Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB) – państwowy instytut badawczy zajmujący się tematyką kształtowania warunków pracy zgodnie z psychofizycznymi możliwościami człowieka.

Historia

Geneza i początki działalności (1933-1950) Pierwowzorem Instytutu była powołana w 1933 roku Wzorcownia Urządzeń Ochronnych oraz Poradnia Bezpieczeństwa Pracy i Przemysłu, działająca przy Muzeum Techniki pod kierownictwem inż. Andrzeja Mazurkiewicza. Po przerwie spowodowanej II wojną światową, w 1947 roku jej działalność reaktywowano jako Wzorcownię Urządzeń Bezpieczeństwa i Higieny Pracy z siedzibą w Warszawie przy ul. Tamka 1. Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP) został oficjalnie utworzony na mocy ustawy z 4 kwietnia 1950 roku, przejmując majątek i zadania dotychczasowej Wzorcowni. Statut nadano mu 26 maja 1950 roku, a pierwszym przewodniczącym Rady Naukowej został prof. Ignacy Malecki. W strukturze Instytutu powstało wówczas 9 zakładów problemowych oraz 4 zakłady terenowe ukierunkowane na specyfikę lokalnego przemysłu:

* w Krakowie (wsparcie budowy Nowej Huty),

* w Bytomiu (hutnictwo i transport),

* w Gdańsku (gospodarka morska i przemysł stoczniowy),

* w Łodzi (przemysł włókienniczy).

Z czasem filie w Krakowie, Bytomiu i Gdańsku zostały zlikwidowane, natomiast placówka w Łodzi rozwinęła się w Zakład Ochron Osobistych (zbudowany od podstaw budynek przy ul. Wierzbowej 48 oddano do użytku po rozbudowie w 2006 roku).

Rozwój w latach 1951-1989 W 1951 roku w CIOP powstał Ośrodek Dokumentacji Naukowo-Technicznej oraz biblioteka naukowa, a także rozpoczęto wydawanie kwartalnika „Prace CIOP”. Od 1952 roku Instytut uzyskał uprawnienia do zatwierdzania do produkcji wzorów środków ochrony indywidualnej. Nadzór nad CIOP sprawowały kolejno: Centralna Rada Związków Zawodowych (od 1956) oraz Ministerstwo Pracy, Płac i Spraw Socjalnych (od 1973). W 1983 roku przy Instytucie powołano Międzyresortową Komisję do Spraw Aktualizacji Wykazu Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy (NDS i NDN), której sekretariat i koordynację prac powierzono CIOP. W grudniu 1985 roku (na mocy polsko-niemieckiego porozumienia o importowaniu usług budowlanych z NRD z 1986 r.) rozpoczęto budowę nowej, kompleksowej siedziby Instytutu przy ul. Czerniakowskiej 16 w Warszawie.

Działalność po 1989 roku i integracja europejska W 1992 roku odbyła się przeprowadzka warszawskiej siedziby z ul. Tamka na ul. Czerniakowską. W tym okresie CIOP rozpoczął dostosowywanie polskich procedur BHP do standardów Unii Europejskiej, m.in. dokonując profesjonalnych tłumaczeń unijnych dyrektyw branżowych. Wzorcem technicznym i organizacyjnym dla rozwoju laboratoriów CIOP były m.in. francuski instytut INRS oraz niemieckie BAuA i IFA. W latach 90. XX w. Instytut rozwinął działalność certyfikacyjną i edukacyjną:

* 1994 - uzyskanie akredytacji Polskiego Biura Badań i Certyfikacji (PCBC) w zakresie certyfikacji środków ochrony indywidualnej i maszyn oraz utworzenie Centrum Edukacyjnego,

* 1995 - akredytacja zespołu laboratoriów badawczych oraz rozpoczęcie wydawania anglojęzycznego czasopisma naukowego „International Journal of Occupational Safety and Ergonomics” (JOSE),

* 1996 - uzyskanie uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora nauk technicznych w dyscyplinie inżynieria środowiska.

