Dynamo Kijów (ukr. Динамо Київ) – ukraiński klub piłkarski z siedzibą w Kijowie, założony 13 maja 1927. Najbardziej utytułowany ukraiński klub, wielokrotny mistrz ZSRR i niepodległej Ukrainy, dwukrotny zdobywca europejskiego Pucharu Zdobywców Pucharów. Obecnie występuje w rozgrywkach ukraińskiej Premier-lihi.
Dzieje klubu Chronologia nazw: 13.05.1927: KPST Dynamo (ukr. Київське пролетарське спортивне товариство «Динамо») 1928: Dynamo Kijów (ukr. «Динамо» (Київ)) 1941: klub zawiesił działalność 1942: Start Kijów (ukr. «Старт» (Київ)) 18.08.1942: klub rozwiązano 2.05.1944: Dynamo Kijów (ukr. «Динамо» (Київ)) 1989: Państwowo-Publiczne Stowarzyszenie FK Dynamo Kijów (ukr. Державно-громадське об'єднання «ФК „Динамо” Київ») 1993: Otwarta Spółka Akcyjna FK Dynamo Kijów (ukr. Відкрите Акціонерне Товариство «ФК „Динамо” Київ») 03.2008: Sp.z o.o. Dynamo Kijów (ukr. ТОВ «ФК „Динамо” Київ»)
1927-1946 Klub sportowy Dynamo Kijów powstał 13 maja 1927 rokuUkraine – List of Foundation Dates – RSSSF. jako Kijowskie Proletariackie Stowarzyszenie Sportowe „Dynamo” (ros. Киевское пролетарское спортивное общество «Динамо», Kijewskoje proletarskoje sportiwnoje obszczestwo „Dinamo”).
5 kwietnia 1928 z inicjatywy naczelnika Okręgowego Oddziału OGPU w Kijowie Zapadnego zaczęto formować drużynę piłkarską. Jego zastępca Siergiej Barminski rozpoczął od rekrutowania do zespołu funkcjonariuszy OGPU oraz piłkarzy innych kijowskich drużyn. Pierwszy oficjalny mecz odbył się 17 lipca 1928, a przeciwnikiem była drużyna Dynamo Odessa (2:2). W lipcu 1928 Dynamo gościło mistrzów Moskwy – drużynę Dinamo Moskwa (2:6). W 1929 Dynamo rozegrało pierwszy mecz międzynarodowy z austriacką drużyną robotniczą.
W pierwszych latach istnienia klubu, do momentu utworzenia I ligi ZSRR, klub występował w rozgrywkach Towarzystwa Sportowego „Dynamo”.
W 1936 Dynamo Kijów wystartowało w rozgrywkach I ligi Radzieckiej w najwyższej klasie rozgrywkowej – grupie A. Mecz otwarcia sezonu rozegrano 24 maja 1936 na stadionie przy Alei Petrowskiej w Kijowie. Gospodarze ulegli piłkarzom Dynama Moskwa 1:5. Pierwszą bramkę dla Dynama Kijów w historii rozgrywek I ligi ZSRR zdobył Mykoła Machynia. W pierwszym sezonie zespół z Kijowa uzyskał drugie miejsce.
W latach 1937–1941 przebudowano kijowski Stadion Czerwony. Nadano mu wówczas nazwę Stadion Republikański.
Po rozpoczęciu wojny w 1941 większość piłkarzy zmobilizowano do wojska. Jeńcami wojennymi zostali Ołeksij Kłymenko, Mykoła Korotkych, Iwan Kuźmenko, Mykoła Trusewicz. Po wyjściu z niewoli razem z innymi piłkarzami z Kijowa w zakładzie piekarskim zorganizowali drużynę Start Kijów. W 1942 piłkarze rozegrali dziewięć meczów towarzyskich (w tym mecz 9 sierpnia 1942 z Flakelf – drużyną niemieckich sił lotniczych – znany jako mecz śmierci). Później trafili do obozu koncentracyjnego, w którym stracono: Ołeksija Kłymenkę, Iwana Kuźmienkę, Mykołę Trusewicza. Mykoła Korotkych jako funkcjonariusz NKWD został zamordowany przez Gestapo.
