Paweł Maciej Kowalewski (ur. 20 września 1958 w Warszawie) – polski artysta, autor instalacji, profesor ASP, założyciel i Prezes Zarządu agencji komunikacji marketingowej Communication Unlimited.
Życiorys Jest synem Aleksandra i Zofii z domu Jastrzębskiej. W latach 1978–1983 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie uzyskał dyplom z wyróżnieniem pod kierunkiem Stefana Gierowskiego. Należy do założycieli formacji artystycznej Gruppa. Twórczość Kowalewskiego jest zróżnicowana gatunkowo, obejmuje malarstwo na płótnie, papierze, a także rzeźbę i – w ostatnim okresie publicznej działalności – instalacje oraz ready mades. Wszystkie te elementy zawierała już wieloczęściowa i rozbudowana formalnie praca dyplomowa pt. „Sztuka osobista, czyli prywatna” (1983).
W 1985 r. został wykładowcą na Wydziale Wzornictwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W 1992 r. uzyskał stopień doktora, a w 2013 r. Wydział Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie nadał mu stopień doktora habilitowanego sztuk plastycznych. W tymże roku objął stanowisko profesora ASP. Do 1994 roku wykładał malarstwo, a w 1994 roku rozpoczął zajęcia z budowy marki. Pracę na uczelni zakończył w 2023 r.
Razem z członkami Gruppy organizował radykalne akcje wspólnego malowania i recitale oparte na poetyce absurdu, m.in. w kultowej pracowni Dziekanka na warszawskiej ASP. Sztukę Kowalewskiego określić można jako ekspresyjną, autobiograficzną, czerpiącą z osobistego doświadczenia i kontekstu literackiego. Działalność artysty w latach 80’ była traktowana przez władzę totalitarnego państwa jako sztuka wymykająca się oficjalnemu obiegowi. Cykl „Psalmy”, który powstały na fali inspiracji Psalmami Dawida w tłumaczeniu Czesława Miłosza, został subiektywnie posądzony o bluźnierstwo.
Kowalewski wraz z Gruppą brał udział m.in. w Documenta 8. w Kassel w 1987 roku, na którym prezentowano prace Barbary Kruger i Jospeha Beuysa. Artyści zorganizowali wówczas akcję wspólnego malowania wielkoformatowego płótna pt. „Kuda Gierman”.
Po prezentacji swojego cyklu pt. „Fin de siècle” w warszawskiej galerii Appendix w 1992 roku, Paweł Kowalewski został zauważony przez galernika Isy Brachota, który reprezentował Romana Opałkę. Jego prace zostały pokazane w galerii Brachot w Brukseli, równolegle z retrospektywą belgijskiego surrealisty Paula Delvaux.
Podczas powodzi we Wrocławiu w 1997 r. część jego obrazów uległa całkowitemu zniszczeniu. Wersja cyfrowa jednego z nich, „Dlaczego jest raczej coś niż nic?” z 1986 roku, stała się w grudniu 2021 r. pierwszym obiektem NFT sprzedanym na polskiej aukcji dzieł sztuki przeprowadzonej na żywo. alt='Dlaczego jest raczej coś niż nic?", NFT, Paweł Kowalewski, 1986-2021|mały|Licytacja pracy NFT Pawła Kowalewskiego pt. "Dlaczego jest raczej coś niż nic?" w domu aukcyjnym DESA Unicum w Warszawie w dniu 2.12.2021.
Wraz z cyklem „Fin de siècle” Kowalewski przerwał na pewien czas pracę z medium malarskim, koncentrując się od tego momentu na pracach o charakterze interdyscyplinarnym i performatywnym. W 2010 roku powstała seria „Forbidden/Nie wolno”, będącą dokumentacją zakazów i nakazów rejestrowanych przez artystę podczas jego podróży. W 2012 roku w galerii Propaganda Kowalewski zaprezentował „Symulator totalitaryzmu” instalację, która przenosiła widza w przestrzenie stanów zagrożenia. W 2015 roku w Izraelu artysta wystawił cykl „Moc i Piękno”. Seria wielkoformatowych, znikających portretów, przedstawiała tak zwane „Polskie Matki” naznaczone traumą wojny i totalitaryzmów. mały|„Mon Cheri Bolscheviq”, 1984, olej na płótnie, 100 × 81 cm, w kolekcji Fundacji Rodziny Staraków W 2017 roku miał swoją indywidualną wystawę w Muzeum Jerke – pierwszej zagranicznej instytucji w Niemczech poświęconej głównie polskiej sztuce awangardowej. Na projekt „Zeitgeist” składały się rzeźby oraz najbardziej znaczące obrazy z lat 80. Wziął również udział w filmie pt. „Siła Sztuki” zrealizowanym przez Muzeum Jerke i Szkołę Filmową w Łodzi. W 2023 roku miała miejsce premiera pierwszej przekrojowej monografii kolektywu Gruppa wydanej przez Muzeum Jerke. W latach 2019-2024 brał udział w licznych wystawach zbiorowych (m.in. w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, Castello di Rivoli Museo d’Arte Contemporanea w Turynie, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, NS – Dokumentationszentrum w Monachium).
