur. 10 stycznia 1939 w Bronksie, zm. 12 lutego 1976 w Hollywood) – amerykański aktor. Odtwórca roli Johna „Platona” Crawforda w melodramacie Buntownik bez powodu (1955), za którą w wieku 17 lat otrzymał nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Laureat Złotego Globu za rolę drugoplanową Dova Landaua w dramacie historycznym Exodus (1960).
Życiorys Urodził się w nowojorskim Bronksie jako syn Josephine (z domu Alvisi) i Salvatore „Sala” Mineo Seniora. Pochodził z rodziny sycylijskich emigrantów; jego ojciec urodził się we Włoszech, a jego matka była pochodzenia włoskiego i urodziła się w Stanach Zjednoczonych. Miał dwóch starszych braci – Victora (ur. 1936) i Michaela (ur. 1937) oraz młodszą siostrę Sarinę (ur. 1943). W wieku ośmiu lat został członkiem ulicznego gangu w Bronksie, a mając 10 lat został aresztowany za kradzież i w ramach resocjalizacji skierowany na kurs aktorski. Uczęszczał do Quintano School for Young Professionals. Ukończył nowojorską Christopher Columbus High School.
Matka Mineo już w młodym wieku zapisała go do szkoły tańca i aktorstwa. W 1951 po raz pierwszy wystąpił na scenie Broadwayu w sztuce Tennessee Williamsa Tatuowana róża u boku Maureen Stapleton, Eli’ego Wallacha i Martina Balsama. Wystąpił w roli młodego księcia Chulalongkorna w broadwayowskim musicalu Król i ja z Yulem Brynnerem. Po raz pierwszy trafił na mały ekran w roli Lesa w komediodramacie Hallmark Channel Wizja ojca Flanagana (The Vision of Father Flanagan, 1952). W wieku 16 lat zadebiutował kinową rolą początkującego gangstera Jerry’ego Florei w dramacie kryminalnym noir Prywatna wojna majora Bensona (Six Bridges to Cross, 1955) u boku Tony’ego Curtisa i zagrał postać kadeta pułkownika Sylvestra Dusika w komedii wojskowej Prywatna wojna majora Bensona (The Private War of Major Benson, 1955) z Charltonem Hestonem. Przełomem okazała się kreacja wrażliwego nastolatka „Platona”, przyjaciela Jamesa Deana, w kultowym melodramacie Nicholasa Raya Buntownik bez powodu (1955), za którą otrzymał nominację do Oskara. Jako ponury i niechętny do współpracy z rodziną i doradcami zawodowymi Dino Manetta, który został zwolniony ze szkoły poprawczej w serialu CBS Studio One (1956) zdobył nominację do Emmy. Rola Dova Landaua w dramacie historycznym Ottona Premingera Exodus (1960) o ocalałych z Holokaustu Żydach, którzy po zakończeniu II wojny światowej starają się stworzyć własne państwo przyniosła mu Złoty Glob i drugą nominację do Oscara.
Na początku 1962 pozował nago podczas kilku sesji, a zdjęcia trafiły ostatecznie na wystawę Nowy Adam (1963) w Richard Feigen Gallery w Nowym Jorku i Chicago (1964).
W 1969 w Coronet Theatre przy La Cienega Boulevard w Los Angeles w dramacie więziennym Fortuna i męskie oczy zagrał rolę Rocky’ego, więziennego tyrana, który gwałci naiwnego 17–letniego więźnia Smitty’ego (w tej roli Don Johnson), a następnie zadebiutował na Off-Broadwayu jako reżyser tej sztuki. W 1976 w San Francisco wystąpił w przedstawieniu komediowym P.S. Your Cat Is Dead w roli biseksualnego włamywacza, Mineo zyskało znaczny rozgłos dzięki wielu pozytywnym recenzjom; wraz ze sztuką przeniósł się do Los Angeles.
W 1972 w wywiadzie oficjalnie ujawnił swój biseksualizm.
12 lutego 1976, gdy wracał z próby przedstawienia w Hollywood, został napadnięty na ulicy i zamordowany w wieku 37 lat.
Filmografia Filmy 1955: Buntownik bez powodu (Rebel Without a Cause) jako John Crawford („Platon”) 1956: Między linami ringu (Somebody Up There Likes Me) jako Romolo 1956: Olbrzym (Giant) jako Angel Obregón II 1960: Exodus jako Dov Landau 1962: Najdłuższy dzień (The Longest Day) jako szeregowy Martini 1964: Jesień Czejenów (Cheyenne Autumn) jako „Czerwona Koszula” 1965: Opowieść wszech czasów (The Greatest Story Ever Told) jako Uriasz 1971: Ucieczka z Planety Małp (Escape from the Planet of the Apes) jako dr Milo
Seriale 1957: The Ed Sullivan Show w roli samego siebie 1964: Doktor Kildare (Dr. Kildare) jako Carlos Mendoza 1965: Prawo Burke’a (Burke’s Law) jako Lew Dixon 1968: Hawaii Five-O jako Bobby George 1970: Mission: Impossible jako Mel Bracken 1975: Columbo jako Rachman Habib 1975: Hawaii Five-O jako Eddie
Nagrody Rok Nagroda Kategoria Film 1961 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Exodus (1960)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Artystki i artyści LGBT Kategoria:Amerykanie pochodzenia włoskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dziecięcy Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy teatralni Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Ludzie urodzeni w Bronksie Kategoria:Ofiary zabójstw w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 1976