1946-1961 Po zakończeniu wojny wrócili do drużyny tylko Anton Idzkowski, Mykoła Machynia, Makar Honczarenko. W 1946 Dynamo zajęło przedostatnie miejsce i według regulaminu miało spaść do niższej ligi. Jednak ze względu na wielkie straty podczas wojny drużynę pozostawiono w lidze.
Od 1946 do 1951 dziewięciokrotnie zmieniano trenera. Dopiero od 1951 roku, kiedy zaproszono szkoleniowca Olega Oszenkowa, drużyna zaczęła odnosić oczekiwane sukcesy. Już w następnym sezonie (1952) klub zdobył drugie miejsce po raz drugi w historii, a w 1954 roku pierwszy Puchar ZSRR w piłce nożnej.
W 1961 roku przyszedł kolejny sukces. Dynamo Kijów na czele z Wiaczesławem Sołowjowem został Mistrzem ZSRR. Pierwszy raz klub spoza Moskwy osiągnął podobny sukces.
1962-1975 W radzieckiej piłce nożnej nastąpiła era Dynama Kijów. W 1964 roku klub prowadzony przez Wiktora Masłowa zdobył kolejny puchar kraju. Jako pierwszy radziecki klub wystartował w europejskich Pucharach. 2 września 1965 roku zespół zadebiutował w Pucharze Zdobywców Pucharów pokonując na wyjeździe irlandzki Coleraine (6:1).
W 1966 klub znowu wygrał Puchar Związku Radzieckiego, a w 1966, 1967, 1968 tytuł Mistrza ZSRR. 20 września 1967 roku w Glasgow Dynamo Kijów zadebiutował w Pucharze Europy Mistrzów Klubowych, najpierw wygrywając z miejscowym klubem Celtic F.C. (2:1, 1:1), a w następnej rundzie przegrywając z Górnikiem Zabrze (1:2, 1:1). W 1971 roku zdobywa już 5. mistrzostwo kraju.
W listopadzie 1973 roku trenerem został „Wielki Mistrz” Walery Łobanowski. Już w następnym, 1974, roku klub wygrał rozgrywki I ligi ZSRR oraz zdobył Puchar ZSRR.
W 1975 roku Dynamo ponownie zdobył tytuł mistrzowski I ligi radzieckiej oraz odniósł pierwszy wielki sukces na arenie międzynarodowej – Pucharze Zdobywców Pucharów i Superpucharze UEFA. Piłkarz Dynama Ołeh Błochin otrzymał Złotą Piłkę od France Football.
Skład z finału Pucharu Zdobywców Pucharów 1975: Jewgienij Rudakow – Anatolij Końkow, Stefan Reszko, Mychajło Fomenko, Wiktor Matwijenko – Władimir Troszkin, Wołodymyr Muntian, Wiktor Kołotow (kapitan) – Władimir Oniszczenko, Leonid Burjak, Ołeh Błochin.
1976-1991 Po triumfie 1975 Dynamo uzyskuje Mistrzostwo ZSRR jeszcze w roku 1977, 1980, 1981, a w 1978 i 1982 Puchar ZSRR. Przez ten czas nie odnosi sukcesów w pucharach europejskich.
W 1984 trenerem ponownie został Walery Łobanowski. Już w następnym 1985 roku Dynamo zostało mistrzem ZSRR oraz zdobyło kolejny Puchar ZSRR. W 1986 klub po raz drugi zdobył Puchar Zdobywców Pucharów. Następny piłkarz Dynama Ihor Biełanow otrzymał Złotą Piłkę od France Football (1986). W 1986 drużyna znów została mistrzem ZSRR, a w 1987 zdobyła Puchar ZSRR.
Skład z meczu finałowego Puchar Zdobywców Pucharów 1986: Wiktor Czanow – Siergiej Bałtacza (Andriej Bal), Władimir Biessonow, Oleg Kuzniecow, Anatolij Demianienko (kapitan), Wasilij Rac, Paweł Jakowienko, Iwan Jaremczuk, Aleksandr Zawarow (Wadim Jewtuszenko), Ihor Biełanow, Ołeh Błochin.