W 2024 w radomskim MCSW „Elektrownia” odbyła się indywidualna wystawa artysty, prezentująca jego prace stworzone w ciągu ostatnich siedmiu lat - były to zarówno obrazy, jak i instalacje oraz rzeźby, a także prace z użyciem fotografii (w sumie około siedemdziesięciu obiektów)Paweł Kowalewski - Porażka rozumu,https://mcswelektrownia.pl/index.php/id-2024/articles/kowalewski-wystawa-kopia.html. W tym samym roku miejsce miała inna indywidualna wystawa, która odbyła się w Instytucie Polskim w Berlinie i prezentowała stworzony przez Kowalewskiego w 2015 roku cykl znikających pod wpływem kontaktu ze światłem portretów Polek żydowskiego pochodzenia "Strength and Beauty"STÄRKE UND SCHÖNHEIT Ausstellung von Paweł Kowalewski,https://instytutpolski.pl/berlin/2024/07/02/starke-und-schonheit/.
Kolekcje Dzieła Pawła Kowalewskiego znajdują się w muzeach polskich oraz wielu krajowych i zagranicznych kolekcjach prywatnych. Jego prace zakupiono m.in. do kolekcji: Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, Muzeum Jerke, Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy, Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, kolekcji Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, a także Fundacji Sztuki Polskiej ING, Fundacji Rodziny Staraków, Fundacji Benettona, Fundacji Egit.
Życie zawodowe W 1991 Paweł Kowalewski założył niezależną agencję komunikacji marketingowej Communication Unlimited, która realizowała m.in. kampanię społeczną „Pij mleko! Będziesz wielki”. Zarządu IAA Global.Od 2009 Kowalewski jest także wiceprezesem zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Reklamy (IAA) odpowiedzialnym za globalny rozwój stowarzyszenia.. Jest współzałożycielem i członkiem Rady Nadzorczej polskiego oddziału Międzynarodowego Stowarzyszenia Reklamy IAA. Czterokrotnie wybierany był na Prezesa Stowarzyszenia, trzykrotnie pełnił funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej IAA Polska. Członek Rady Nadzorczej IAA Polska w poprzednich kadencjach. Jest jedynym Polakiem w strukturach. lewo|mały|Instalacja Pawła Kowalewskiego, pt. Porgarda rozumu (2023; srebro sterling inkrustowane szafirami; 29 x 16 x 10,5 cm) pokazywana na wystawie "Porażka rozumu" w MCSW "Elektrownia" w Radomiu (2024)
Wystawy indywidualne 1984 – Biada, pracownia A. M. Sobczyków, Warszawa 1984 – Zły znak, Mała Galeria ZPAF, Warszawa 1984 – Szalony młotek, Pracownia Dziekanka, Warszawa 1986 – Dzień szatana, Galeria na Ostrowie, Wrocław 1987 – Recital, Pracownia Dziekanka, Warszawa 1987 – STK, Łódź 1987 – Teatr Mandala, Kraków 1989 – Galeria Pawła Sosnowskiego, Warszawa 1990 – Wszystko i natychmiast, pawilon SARP, Warszawa 1990 – Galerie Ariadne, Wiedeń, Austria 1991 – Obrazy a ready made, Ośrodek Kultury Polskiej, Praga 1991–1992 – Koniec wieku, Galeria Appendix, Warszawa 1992 – BWA, Sandomierz 1992 – Galeria Isy Brachot, Bruksela, Belgia 1993 – Stockholm Art Fair, Sztokholm, Szwecja 1993 – Brussels Art Fair, Bruksela, Belgia 2008 – Ja zastrzelony przez Indian po raz drugi, Galeria Appendix2, Warszawa 2010 – NIE WOLNO!, 2. Mediations Biennale, Poznań 2012 – Symulator Totalitaryzmu, galeria Propaganda, Warszawa. 2013 – Symulator Totalitaryzmu, MCSW Elektrownia, Radom. 2015 – Moc i Piękno, The Artists House, Tel Aviv, Izrael 2016 – Te rzeczy dziś, galeria Propaganda, Warszawa 2017 – Moc i Piękno, Muzeum Fotografii, Kraków 2017 – Zeitgeist, Museum Jerke, Recklinghausen, Niemcy 2017 – Dlaczego jest raczej nic niż coś?, Miejski Ośrodek Sztuki, Gorzów Wielkopolski 2019 – Całe życie jest sztuką, Przestrzeń dla Sztuki S2, Warszawa 2021 – Przedmioty przeznaczone do stymulowania życia umysłu, czyli niewidzialne oko duszy, Galeria Sztuki Współczesnej WINDA, Kielce 2023 – Symulator totalitaryzmu, Mufo Muzeum Fotografii w Krakowie 2024 – STÄRKE UND SCHÖNHEIT/STRENGTH AND BEAUTY, Polnisches Institut Berlin, Berlin 2024 – Porażka rozumu, MCSW „Elektrownia”, Radomhttps://mcswelektrownia.pl/index.php/id-2024/articles/kowalewski-wystawa-kopia.html 2025 – Paweł Kowalewski. Oczy szeroko przymknięte, Galeria aTak, Warszawa mały|„Zaufaj Panu i czyń dobrze. Mieszkaj w kraju i bądź wierny”, z cyklu Psalmy, 1984, tempera na papierze, 243 × 195 cm
