Arkadiusz Baran (ur. 9 listopada 1979 w Jarosławiu) – polski trener piłkarski i były piłkarz występujący na pozycji defensywnego pomocnika lub środkowego obrońcy. Wychowanek JKS‑u 1909 Jarosław, przez dziewięć sezonów zawodnik Cracovii, z którą awansował z III ligi do Ekstraklasy i przez wiele lat pełnił funkcję kapitana drużyny. W polskiej ekstraklasie rozegrał 137 meczów i zdobył 4 bramki, występując wyłącznie w barwach Cracovii. Później grał m.in. w Termalice Bruk‑Bet Nieciecza i Stali Rzeszów, z którą wywalczył mistrzostwo III ligi lubelsko‑podkarpackiej w sezonie 2014/2015. Starszy brat Grzegorza Barana, wieloletniego zawodnika Ruchu Chorzów i GKS‑u Bełchatów.
Kariera klubowa
JKS Jarosław i Stal Rzeszów
Baran pierwsze kroki w piłce stawiał w JKS‑ie 1909 Jarosław, w którym zadebiutował w seniorskim zespole w sezonie 1997/1998. Rok później przeniósł się do Stali Rzeszów, z którą występował w II lidze oraz niższych klasach rozgrywkowych, a w międzyczasie był wypożyczony do Polonii Przemyśl. W Rzeszowie dał się poznać jako twardo grający defensywny pomocnik, dobrze radzący sobie w pojedynkach fizycznych.
Cracovia
Przed rundą wiosenną sezonu 2002/2003 podpisał kontrakt z trzecioligową Cracovią, która budowała wówczas zespół z myślą o powrocie na szczebel centralny. Z krakowskim klubem awansował kolejno do II ligi, a następnie – po barażach z Górnikiem Polkowice – do Ekstraklasy w sezonie 2003/2004.
W Ekstraklasie zadebiutował 30 lipca 2004 roku w wyjazdowym meczu Cracovii z Zagłębiem Lubin. W debiutanckim sezonie 2004/2005 rozegrał 24 mecze ligowe, zdobył 3 bramki i otrzymał 8 żółtych kartek. Opisywano go wówczas jako dobrego technicznie, twardego i zadziornego pomocnika, bez którego trudno sobie wyobrazić drugą linię „Pasów”. W kolejnych sezonach należał do podstawowych zawodników zespołu i jednego z najczęściej karanych żółtymi kartkami graczy ligi.
W sezonie 2005/2006 został uznany za najostrzej grającego piłkarza Orange Ekstraklasy – w rozgrywkach otrzymał 10 żółtych i 2 czerwone kartki. Przedstawiano go wtedy jako bardzo solidnego, twardego i nieustępliwego defensywnego pomocnika, który często spóźnia się z interwencjami, co kończy się ostrymi faulami, ale skutecznie odbiera chęć gry środkowym pomocnikom przeciwnika.
W pierwszych latach po awansie do Ekstraklasy pełnił rolę kapitana Cracovii. W klubie przypomina się go jako „wieloletniego kapitana” i podkreśla, że reprezentował „Pasy” przez dziewięć sezonów, od rundy jesiennej 2002/2003 do 2010 roku. Łącznie w barwach krakowskiego klubu rozegrał ponad 160 oficjalnych spotkań, z czego 137 w Ekstraklasie, a także wystąpił w Pucharze Intertoto i rundach kwalifikacyjnych europejskich pucharów.
Baran był jednym z symboli noworocznych treningów Cracovii. W wywiadzie klubowym wspominał, że występował w 6–7 Treningach Noworocznych, na które często przyjeżdżał prosto z zabawy sylwestrowej, a dla zawodników była to przede wszystkim forma spotkania z kibicami w luźniejszej atmosferze. W innym wywiadzie, już pod koniec pobytu w klubie, przyznawał, że okres odsunięcia do Młodej Ekstraklasy był dla niego bardzo trudny i że powrót do kadry meczowej na mecz z Legią Warszawa traktował jako „mega miłe zaskoczenie”.
Termalica Bruk‑Bet Nieciecza
Latem 2010 roku rozwiązał kontrakt z Cracovią i podpisał roczną umowę z beniaminkiem I ligi, Termaliką Bruk‑Bet Nieciecza. W wywiadzie dla portalu Sportowe Tempo podkreślał, że po odejściu z Cracovii szybko otrzymał propozycję z Niecieczy, chce „jeszcze trochę pograć w piłkę” i wnieść do drużyny doświadczenie. Do zespołu, który słabo rozpoczął sezon i znajdował się w strefie spadkowej, trafił jako doświadczony pomocnik z ekstraklasową przeszłością.
W Termalice występował w I lidze w latach 2010–2012, grając zarówno jako defensywny pomocnik, jak i środkowy obrońca. W jednym z przedsezonowych sparingów z Koroną Kielce (1:1) zdobył bramkę dla zespołu z Niecieczy, otwierając wynik spotkania. Statystyki rundy jesiennej sezonu 2011/2012 pokazują, że był jednym z najostrzej grających zawodników Termaliki – uzbierał sześć żółtych kartek, ustępując w klasyfikacji kartek jedynie Łukaszowi Kowalskiemu.
