mały|Tatu podczas występu na gali wręczenia nagród VIVA Comet 2008 Tatu (ros. Тату, zapis stylizowany: t.A.T.u.) – rosyjski duet muzyczny, założony w 1999 roku, wykonujący utwory z pogranicza popu, rocka, pop-rocka i elektroniki. W jego skład wchodzą Lena Katina i Julija Wołkowa.
Duet zadebiutował dnia 10 grudnia 2000 singlem „Ja soszła s uma”, zdobywając międzynarodową popularność, nagrywając przez ćwierć wieku działalności łącznie aż sześć albumów studyjnych: trzy anglo– i trzy rosyjskojęzyczne, sprzedając ponad 25 mln nagrań, co czyni Tatu jedną z najlepiej sprzedających się żeńskich grup oraz najlepiej sprzedającą się rosyjską grupę muzyczną.
W 2003 duet, reprezentując Rosję z piosenką „Nie wier´, nie bojsia”, zajął trzecie miejsce w finale 48. Konkursu Piosenki Eurowizji organizowanego w Rydze. Prócz tego odebrał wiele nagród, m.in. po trzy MTV Russian Music Awards i NRJ Music Awards oraz nagrodę MTV Video Music Awards. Pozostaje jednym z zespołów, które osiągnęły największy sukces w krajach Europy Wschodniej oraz jednym z niewielu rosyjskich, którym udało się zaistnieć na arenie międzynarodowej.
Nazwa zespołu jest skróconą formą rosyjskiej frazy „Э та девочка любит ту девочку” (pol. Ta dziewczyna kocha tę dziewczynę), co nawiązuje do kontrowersyjnego wizerunku zespołu w pierwszych latach jego działalności.
Historia 1999–2000: Formowanie się zespołu i nagrywanie pierwszego albumu W latach 1994–97 Jelena Katina stawiała swoje pierwsze muzyczne kroki w dziecięcym zespole popowym Avenue. W 1997 przeszła do formacji Nieposiedy (pol. Wiercipięty), gdzie po krótkim czasie dołączyła także Julija Wołkowa, z którą Lena zaprzyjaźniła się. W 1998 Julija została usunięta z grupy jakoby wskutek złego zachowania, tj. palenia papierosów, picia alkoholu i kłótni z pozostałymi członkami grupy. Nieposiedy zaprzeczyło doniesieniom twierdząc, że Julija odeszła z powodu wieku (Nieposiedy było formacją dziecięcą, zaś Julija w chwili przyjścia miała 12 lat). Lena odeszła z zespołu w 1999.
W tym samym roku psychiatra Iwan Szapowałow oraz jego partner biznesowy i przyjaciel Aleksander Wojtyński planowali stworzyć projekt muzyczny w Rosji. W maju w Moskwie odbyły się przesłuchania, w których wzięły udział m.in. Julija i Lena, która zaśpiewała „It Must Have Been Love” szwedzkiego zespołu Roxette, zadziwiając wszystkich swoimi zdolnościami wokalnymi. Pod koniec przesłuchania Iwan i Aleksander zawęzili liczbę poszukiwanych osób do dziesięciu, aż w końcu wybrali Lenę i Julię. Iwan spędzał cały czas z Juliją, Aleksander z Leną. Koniec końców obaj stwierdzili, że rozpoczną pracę z Leną.
Równolegle na Bałkanach Jugosławia padła ofiarą bombardowań NATO. Aleksander Wojtyński wyznał wówczas: W tym czasie Jugosławia została zbombardowana. Byli tam nasi bracia i nasze siostry. Oni byli na moście w Belgradzie i bomby zostały spuszczone właśnie na ten most. Umarli. Zdenerwowało mnie to bardzo. Pomyślałem wtedy żeby oddać hołd, zmarłym ludziom i Jugosławii, postanowiłem stworzyć piosenkę „Jugosławija”. Katina zaczęła nagrywać pierwsze dema, w tym utwór poświęcony tematowi ówczesnej wojny. Po krótkim czasie Iwan stwierdził jednak, że do projektu musi zostać dodana inna osoba, która byłaby przeciwieństwem Leny. Po ostatecznym zrezygnowaniu z pomysłu realizowania kompozycji przez jedną wokalistkę, pod koniec 1999 do projektu dołączyła odrzucona wcześniej Wołkowa. Szapowałow widząc jak bardzo dziewczyny są zaprzyjaźnione, postanowił to wykorzystać nadając grupie lesbijski wizerunek, wskutek czego z projektu wycofał się Wojtyński. Uznał pomysł za zbyt niemoralny i nie chciał mieć z nim nic wspólnego.
Przez kolejny rok Katina i Wołkowa nagrywały utwory na swój pierwszy album. Jego współautorką została Elena Kiper, z którą Szapowałow podpisał umowę po zrezygnowaniu Wojtyńskiego z pracy nad projektem. Oprócz Kiper do współpracy zaproszony został również Walerij Polijenko i Siergiej Gałojan.