W 1989 roku klub został przekształcony w Państwowo-Publiczne Stowarzyszenie Dynamo Kijów. Jego pierwszym Prezesem został obrany Wiktor Bezwerchy.
W 1990 roku Dynamo Kijów w Mistrzostwach ZSRR zdobył ostatni, 13. tytuł Mistrza ZSRR oraz po raz dziewiąty Puchar ZSRR.
Dynamo Kijów nigdy nie spadło z najwyższej klasy rozgrywkowej Mistrzostw ZSRR (Dinamo Moskwa również osiągnęło podobny sukces).
1992-2002 Po rozpadzie ZSRR w 1991, klub zaczął swoją przygodę w nowo utworzonej lidze ukraińskiej. W finale play-off Dynamo Kijów przegrał z Tawriji Symferopol 0:1. Potem dziewięć razy z rzędu został Mistrzem Ukrainy.
W 1993 klub przejął na własność Hryhorij Surkis. Nowy właściciel zbudował nową bazę klubu w Koncza-Zaspie, oraz zmodernizował jego infrastrukturę. W 1996 roku Hryhorij Surkis, po wybraniu na stanowisko prezesa Zawodowej Ligi Piłkarskiej Ukrainy, zrzekł się stanowiska prezesa Dynama Kijów na rzecz swojego młodszego brata, Ihora.
W połowie lat 90. Dynamo zaczęło odnosić sukcesy w rozgrywkach europejskich. Doszedł do 1/4 finału w Lidze Mistrzów UEFA sezonu 1997/1998 oraz do półfinału rok później. Po tych sukcesach klub sprzedał swoich liderów do czołowych klubów europejskich. Andrij Szewczenko trafił do A.C. Milanu, Serhij Rebrow do Tottenham Hotspur, Ołeh Łużny do Arsenalu Londyn.
W maju 2002 roku podczas ligowego meczu z klubem Metałurh Zaporoże trener drużyny Walery Łobanowski dostał ataku serca i zmarł. Klub po nieprzerwanym dziewięcioletnim paśmie sukcesów został zdetronizowany przez klub z górniczego Doniecka – Szachtar.
2002-2007 Nowym trenerem został Ołeksij Mychajłyczenko. W latach 2003 i 2004 Dynamo zostało Mistrzem Ukrainy; poza tym w 2003 zdobyło także krajowy puchar, a w 2004 Superpuchar. Po tych sukcesach kolejnym trenerem został Jożef Sabo, a rok później zastąpił go Łeonid Buriak. Wtedy rozpoczął się okres słabej gry w Lidze Mistrzów – najpierw w 2005 klub nie zakwalifikował się do fazy grupowej, a w sezonie 2006/07 pod wodzą nowego trenera, Anatolija Demjanenko, nie wygrał żadnego meczu. W następnym roku było podobnie. Trenerem ponownie został Jożef Sabo, ale z nim klub również przegrał wszystkie 6 meczów w grupie.
2008- W styczniu 2008 pierwszy raz w historii klubu został zaproszony trener spoza Ukrainy – Jurij Siomin z RosjiUA-Футбол. Юрий Семин – новый наставник „Динамо”.. Latem tego samego roku Dynamo zakwalifikował się do fazy grupowej Ligi Mistrzów, pokonując w 3 rundzie kwalifikacyjnej Spartaka Moskwa po wygranej 4:1 zarówno w Moskwie i Kijowie.
W 2009 Dynamo pokonało w fazie pucharowej Pucharu UEFA Valencię, Metalist Charków i Paris Saint-Germain. W półfinale nie zdołało jednak wygrać z przyszłym zwycięzcą tych rozgrywek – Szachtarem Donieck. Mimo to w tym samym sezonie Dynamo zostało mistrzem Ukrainy, o 15 pkt wyprzedzając Szachtara, który zajął drugie miejsce.
