Niedosłuch () – zaburzenie funkcjonowania ucha polegające na nieprawidłowym przewodzeniu lub odbiorze dźwięków. Częstość występowania niedosłuchu rośnie z wiekiemOtorynolaryngologia praktyczna. Podręcznik dla studentów i lekarzy. Tom I. Red. G. Janczewski. wyd. Via Medica. Gdańsk 2005.: u noworodków występuje on w 2–3% do 18. roku życia – 5% 19–44. rok życia – 4,5–5% 45–64. rok życia – 14% 65–74. rok życia – 23% powyżej 75 lat – 35%. Niedosłuch może występować jako izolowany objaw lub mogą mu towarzyszyć inne objawy otologiczne, np. szumy uszne lub zawroty głowy oraz pozaotologiczne tworzące określone jednostki chorobowe.
Typy niedosłuchów niedosłuch przewodzeniowy (łac. ) – dotyczy on zaburzenia występującego w części przewodzącej dźwięk: przewód słuchowy zewnętrzny lub ucho środkowe niedosłuch odbiorczy (łac. ) – dotyczy patologii występującej w części odbierającej dźwięk: narząd Cortiego, zwój spiralny lub nerw ślimakowy. ślimakowy – dotyczy zaburzenia występującego w narządzie Cortiego pozaślimakowy – związany jest z uszkodzeniem w I neuronie drogi słuchowej (nerw ślimakowy) ośrodkowy – obejmuje zaburzenia słuchu zlokalizowane powyżej jąder ślimakowych (począwszy od II neuronu drogi słuchowej), aż do kory słuchowej niedosłuch mieszany (łac. ) – współwystępowanie obu rodzajów niedosłuchu w jednym narządzie słuchu.
Rodzaje niedosłuchów ze względu na lokalizację uszkodzenia niedosłuch typu obwodowego (uszkodzony narząd słuchu): przewodzeniowy – uszkodzenie ucha zewnętrznego lub środkowego (do 60 dB ubytku) odbiorczy – uszkodzenie ucha wewnętrznego, nerwu słuchowego (powyżej 60 dB ubytku) mieszany – przewodzeniowo-odbiorczy niedosłuch typu centralnego (uszkodzone ośrodki w mózgu) ze względu na czas wystąpienia wady słuchu prelingwalny – powstały przed opanowaniem języka (do ok. 3. roku życia) perylingwalny (interlingwalny) – powstały w czasie, gdy dziecko zna już podstawy języka, ale nie opanowało jeszcze systemu gramatycznego (ok. 3-5. roku życia) postlingwalny – powstały po opanowaniu przez dziecko języka (ok. 5-7. roku życia i później). ze względu na etiologię wrodzony – powstały na skutek predyspozycji genetycznych (jedną z najczęstszych przyczyn genetycznych jest mutacja w genie GJB2), chorób matki podczas ciąży, stosowania środków farmakologicznych podczas ciąży, konfliktu serologicznego, promieniowania rentgenowskiego, nabyty – powstały po urodzeniu na skutek chorób, urazów mechanicznych w obrębie głowy, urazów akustycznych, środków farmakologicznych, ze względu na głębokość – klasyfikacja BIAP (Międzynarodowego Biura Audiofonologii), uwzględniająca średnią arytmetyczną wartości progowych wyznaczonych przez krzywą audiometryczną dla częstotliwości klasycznych dla dźwięków mowy w rozmowie (przyjęte przez WHO tj. 500, 1000, 2000 Hz lub 4000 Hz, jeżeli przy tej częstotliwości próg wrażliwości odbieranych dźwięków jest niższy niż przy częstotliwości 2000 Hz) lekki – 20 – 40 dB umiarkowany – 40 – 70 dB znaczny – 70 – 90 dB głęboki – powyżej 90 dB obejmuje trzy grupy, wyznaczane na podstawie drugiej średniej, dodatkowo bierze się pod uwagę wartość progową dla częstotliwości 250 Hz (grupa złota – ubytek mniejszy równy 90 dB, grupa srebrna – ubytek między 90 a 100 dB, grupa brązowa – ubytek wrażliwości słuchowej powyżej 100 dB)
Przyczyny niedosłuchu Najczęstsze przyczyny wywołujące niedosłuch typu przewodzeniowego na poziomie przewodu słuchowego zewnętrznego to: woskowina ciało obce w przewodzie słuchowym zewnętrznym wady wrodzone i inne zniekształcenia (np. zwężenia) przewodu słuchowego zewnętrznego nowotwory łagodne i złośliwe przewodu słuchowego zewnętrznego Przyczyny niedosłuchu przewodzeniowego na poziomie ucha środkowego: zapalenie ucha środkowego: ostre, przewlekłe, wysiękowe otoskleroza urazy ucha środkowego: np. perforacja błony bębenkowej nowotwory łagodne i złośliwe ucha środkowego zaburzenia drożności trąbki słuchowej wady rozwojowe ucha środkowego nowotwory nosogardła osteogenesis imperfecta ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń choroba Pageta Przyczyny niedosłuchu pochodzenia ślimakowego wady wrodzone ślimaka zapalenie ucha wewnętrznego uraz akustyczny leki ototoksyczne zaburzenia ukrwienia ucha wewnętrznego: nagła głuchota infekcje wirusowe: mogące doprowadzić do niedosłuchu wrodzonego: cytomegalowirus różyczka limfocytarne zapalenie splotu naczyniówkowego i opon mózgowych mogące prowadzić do niedosłuchu zarówno wrodzonego, jak i nabytego: zakażenie HIV opryszczka mogące spowodować niedosłuch nabyty: świnka odra zakażenie VSV (zespół Ramsaya Hunta) gorączka Zachodniego Nilu choroba Ménière’a postać ślimakowa otosklerozy złamanie kości skroniowej uraz ciśnieniowy choroby o podłożu metabolicznym hiperlipidemia cukrzyca niewydolność nerek niedosłuch starczy uszkodzenie ucha wewnętrznego po radioterapii zatrucie substancjami chemicznymi tlenek węgla metale ciężkie rozpuszczalniki organiczne pestycydy choroby o podłożu autoimmunologicznym: choroby tkanki łącznej wrzodziejące zapalenie jelita grubego choroba Crohna Przyczyny niedosłuchu odbiorczego pozaślimakowego guzy kąta mostowo-móżdżkowego guzy kości skroniowej neuropatia słuchowa guzy mózgu choroby naczyniowe mózgu udar mózgu tętniak stwardnienie rozsiane
Charakterystyka niedosłuchu przewodzeniowego Niedosłuch przewodzeniowy u chorego najczęściej objawia się gorszym słyszeniem w zakresie dźwięków niskich. Chory także lepiej rozumie mowę w hałasie (w otosklerozie) i nie skarży się na pogorszenie słuchu podczas rozmowy przez telefon – (wykorzystanie przewodnictwa kostnego). Chory nie mówi podniesionym głosem, ponieważ ma zachowaną kontrolę własnego głosu.
Próby stroikowe: próba Webera – lateralizacja w stronę ucha chorego lub gorszego (w przypadku obustronnego niedosłuchu przewodzeniowego) próba Rinnego – ujemna próba Schwabacha – przewodnictwo przedłużone W audiometrii tonalnej – krzywa kostna w normie, krzywa powietrzna obniżona (zwykle w zakresie niskich częstotliwości). Próba wyrównania głośności jest ujemna.
Charakterystyka niedosłuchu odbiorczego Chorzy z niedosłuchem odbiorczym najczęściej gorzej słyszą dźwięki wysokie – chory lepiej słyszy pukanie do drzwi niż dźwięk dzwonka. Oprócz niedosłuchu mogą zgłaszać szumy uszne, uczucie „pełności” w uchu. Mowa jest znacznie gorzej słyszalna w hałasie i przy innych źródłach dźwięku. Chory często ma problem ze zrozumieniem mowy („słyszę, ale nie rozumiem”).
Próby stroikowe: próba Webera – lateralizacja w stronę ucha zdrowego lub lepiej słyszącego (w przypadku niedosłuchu odbiorczego obustronnego) próba Rinnego – dodatnia (zwykle skrócona) próba Schwabacha – przewodnictwo skrócone W audiometrii tonalnej – krzywa kostna obniżona wraz z krzywą powietrzną (pokrywają się). Największy spadek w zakresie wysokich częstotliwości. Próba wyrównania głośności jest dodatnia tylko w przypadku niedosłuchu odbiorczego pochodzenia ślimakowego.
Leczenie niedosłuchów Leczenie niedosłuchów jest najczęściej przyczynowe i wynika ze schorzenia wywołującego niedosłuch. W przypadku niedosłuchu przewodzeniowego najczęściej jest to leczenie operacyjne lub inne zabiegowe. Niedosłuchy odbiorcze są leczone poprzez stosowanie protez słuchu aparat słuchowy lub implant ślimakowy, a także farmakologicznie: leki poprawiające krążenie krwi w ślimaku, leki rozszerzające naczynia – w przypadku nagłych głuchot. Wyjątkiem są guzy kąta mostowo-móżdżkowego, które są leczone operacyjnie.
Zobacz też głuchota rehabilitacja osób z uszkodzonym słuchem surdopedagogika pedagogika specjalna
Przypisy
Bibliografia Audiologia kliniczna. red. M. Śliwińska-Kowalska. wyd. Mediton, Łódź 2005. .
Kategoria:Audiologia