Wystawy zbiorowe 1984 – Chaos, Człowiek, Absolut, Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, Warszawa 1985 – Rachunek, Galeria Forma, Warszawa 1985 – Przeciw złu, przeciw przemocy, kościoły: Mistrzejowice, Podkowa Leśna, Zielonka 1985 – Obecność, Parafia Miłosierdzia Bożego, Warszawa 1985 – I Biennale „Droga i prawda”, kościół św. Krzyża, Wrocław 1985 – Czas smutku, czas nadziei, Kościół Matki Boskiej Bolesnej, Poznań 1985 – I Biennale Sztuki Nowej, Zielona Góra 1986 – Zapisy 2, BWA, Lublin 1986 – Ekspresja lat 80-tych, BWA, Sopot 1986 – Polska Pieta, kościoły: Poznań, Wrocław 1986 – Świadectwo wspólnoty, Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Warszawa 1987 – Misterium męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, Warszawa 1987 – II Biennale „Droga i prawda”, kościół św. Krzyża, Wrocław 1987 – Co słychać?, Dawne Zakłady Norblina, Warszawa 1988 – Na obraz i podobieństwo. Nowa ekspresja religijna, Dawne Zakłady Norblina, Warszawa 1989 – Uczucia, Galeria Dziekanka, Warszawa 1989 – Polak. Niemiec. Rosjanin, Dawne Zakłady Norblina, Warszawa 1990 – 1990 – Artyści dla Rzeczypospolitej, Galeria Studio, Warszawa 1990 – Salon letni, Muzeum Narodowe, Kraków 1990 – Kunst des 20 jahrhunderts aus Mittel und Osteuropa, Dorotheum, Wiedeń, Austria 1991 – Szkic do galerii sztuki współczesnej, Muzeum Narodowe, Warszawa 1991 – Cóż po artyście w czasie marnym, Zachęta, Warszawa; Muzeum Narodowe, Kraków 1991 – Cóż po artyście w czasie marnym, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa 1993 – Konfrontacje artystyczne, Ratusz Staromiejski, Toruń 2001 – Bieg czerwonych ludzi, Galeria Zderzak, Kraków 2001 – Irreligia, Atelier 340 Muzeum, Bruksela, Belgia 2003 – Dzieci, Artyści, ladacznice i biznesmeni, Galeria Program, Warszawa 2003 – Powinność i bunt. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie 1994-2004, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa 2004–2005 – Warszawa – Moskwa/ Moskwa – Warszawa 1900-2000, Zachęta, Warszawa; Państwowa Galeria Trietiakowska, Moskwa. 2006 – W Polsce, czyli gdzie?, CSW, Warszawa 2007 – Dowcip i władza sądzenia (Asteizm w Polsce), CSW, Warszawa; CSW Łaźnia, Gdańsk 2007 – Obraz życia, Muzeum Początków Państwa Polskiego, Gniezno 2007 – Zatrute źródło. Współczesna sztuka polska w pejzażu postromantycznym, Muzeum Narodowe, Szczecin; Łotewskie Narodowe Muzeum Sztuki. 2008 – Republika bananowa. Ekspresja lat 80., BWA Wałbrzych; Muzeum Narodowe, Szczecin; Galeria Wozownia, Toruń; Galeria Miejska Arsenał, Poznań; CSW Łaźnia, Gdańsk
2009 – Like a Rolling Stone, CRP, Orońsko; (Like a Rolling Stone 2) Galeria Appendix2, Warszawa 2009–2010 – Republika bananowa. Ekspresja lat 80., MODEM Centrum Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej, Debrecen 2010 – Osiemnasta. Bitwa, która zmieniła losy świata, Pawilon na Placu Defilad, Warszawa 2010–2011 – Pokolenie '80. Niezależna twórczość młodych w latach 1980–1989, Muzeum Narodowe, Kraków 2011 – Big Boys Games, Galeria Appendix, Warszawa 2011 – Wystawa okolicznościowa, Propaganda, Warszawa 2011 – THYMOS. Sztuka gniewu 1900-2011, CSW Znaki Czasu, Toruń 2011 – Wystawa okolicznościowa, BWA Galeria Sztuki, Olsztyn 2011 – Preview, Galeria Propaganda, Warszawa 2012 – Pokolenie ’80 – Polityczny protest? Artystyczna kontestacja? Wystawa sztuki niezależnej tworzonej przez artystów, których artystyczny debiut przypadł na lata 1980–1989, Muzeum Okręgowe, Rzeszów