W maju 2009 Jurij Siomin z przyczyn osobistych powrócił do Lokomotiwa Moskwa, a jego następcą został Rosjanin Walerij GazzajewUA-Футбол. Валерий Газзаев – новый тренер „Динамо”..
Sezon 2009/2010 Dynamo rozpoczęło zwycięstwem w meczu o Superpuchar Ukrainy, pokonując Worskłę Połtawa (0:0) w rzutach karnych 4:2. Ale potem zespół grał coraz gorzej. W decydującym meczu o mistrzostwo 5 maja 2010 przegrał w Doniecku z Szachtarem 0:1, dzięki czemu górnicy wcześniej zdobyli kolejny tytuł mistrza kraju.
W sezonie 2010/2011 Dynamo odpadło z rozgrywek Ligi Mistrzów ustępując w 4.rundzie kwalifikacyjnym Ajaxowi Amsterdam. Po przegranym meczu w fazie grupowej Ligi Europy z Sheriffem Tyraspol 0:2 Gazzajew 1 października 2010 podał się do dymisji. Do końca roku kierował drużyną Ołeh ŁużnyUA-Футбол. Игорь Суркис: „Лужный – до зимы”., z którym klub awansował do fazy play-off Ligi Europy. 23 grudnia 2010 Jurij Siomin ponownie wrócił do kierowania DynamemUA-Футбол. Семин подписал контракт с „Динамо”.. Wiosną Dynamo dotarło do ćwierćfinału Ligi Europy, ale nie potrafiło zdobyć mistrzostwo Ukrainy.
Sezon 2011/2012 Dynamo rozpoczęło od zwycięstwa 3:1 nad Szachtarem w meczu o Superpuchar Ukrainy. Dynamo nie potrafiło przebić się do fazy grupowej Ligi Mistrzów, przegrywając dwukrotnie Rubinowi Kazań. Potem występował w Lidze Europy, ale zajął tylko trzecie miejsce w grupie. W mistrzostwach Ukrainy Dynamo ponownie było drugim.
Sezon 2012/2013 Dynamo rozpoczęło od największego za dotychczasową historię wzmocnienia zespołu. Klub podpisał kontrakty z Chorwatem Niko Kranjčarem, Portugalczykiem Miguelem Veloso oraz Brazylijczykiem Raffaelem, którzy przyszli z mistrzostw Anglii, Włoch i Niemiec odpowiednio. Jednak dalej drużyna nie pokazywała widowiskowej gry, dla tego 25.09.2012 Prezes klubu Ihor Surkis postanowił zakończyć okres kierowania przez rosyjskich fachowców i zaprosił na stanowisko głównego trenera byłą gwiazdę Dynamo – Ołeha Błochina, który rozpoczął proces budowania nowej drużyny. Wiele piłkarzy odeszło z klubu, zaproszono młodych piłkarzy. Klub zajął dopiero na mecie sezonu trzecie miejsce (klub po raz pierwszy od 1991 zajął w lidze inne miejsce niż pierwsze lub drugie), co nie dało choćby udziału w eliminacjach do Ligi Mistrzów.
Barwy klubowe, strój, herb, hymn
Dynamo Kijów ma barwy biało-niebieskie. Każda z nich ma swoje znaczenie. Przez całą historię piłkarze domowe spotkania zazwyczaj grają w białych koszulkach, białych (czasem niebieskich) spodenkach oraz białych getrach. Kolory były wyznaczone przez decyzję Rady Centralnej Towarzystwa Sportowego Dynamo, która reprezentowała pracowników NKWD. W przeciwieństwie do czerwonego (kolor przelanej krwi), który wybrali sportowcy wojskowi, NKWD, symbolizując słowa swojego przewodnika Feliksa Dzierżyńskiego o czystych i jasnych myślach pracowników swej organizacji, postanowił więc wybrać kolory białe i niebieskie. Od początku istnienia piłkarze Dynama Kijów zazwyczaj noszą białe lub niebieskie stroje. Jedynie w latach 1990–1991 stroje były żółto-niebieskie, w nawiązaniu do narodowych barw Ukrainy.