Legia Wrzesińska (Legia Ochotnicza Wrzesińska) – ochotniczy oddział wojskowy, utworzony 12 lipca 1920 roku we Wrześni.
Historia Legia Wrzesińska została utworzona w odpowiedzi na apel Rady Obrony Państwa z 1 lipca 1920, wzywający do pomocy ojczyźnie. Pierwszym wrześnianinem, który wyszedł z inicjatywą, był hr. Stanisław Mycielski. Przedstawił swój pomysł 12 lipca na nadzwyczajnym zebraniu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Jego propozycja została zaakceptowana i rozpoczęła się akcja propagandowa obejmująca cały powiat wrzesiński i miejscowości w okolicznych powiatach (Bnin, Czerniejewo, Kórnik, Powidz, Strzałkowo, Szemborowo, Śrem, Środa Wielkopolska, Witkowo, Września, Zaniemyśl). Hasło propagandowe brzmiało: Ojczyzna w niebezpieczeństwie bolszewicy wdzierają się w granice Rzeczypospolitej wszyscy do broni, do walki i do zwycięstwa! Twórzmy Legię Ochotniczą Wrzesińską. Wszyscy chętni musieli zarejestrować się w Biurze Ewidencyjnym znajdującym się na Placu Wolności (dziś stoi tam pomnik Dzieci Wrzesińskich). W krótkim czasie od rozpoczęcia kampanii oddział liczył 800 ochotników. Legia Wrzesińska stacjonowała w koszarach 68 Pułku Piechoty, w których dowództwo było powierzone ppor. Stanisławowi Mycielskiemu. Przysięgę wojskową złożyła na ręce ks. Bronisława Kaźmierczaka przed wyjazdem na front. Dowódcą został kpt. Konstanty Rojek, a zastępcą ppor. Stanisław Mycielski. Wyjazd Legii Wrzesińskiej z Wrześni był na tyle ważnym wydarzeniem dla mieszkańców Wrześni, że przeobraził się z pożegnania z rodzinami w manifest patriotyczny. Rozkaz wyruszenia na front Legia otrzymała w nocy 8 sierpnia 1920. Legia Ochotnicza Wrzesińska została nazwana Batalionem Ochotniczym 268 i składała się z: 4 kompanii piechoty kompanii CKM oddziału saperów oddziału telefonistów wozu sanitarnego kuchni polowej taborów
Walki na froncie Legia wyruszyła z Wrześni na front 9 sierpnia"Legia Ochotnicza Wrzesińska. W rocznicę jej tworzenia i działalności" [w:] Orędownik Wrzesiński nr 60 z 30 lipca 1921, s. 2. 12 sierpnia o godz. 18:00 oddział wyładował się na stacji Puławy i wymaszerował na kwatery do Końskowoli"Legia Ochotnicza Wrzesińska. W rocznicę jej tworzenia i działalności" [w:] Orędownik Wrzesiński nr 61 z 3 sierpnia 1921, s. 2. Tu też w nocy z 12 na 13 sierpnia 1920 roku zginął pierwszy ochotnik Legii Jan Gaczyński: W nocy uwiadomiła policja tamtejszej wioski dowództwo naszego baonu, że we wiosce jakieś bandy dezerterów poczęły plądrować składy i domy. Wysłano natychmiast patrol, który napotkał zbrojny opór przyczem został kapral Garczyński Jan z 3 kompanji L.O.W. zastrzelony"Legia Ochotnicza Wrzesińska. W rocznicę jej tworzenia i działalności" [w:] Orędownik Wrzesiński nr 61 z 3 sierpnia 1921, s. 2. W Miechowie Legioniści zostali zaopatrzeni w amunicję oraz środki opatrunkowe. Dzień później, w Zagoździu, Legia została wcielona do 66 Pułku Piechoty. Termin Legia Ochotnicza był nadal używany przez społeczeństwo wrzesińskie jak i przez samych Legionistów mimo wstąpienia w szeregi 66 Pułku piechoty.