Rozporządzeniem Rady Ministrów z 5 listopada 2002 roku Instytut otrzymał status pierwszego w Polsce Państwowego Instytutu Badawczego (CIOP-PIB). Od 2001 roku CIOP-PIB pełni funkcję Krajowego Punktu Centralnego (Focal Point) Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA). W 2004 roku stał się jednostką notyfikowaną w UE (nr 1437) do prowadzenia oceny zgodności w obszarze środków ochrony indywidualnej i maszyn. W październiku 2015 roku uruchomiono Centrum Badań i Rozwoju Techniki Bezpieczeństwa Procesów i Środowiska „Tech-Safe-Bio” (budynek B w siedzibie przy Czerniakowskiej w Warszawie).

Dyrektorzy Chronologiczna lista dyrektorów instytutu od momentu jego powstania w 1950 roku:

* 1950 - 1964: prof. inż. Ludwik Taniewski

* 1964 - 1969: dr inż. Stanisław Frankiewicz

* 1969 - 1974: mgr Lech Kochański (p.o.)

* 1974 - 1989: doc. dr inż. Stanisław Dąbrowski (do 14 listopada 1974 jako p.o.)

* 1989 - 2020: prof. dr hab. n. med. Danuta Koradecka

* 2021 - 2024: dr hab. inż. Wiktor Marek Zawieska, prof. instytutu

* od 2024: mgr Agnieszka Szczygielska

Status prawny i finansowanie Pod względem prawnym Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB) funkcjonuje jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną. Instytut jest w pełni wyodrębniony pod względem prawnym, organizacyjnym oraz ekonomiczno-finansowym. Bezpośredni nadzór merytoryczny i finansowy nad instytutem sprawuje minister właściwy do spraw pracy. Obecnie zadania te realizuje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Minister powołuje i odwołuje dyrektora instytutu, zatwierdza jego sprawozdania finansowe, decyduje o podziale zysku netto oraz deleguje swoich przedstawicieli do Rady Naukowej. Jego funkcjonowanie regulują następujące akty prawne:

Ustawa z dnia 4 kwietnia 1950 r. o utworzeniu Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - historyczny, ale wciąż zaktualizowany i obowiązujący akt, na mocy którego powołano placówkę. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych - ogólny akt prawny regulujący funkcjonowanie wszystkich tego typu jednostek w Polsce. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 2002 r. - akt, który nadał CIOP elitarny status Państwowego Instytutu Badawczego (PIB), co nakłada na niego obowiązek realizowania zadań szczególnie ważnych dla polityki społeczno-gospodarczej kraju. Statut z 2023 roku

Źródła finansowania CIOP-PIB stosuje mieszany model finansowania (własne przychody komercyjne oraz dotacje celowe z budżetu państwa):

Rządowe Programy Wieloletnie: Główne źródło finansowania badań naukowych. Środki pochodzą z budżetu państwa, a programy te są zatwierdzane przez Radę Ministrów i koordynowane we współpracy z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Przykładem jest wieloetapowy „Rządowy Program Poprawy Bezpieczeństwa i Warunków Pracy”. Działalność komercyjna i certyfikacja: Instytut zarabia jako tzw. jednostka notyfikowana (nr 1437). Wydaje odpłatne certyfikaty i oceny zgodności dla maszyn oraz środków ochrony indywidualnej (np. odzieży ochronnej, masek, kasków) dopuszczanych na rynek Unii Europejskiej. Usługi komercyjne i edukacja: Przychody z komercyjnych szkoleń BHP, studiów podyplomowych, doradztwa dla przedsiębiorstw, badań laboratoryjnych oraz sprzedaży specjalistycznych wydawnictw (np. miesięcznika „Bezpieczeństwo Pracy”). Fundusze europejskie i międzynarodowe: Granty pozyskiwane na międzynarodowe projekty badawcze (np. w ramach programów ramowych UE takich jak Horizon).