2000–2002: pierwsze płyty Zespół zadebiutował w 2000 roku utworem pt. Ja soszła s uma, w ramach kampanii promocyjnej, polegającej na rozesłaniu piosenki do rosyjskojęzycznych stacji radiowych (we wrześniu 2000) i premierze teledysku na antenie MTV Rossija (październik 2000). Całość była zapowiedzią debiutanckiego singla, którego premiera odbyła się dnia 10 grudnia 2000 roku, czyniąc z niego międzynarodowy przebój.
Teledysk przedstawiał namiętnie całujące się piosenkarki, co było motywem wykreowanym przez menedżera grupy, Iwana Szapowałowa, który zadecydował o wykorzystaniu motywu homoseksualnej miłości wokalistek do promocji zespołu, co stało się nieodłącznym elementem wizerunku członkiń grupy w trakcie pierwszych lat jej działalności. Wideoklip wywołał duże kontrowersje w ojczyźnie wokalistek, – nastoletnie, ubrane w katolickie mundurki piosenkarki całowały się w klipie w strugach deszczu i śniegu, sam tekst utworu opisuje zamęt w duszy zakochanej w swojej rówieśniczce nastolatce, która obawia się reakcji swoich rodziców i społeczeństwa na to.
Mimo aury skandalu jakim otoczony był utwór, dotarł on na szczyt oficjalnego rosyjskiego notowania Tophit, a klip otrzymał tytuł Teledysk roku od telewizji MTV Rossija. W marcu 2001 pojawił się drugi singiel zespołu „Nas nie dogoniat” który podobnie jak poprzednik, okazał się być sukcesem na listach przebojów (był to także debiutancki singiel grupy w Polsce), lecz (tak jak następny singiel) był krokiem grupy ku muzyce elektronicznej i popowej.
21 maja 2001 nakładem wytwórni Szapowałowa (Neformat) oraz rosyjskiego oddziału wytwórni Universal, ukazał się debiutancki album zespołu pt. 200 po wstriecznoj, który jest najlepiej sprzedającą się płytą w Rosji (2,5 mln sprzedanych kopii). Trzecią i ostatnią kompozycją promującą album został utwór „30 minut”. Między majem a grudniem duet wyruszył w swoją pierwszą trasę koncertową – 200 po wstriecznoj Tour koncertując w krajach Europy Wschodniej. We wrześniu odebrał prestiżową nagrodę MTV Video Music Awards w kategorii Międzynarodowy wybór widzów, a w 2002 pojawiła się reedycja albumu. mały|Julija Wołkowa i Lena Katina (2003)
2002–2003: 200 km/h in the Wrong Lane, Eurowizja i kontrowersje Po dużym sukcesie, jaki zespół odniósł w krajach Europy Wschodniej oraz Japonii (gdzie 200 po wstriecznoj ukazało się), na początku 2002 duet podpisał umowę z międzynarodową wytwórnią płytową Interscope podległą Universal Music Group, dla której nagrywali m.in. Eminem, The Black Eyed Peas czy U2. Nowa wytwórnia (z wytwórnią Neformat grupa nie zerwała kontraktu) umożliwiła pracę z nowymi producentami, tekściarzami i kompozytorami, wśród których znaleźli się Trevor Horn, Martin Kierszenbaum i Robert Orton którzy wraz z Szapowałowem, Kiper, Polijenko i Gałojanem stworzyli anglojęzyczną wersję debiutanckiego albumu, przeznaczoną na światowy rynek muzyczny. W sierpniu tego samego roku w rozgłośniach radiowych na całym świecie pojawił się pierwszy singiel z nowego albumu – „All the Things She Said” będący anglojęzyczną wersją utworu „Ja soszła s uma”. Utwór odniósł potężny sukces na całym świecie, będąc numerem 1 w ponad 20 krajach (między innymi w Wielkiej Brytanii, gdzie utwór spędził trzy tygodnie na szczycie UK Singles Chart). Do dziś sprzedano ok. 6 mln kopii utworu, co czyni go najlepiej sprzedającym się singlem Tatu, a także jednym z najbardziej popularnych singli XXI wieku.
Teledysk do utworu, będący kopią obrazu do „Ja soszła s uma” w którym dodano jedynie partie, gdzie wokalistki śpiewają po angielsku, wywołał na całym świecie skandal obyczajowy, ponieważ – według krytyków muzycznych oraz nadawców publicznych – został uznany za klip promujący działania homoseksualne oraz pedofilskie.