Powrót do Stali Rzeszów
W 2012 roku Baran wrócił do Stali Rzeszów, która wówczas występowała w III lidze (grupa lubelsko‑podkarpacka). Zespół budowany wokół doświadczonych zawodników – m.in. Barana i Dominika Bednarczyka – już w sezonie 2014/2015 sięgnął po mistrzostwo grupy, strzelając 84 gole i awansując na szczebel ogólnopolski. Podkreślano, że „obronę trzymają doświadczeni Arkadiusz Baran (Cracovia, Termalica) i Dominik Bednarczyk”, a młodsi zawodnicy mogli się od nich uczyć gry w defensywie.
W barwach Stali grał w III lidze do 2016 roku, będąc jednym z najbardziej doświadczonych zawodników zespołu. W sezonie 2015/2016 rozpoczynał jako podstawowy środkowy obrońca – po dwóch kolejkach miał na koncie komplet minut w lidze bez żadnej kartki, co kontrastowało z jego wcześniejszą opinią „boiskowego twardziela”. Opisywano go jako doświadczonego lidera defensywy, odpowiedzialnego za organizację gry w tyłach.
Późniejsza kariera klubowa
Po odejściu ze Stali Rzeszów Baran kontynuował karierę w niższych ligach na Podkarpaciu. Występował m.in. w Crasnovii Krasne, gdzie pełnił jednocześnie funkcję szkoleniowca – w 2010 roku pojawia się w protokołach meczowych zarówno jako zawodnik, jak i trener zespołu z Krasnego. Później był także zawodnikiem lokalnych klubów z regionu rzeszowskiego, kończąc karierę na poziomie lig amatorskich.
Kariera reprezentacyjna
Baran nie zadebiutował w seniorskiej reprezentacji Polski, ale był zauważany przez selekcjonerów kadr zaplecza. W październiku 2004 roku znalazł się w 18‑osobowej kadrze reprezentacji Polski B na towarzyski mecz z Niemcami w Ahlen – wśród powołanych znaleźli się wówczas m.in. Marcin Cabaj, Radosław Sobolewski, Marek Zieńczuk i Marek Saganowski.
Kariera trenerska
Po zakończeniu gry na poziomie centralnym Baran zaczął pracę jako trener. W 2017 roku objął po raz pierwszy funkcję szkoleniowca JKS‑u 1909 Jarosław w III lidze, a następnie pełnił funkcję grającego trenera w Crasnovii Krasne oraz asystenta trenera i pierwszego trenera JKS‑u w IV lidze podkarpackiej.
Równolegle pracował jako szkoleniowiec młodzieży – w 2018 roku został pierwszym trenerem licealnej Szkoły Mistrzostwa Sportowego w Jarosławiu, gdzie prowadził drużyny młodzieżowe łączące naukę z treningiem piłkarskim.
W sierpniu 2022 roku został trenerem trzecioligowego Sokoła Sieniawa. W sezonie 2022/2023 doprowadził zespół do 8. miejsca w III lidze grupie IV oraz finału Wojewódzkiego Pucharu Polski na Podkarpaciu. Po krótkiej przerwie ponownie objął Sokoła w czerwcu 2024 roku, już po spadku klubu do IV ligi, z zadaniem odbudowy drużyny na szczeblu wojewódzkim.
Styl gry
Baran był klasycznym defensywnym pomocnikiem, często ustawianym również jako środkowy obrońca. W Cracovii opisano go jako piłkarza dobrego technicznie, twardego, walecznego i zadziornego, który „nie odpuści nikomu”, ale którego styl gry skutkuje dużą liczbą żółtych kartek. Przedstawiano go także jako „bardzo solidnego, twardego i nieustępliwego” zawodnika, który wraz z innym defensywnym pomocnikiem Cracovii należał do „najbrutalniej grających graczy Orange Ekstraklasy”, skutecznie odbierających rywalom ochotę do gry środkiem pola.
Mimo ostrej gry na pograniczu faulu, koledzy z szatni podkreślali jego zaangażowanie i gotowość do walki o zespół. W wywiadach z czasów gry w Cracovii często powtarzał, że „musimy wygrać” i odnosił się do sytuacji drużyny jako kapitan odpowiedzialny za morale zespołu.
Życie prywatne
Pochodzi z Jarosławia. Jest starszym bratem piłkarza Grzegorza Barana, wieloletniego zawodnika Ruchu Chorzów, GKS‑u Bełchatów i Sandecji Nowy Sącz, który również występował na pozycji defensywnego pomocnika i środkowego obrońcy. Po zakończeniu profesjonalnej gry związał się z regionem jarosławskim jako trener młodzieży i zespołów seniorskich, a także współpracował z lokalną Szkołą Mistrzostwa Sportowego.
Osiągnięcia
Klubowe awans do II ligi z Cracovią: 2002/2003 awans do Ekstraklasy z Cracovią: 2003/2004 (3. miejsce w II lidze i wygrane baraże) mistrzostwo III ligi (grupa lubelsko‑podkarpacka): 2014/2015 ze Stalą Rzeszów
Indywidualne najostrzej grający zawodnik Orange Ekstraklasy w sezonie 2005/2006 (10 żółtych i 2 czerwone kartki)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Urodzeni w 1979 Kategoria:Polscy piłkarze Kategoria:Piłkarze JKS Jarosław Kategoria:Piłkarze Polonii Przemyśl Kategoria:Piłkarze Stali Rzeszów Kategoria:Piłkarze Cracovii Kategoria:Piłkarze Bruk-Bet Termalica Nieciecza Kategoria:Polscy trenerzy piłkarscy Kategoria:Trenerzy piłkarzy Stali Rzeszów Kategoria:Ludzie urodzeni w Jarosławiu (Polska)