Zakres działalności Zgodnie z ustawą z dnia 4 kwietnia 1950 r. o utworzeniu Centralnego Instytutu Ochrony Pracy i jego statutem, do zakresu działań instytutu należą: prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz realizacja innych zadań ustalonych dla Instytutu przez Radę Ministrów w programach wieloletnich prowadzenie innych niż określone w pkt. 1 badań naukowych i prac rozwojowych w zakresie ochrony pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, a także wdrażanie ich wyników do praktyki w celu eliminacji lub ograniczenia przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe upowszechnianie wyników ww. prac, przez wydawnictwa, publikacje, konkursy, wystawy, konferencje naukowe, sympozja i seminaria podejmowanie działalności w zakresie doskonalenia metod prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych tworzenie programów i pomocy edukacyjnych dla systemu edukacji narodowej oraz prowadzenie szkoleń i kształcenia podyplomowego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii opracowywanie i opiniowanie standardów w zakresie ochrony pracy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, a także warunków przestrzegania tych standardów prowadzenie certyfikacji w zakresie uzyskanych akredytacji, a także certyfikacji innych wyrobów lub usług związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz wykonywanie badań laboratoryjnych do celów certyfikacji prowadzenie działalności w zakresie informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej, własności przemysłowej i intelektualnej oraz współpracy naukowej z wiodącymi ośrodkami w kraju i za granicą opracowywanie analiz, ocen i ekspertyz wykonywanie innych zadań zlecanych przez organ nadzorujący.

Współpraca międzynarodowa CIOP-PIB należy do dwóch międzynarodowych sieci zrzeszających instytuty i organizacje krajowe zajmujące się szeroko pojętą tematyką bezpieczeństwa i higieny pracy:

EUROSHNET (EURopean Occupational Safety and Health NETwork), czyli europejska sieć specjalistów z dziedziny bezpieczeństwa i ochrony pracy, skupionych wokół tematyki normalizacji, badań i certyfikacji. Jest członkiem-założycielem tej sieci (2001), a przedstawiciel Instytutu, dr inż. Daniel Podgórski, jest członkiem Komitetu Sterującego tej Sieci. PEROSH (Partnership for European Research in Occupational Safety and Health) - międzynarodowa sieć zrzeszająca 15 Instytutów zajmujących się tematyką BHP. CIOP-PIB należy do tej sieci od początku jej istnienia, czyli od 2003 roku.

Obecna struktura Instytut zatrudnia ponad 200 osób, w tym: pracowników naukowych (profesorów, adiunktów i asystentów), pracowników badawczo-technicznych, pracowników administracyjno-ekonomicznych, pracowników inżynieryjno-technicznych, specjalistów, archiwistów, bibliotekarzy itp. pracujących wg następującej struktury:

Działalność wydawnicza Instytut wydaje trzy periodyki:

Bezpieczeństwo pracy - nauka i praktyka (miesięcznik) - znajduje się on na oficjalnej liście czasopism naukowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (szczegółowa punktacja określona jest w aktualnym rozporządzeniu ministerialnym) Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy (kwartalnik) International Journal of Occupational Safety and Ergonomics (kwartalnik)

Działalność wydawnicza to również książki (w tym monografie), poradniki (broszury) kierowane do służb bhp, słuchaczy studiów podyplomowych z zakresu bhp, pracodawców i pracowników oraz osób naukowo zajmujących się bezpieczeństwem i higieną pracy lub ergonomią oraz materiały konferencyjne.

W swojej ofercie CIOP-PIB ma w dystrybucji plakaty o tematyce BHP będące pokłosiem corocznego konkursu na plakaty bezpieczeństwa pracy.

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona internetowa

Kategoria:Bezpieczeństwo i higiena pracy Kategoria:Czerniaków Kategoria:Instytucje państwowe i organy władzy w Polsce Kategoria:Polskie instytuty naukowe