W grudniu ukazał się album 200 km/h in the Wrong Lane, który zadebiutował w pierwszej dziesiątce sprzedaży płyt w Finlandii, Francji, Niemczech, Nowej Zelandii, Szwajcarii i we Włoszech, oraz na szczycie notowań w Austrii i Japonii. Na najważniejszych rynkach muzycznych – w UK i Stanach Zjednoczonych, album zajmował pozycje kolejno pozycje 12 i 13. Łączną sprzedaż krążka szacuje się obecnie na 12 mln, i jest tym samym najlepiej sprzedającym się albumem Tatu. Między lutym a grudniem 2003 Tatu. dały 13 koncertów w ramach 200 km/h in the Wrong Lane Tour. Dwa koncerty w Wielkiej Brytanii zostały odwołane, z powodu słabych wyników sprzedaży biletów. Jak się okazało, małe zainteresowanie kupnem biletów było spowodowane negatywnymi opiniami rodziców, którzy uznali, że całujące się na scenie wokalistki to nieodpowiedni wizerunek dla nastolatków.
Kolejny singel Tatu – „Not Gonna Get Us” – został wydany w maju 2003. W tym samym miesiącu Szapowałow został aresztowany za kręcenie teledysku do innego utworu zespołu – „Show Me Love” – na terenie moskiewskiego Placu Czerwonego, ponieważ nie miał na to pozwolenia od władz miasta. Wcześniej prace nad klipem zostały zakłócone w Wielkiej Brytanii, gdzie ekipa planowała nakręcić kilka scen pod siedzibą brytyjskiego parlamentu. Po otrzymaniu upomnienia od policji zespół wraz z około stoma statystkami, ubranymi w (charakterystyczne dla duetu) szkolne mundurki, przeniósł się na Tower Bridge. Nagrane fragmenty zostały wykorzystane w teledysku do singla „Show Me Love”, który w fizycznej formie ukazał się jedynie w Polsce. Niedługo potem na rynku ukazał się pierwszy singel promocyjny zespołu – „30 Minutes” oraz czwarty singel, którym okazał się cover utworu zespołu The Smiths – „How Soon Is Now?”.
W marcu 2003 duet został wybrany wewnętrznie przez rosyjskiego nadawcę publicznego na reprezentanta Rosji podczas 48. Konkursu Piosenki Eurowizji z utworem „Nie wier´, nie bojsia” autorstwa Marsa Łazara, Iwana Szapowałowa i Walerija Polijenki. Podczas tygodnia poprzedzającego koncert finałowy wokalistki wzbudzały kontrowersje swoim skandalicznym zachowaniem. Nie przestrzegały harmonogramu prób, przerywały występy (także podczas próby technicznej), niechętnie uczestniczyły na konferencjach prasowych. Organizatorzy zapowiedzieli, że jeżeli podczas występu na żywo wokalistki dopuszczą się kontrowersyjnych zachowań (np. homoseksualnego pocałunku), ich prezentacja zostanie zastąpiona zapisem z próby generalnej. Podczas nagrywania próby na scenie wystąpiła jednak tylko Katina, ponieważ Wołkowa została przewieziona do szpitala z powodu problemów z gardłem. Wołkową zastąpiła wówczas estońska wokalistka Katja Netajeva. Podczas drugiej próby generalnej występ zespołu spotkał się z pozytywnym odbiorem przez dziennikarzy, a same wokalistki nie wzbudzały kontrowersji na scenie. mały|Lena Katina (2003) Chociaż reprezentantki Rosji były faworytkami bukmacherów do wygrania konkursu, ostatecznie zajęły trzecie miejsce. Rosyjska telewizja nie zgodziła się z wynikiem, protestowała przeciw „skandalicznie niskim wynikom od niektórych państw”. Telewizja podała w wątpliwość wyniki głosowania irlandzkiego nadawcy Raidió Teilifís Éireann (RTÉ), który w ostatniej chwili zdecydował się na wykorzystanie punktacji komisji jurorskiej z powodu opóźnień w wysłaniu ostatecznych wyników głosowania telefonicznego, nadzorowanego przez firmę telekomunikacyjną Eircom. EBU przeprowadziła dochodzenie w sprawie, które wykazało prawidłowe zastosowanie przez stację zmiany metody głosowania. Nadawca opublikował wyniki głosowania telewidzów, z których wynikało, że w przypadku niewykorzystania punktacji jurorskiej Turcja i tak zajęłaby pierwsze miejsce w konkursie, jednak Belgia otrzymałaby jedynie dwa punkty (a nie dziesięć), co umożliwiłoby Rosji zakończenie udziału na drugim miejscu z trzypunktową stratą do zwycięzcy. Rosyjski nadawca miał zastrzeżenia także do ostatecznej punktacji w Wielkiej Brytanii, na co brytyjski nadawca BBC zareagował opublikowaniem oficjalnych wyników głosowania telewidzów.
Sześć lat po finale konkursu Jelena Katina udzieliła wywiadu w rosyjskim programie telewizyjnym, w którym przyznała, że kraj rzekomo otrzymał od łotewskiego nadawcy ofertę kupna pierwszego miejsca.