Roman Martini (ur. 1909 w Szczakowej, zm. 30 marca 1946 w Krakowie) – polski prokurator.
Życiorys Roman Martini urodził się w 1909 w Szczakowej. Był synem nadinspektora i naczelnika głównego urzędu cłowego w Szczakowej.
W 1927 zdał egzamin dojrzałości w V Państwowym Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie. W 1931 ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Równolegle kształcił się w szkole nauk politycznych UJ. W 1934 uzyskał stopień doktora praw na podstawie pracy pt. Zarys urbanizacji i procesu koncentracji miejskiej Polski w dziesięcioleciu 1921–1930. W okresie II Rzeczypospolitej w 1938 został mianowany podprokuratorem Sądu Okręgowego w Kielcach.
Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej, w tym podczas obrony Modlina, za co został odznaczony przez Dowództwo Grupy Operacyjnej „Modlin” Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem WalecznychAdam Massalski, Stanisław Meducki: Kielce w latach okupacji hitlerowskiej 1939-1945, Wrocław 1986, s. 36. .. Po kapitulacji został wzięty przez Niemców do niewoli i osadzony w Oflagu II C Woldenberg, gdzie przebywał do stycznia 1945.
Tuż po powrocie na ziemie polskie zgłosił się do służby w wymiarze sprawiedliwości i został przydzielony do Sądu Specjalnego w Krakowie na stanowisko wiceprokuratora. Zajmował się zbrodniami niemieckimi z okresu wojny na ziemiach polskich. Od czerwca 1945 roku prowadził śledztwo przeciwko Ferdynandowi Goetlowi, Janowi Emilowi Skiwskiemu, Marianowi Wodzińskiemu i Franciszkowi Urbanowi Prochownikowi pod zarzutem ich kolaboracji z Niemcami, a w szczególności udziału w przedsięwzięciach propagandy hitlerowskiej mającej na celu rozpowszechnienie wśród społeczeństwa polskiego wiedzy o zbrodni sowieckiej w KatyniuStanisław Maria Jankowski: Czterdziestu co godzinę, Warszawa 2002, s. 34. ..
mały|240px|Kamienica przy ulicy Krupniczej 10 w Krakowie (pośrodku) thumb|240px|Grobowiec Martinich i Nowińskich W styczniu 1946 poślubił Stanisławę, wdowę po Stanisławie Schlammie, matkę dwójki dzieci, od 1945 właścicielkę kawiarni „Fregata” przy ulicy Grodzkiej w Krakowie. W tym czasie postanowił zmienić rodzaj i miejsce pracy, decydując się na przenosiny do Katowic i otwarcie kancelarii prawniczej. Swoich planów nie zdążył zrealizować.
Morderstwo W nocy 30 marca 1946 został zamordowany w najmowanym pokoju mieszkania przy ulicy Krupniczej 10 w Krakowie. Sekcja zwłok wykazała dwanaście ran tłuczono-miażdżonych głowy zadanych kluczem monterskim oraz cztery rany kłute szyi i klatki piersiowej. Wkrótce po morderstwie aresztowani zostali 17-letnia Jolanta Słapa (uczennica szkoły dramatycznej, nazywana również Maklakiewiczówna, ze względu na nazwisko ojczyma) i jej narzeczony, 20-letni Stanisław Lubicz-Wróblewski (maturzysta). Wyjaśnili, że Słapianka, będąca znajomą dr. Martiniego, umówiła rozmowę z nim, a Wróblewskiemu podsunęła pomysł dokonania morderstwa i rabunku. Podczas rozmowy Wróblewski uderzył Martiniego ciężkim kluczem instalatorskim, ogłuszając go, po czym zakneblował mu usta i kilkakrotnie dźgnął go nożem. Następnie oboje zabrali z mieszkania ubrania, pierścionki, złoty zegarek, złotą bransoletkę, zaś pozostawili tamże ww. klucz instalatorski.
Według śledczych w dotarciu do sprawców pomógł znaleziony w mieszkaniu album z fotografiami znajomych Martiniego, których kolejno sprawdzano i rewidowano ich domy. Słapianka przyznała się do popełnienia morderstwa podczas rewizji w swoim mieszkaniu przy ulicy Śląskiej, gdzie znaleziono część zrabowanych przedmiotów. Inne później ujawniono w mieszkaniu Wróblewskiego, który również przyznał się do zbrodni. W procesie sądowym oboje zostali oskarżeni o popełnienie morderstwa. Wróblewski został w 1947 powtórnie aresztowany i wówczas skazany na karę śmierci i stracony (w wyjaśnieniach podał, że zabójstwo Martiniego było zemstą za uwiedzenie narzeczonej). Sama Jolanta Słapa została skazana na karę 15 lat pozbawienia wolności. W związku ze sprawą morderstwa osoba Romana Martiniego była przedmiotem pogłosek, w którym przypisywano mu niemoralne prowadzenie się, romanse, przechowywanie kosztowności.
Roman Martini został pochowany w grobowcu rodziny Nowińskich na cmentarzu Rakowickim w Krakowie 4 kwietnia 1946. Po śmierci Romana Martiniego jego żona urodziła córkę Małgorzatę.
Niepotwierdzona historia Aktualne opracowanie Narodowego Centrum Kultury (NCK) wyklucza prawdziwość plotek o związku śmierci Martiniego ze zbrodnią katyńskąJózef Mackiewicz, Tajemnica szwedzkiego dossier „Wiadomości” Londyn 1949, nr 41, przypis 28 J. Trznadla.. Według niepotwierdzonych informacji, zabójstwo Romana Martiniego mogło zostać zainscenizowane. Podczas swojej pracy miał odnaleźć tajny raport z 10 czerwca 1940 autorstwa kierownika zarządu NKWD obwód Mińsk, Tartakowa, potwierdzający likwidację trzech polskich obozów jenieckich, Kozielsk, Ostaszków i Starobielsk, na wiosnę 1940 (tzw. „raport Tartakowa”). Informacje o powiązaniu śmierci Martiniego ze sprawą katyńską docierały anonimowo do jego żony Stanisławy, która w okresie PRL była inwigilowana przez komunistyczne służby bezpieczeństwa; ponadto w powojennych audycjach „Głosu Ameryki” R. Martini był wskazywany wśród ustalających sprawców zbrodni katyńskiej. Według innej wersji Roman Martini miał zginąć w upozorowanej sprawie kryminalnej za to, że usiłował wskazać na sprawstwo zbrodni katyńskiej dokonane przez Sowietów.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Ludzie związani z Kielcami Kategoria:Ludzie związani ze zbrodnią katyńską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary zabójstw w Polsce Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Prokuratorzy II Rzeczypospolitej Kategoria:Sędziowie i prokuratorzy aparatu represji w Polsce (1944–1956) Kategoria:Obrońcy Modlina (1939) Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1946 Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczakowej