, w skrócie , i () – włoskie oznaczenia pochodzenia stosowane dla artykułów spożywczych, przede wszystkim win, podobnym do francuskiego () czy niemieckiego Oznaczenie jest czasami używane dla innych produktów jako alternatywa dla (), np. serów parmezan i pecorino.
Historia Prawnie uregulowane określenie pochodzenia zostało wprowadzone w 1963 roku, by osiągnąć trwałe polepszenie jakości produkowanych win i aceto balsamico. W 1992 roku Unia Europejska zharmonizowała rozmaite krajowe systemy gwarancji jakości i stworzyła m.in. oznaczenie Protected Designation of Origin (PDO), znane w Polsce jako „Chroniona Nazwa Pochodzenia”. W tym samym roku włoskie kryteria DOC zostały dostosowane do wymagań godła PDO. Duża rozpoznawalność lokalnych oznaczeń powoduje, że rzadko spotyka się godło unijne samodzielnie.
Klasyfikacja Istnieją trzy poziomy: DO – Denominazione di Origine (oznaczenie pochodzenia, rzadko spotykane), DOC – Denominazione di Origine Controllata (kontrolowane oznaczenie pochodzenia), DOCG – Denominazione di Origine Controllata e Garantita (kontrolowane oznaczenie gwarantowanego pochodzenia – najwyższa klasa jakości).
W skali jakości wina we Włoszech wina DOC i DOCG mieszczą się powyżej win klasy indicazione geografica tipica (IGT).
Kryteria Denominazione di origine controllata (DOC) Akty prawne określają m.in. maksymalną wydajność z hektara, obszar produkcji, minimalny poziom alkoholu, dopuszczone odmiany winogron, a czasami także minimalny okres starzenia. W ramach DOC można określać warianty (np. Aldo Adige Lagrein DOC, Alto Adige Pinot Bianco DOC itd.)Tutto vino. Guida completa ai vini d’Italia (wł.), Giunti Editori, Florencja 2008, , s. 33–34.. Wina klasy DOC nie mogą być sprzedawane w pojemnikach o pojemności większej niż 5 litrów.
Denominazione di origine controllata e garantita (DOCG) thumb|178px|Banderola DOCG na butelce chianti classico Wielu producentów zarzucało organom regulacyjnym zbyt swobodne przyznawanie oznaczenia DOC, co obniżało prestiż kategorii. W odpowiedzi na to powstało nowe, bardziej restrykcyjne oznaczenie DOCG (Denominazione di origine controllata e garantita), którego nazwa miała być rozpoznawalna przez konsumentów, i jednocześnie gwarantować wyższe wymagania stawiane wytwórcom.
Oprócz wymagań stawianych winom DOC, wina DOCG są sprawdzane i degustowane przez uprawnionych pracowników administracji przed butelkowaniem. Butelkowanie może odbywać się tylko na obszarze DOCG (zabronione jest wywożenie wina w zbiornikach), a butelki są plombowane za pomocą numerowanych urzędowych banderol.
W rejonie Bolzano, gdzie jednym z języków urzędowych jest język niemiecki, można także używać określeń Kontrollierte Ursprungsbezeichnung zamiast DOC i Kontrollierte und garantierte Ursprungsbezeichnung zamiast DOCGCommission Regulation (EC) No 753/2002 of 29 April 2002 laying down certain rules for applying Council Regulation (EC) No 1493/1999 as regards the description, designation, presentation and protection of certain wine sector products, consolidated version up until Commission Regulation (EC) No 1471/2007 of 13 December 2007 (ang.)..
Uzupełniające określenia Włoskie prawodawstwo reguluje także użycie na etykietach następujących określeń win DOC i DOCG: classico – ograniczone do obszarów, gdzie dany rodzaj wina był produkowany „tradycyjnie”; przykładowo, dla wina chianti classico ten „tradycyjny obszar” został określony rozporządzeniem z 10 lipca 1932; dotyczy tylko niektórych apelacji; riserva – może być używane, jeśli wino było starzone przynajmniej dwa lata lub więcej, w zależności od przepisów obowiązujących w danej apelacji; superiore – dla win o wyższej zawartości alkoholu niż wymagana; przepisy mogą też wymagać dłuższego starzeniaTutto vino. Guida completa ai vini d’Italia (wł.), Giunti Editori, Florencja 2008, , s. 38–39..
Przypisy
Kategoria:Rolnictwo w Unii Europejskiej Kategoria:Produkty regionalne chronione prawem Unii Europejskiej Kategoria:Wina włoskie Kategoria:Prawo we Włoszech Kategoria:Klasyfikacja jakościowa wina