Lista Strat Legii Ochotniczej WrzesińskiejOpracowano na podstawie: „Lista Strat Wojska Polskiego” (Warszawa 1934), „Zarys Historji Wojennej 66-go kaszubskiego pułku piechoty” (Warszawa 1929); „16. Dywizja. Jej powstanie, organizacja i udział w walkach”, (Grudziądz 1929); „Legia Ochotnicza Wrzesińska. W rocznicę jej tworzenia i działalności” [w:] Orędownik Wrzesiński nr 72 z 10 września 1921, s. 2; „Dziennik Urzędowy Województwa Poznańskiego” nr 24/1926; „Monitor Polski” nr 299/1925; 247/1937; 298/1937 Polegli:
1. szer. Piotr Bąk (pl. 23.09.1920 pod Horodcem)
2. szer. Franciszek Dudziak (pl. 23.09.1920 pod Horodcem)
3. kpr. Jan Gaczyński (pl.12.08.1920 w Końskowoli)
4. szer. Stanisław Konieczny (pl. 16.09.1920 pod Horodcem)
5. szer. Antoni Kozak (pl. 25.09.1920 pod Horodcem)
6. szer. Feliks Kupś (pl. 21.09.1920 pod Horodcem)
7. szer. Józef Lorek (pl. 23.09.1920 pod Horodcem)
8. szer. Walenty Łoźniak (pl. 21.09.1920 pod Horodcem)
9. st. szer. Stefan Makowski (pl. 15.09.1920 pod Horodcem)
10. szer. Walenty Młodzikowski (pl. 21.09.1920 pod Horodcem)
11. szer. Kazimierz Nawrocki (pl. 24.09.1920 pod Horodcem) mały|Nekrolog Leona Stasiewskiego opublikowany w "Orędowniku Wrzesińskim" nr 99 z 2 października 1920 roku. 12. plut. Michał Nowaczyk (pl. 15.09.1920 pod Horodcem)
13. szer. Franciszek Szczęsny (pl. 23.09.1920 pod Horodcem)
14. szer. Władysław Urbański (pl. 23.09.1920 pod Horodcem)
15. szer. Wacław Zajdowicz (pl. 24.09.1920 pod Horodcem)
Zmarli z ran:
1. szer. Leon Stasiewski (zm. 27.09.1920 w Łodzi)
Zmarli z chorób:
1. szer. Stefan Graczyk (zm. 11.11.1920 w Warszawie)
2. szer. Tadeusz Sobisz (zm. 8.10.1920 w Żyrardowie)
3. szer. Ludwik Stankowski (zm. 19.10.1920 w Warszawie)
Zaginieni:
1. szer. Ludwik Augustyniak
2. szer. Franciszek Bartkowiak
3. szer. Roch Bartlewicz
4. szer. Edmund Berent
5. szer. Wincenty Gąsiorek
6. szer. Antoni Hłak
7. szer. Antoni Janiak
8. szer. Franciszek Jędraszak
9. szer. Józef Karbowiak (zag. 16.09.1920 pod Kamieniem Królewskim) mały|Edykt zamieszczony w Monitorze Polskim nr 247 z 1937 roku 10. szer. Jan Kaźmierczak
11. szer. Michał Kieliba
12. szer. Stanisław Kmieciak
13. kpr. Józef Krysta
14. szer. Augustyn Malak
15. szer. Stefan Mikołajczak
16. szer. Franciszek Polcyn (zag. pod Horodcem)
17. kpr. Wojciech Przybył
18. szer. Henryk Send
19. pchor. Janusz Siemianowski
20. szer. Stanisław Skrzypczak
21. szer. Józef Stachowiak
22. szer. Jakób Stróżyk (zag. 17.09.1920 pod Horodcem)
23. szer. Jan Szczepaniak
24. szer. Tomasz Woźniak
25. szer. Bronisław Zajdowicz
Ponadto odnotowano co najmniej 78 rannych.
Upamiętnienie Dnia 8 listopada 1927 podczas uroczystości patriotycznej odsłonięto tablicę upamiętniającą śmierć harcerza, ucznia kl. VII, ochotnika Legii Wrzesińskiej śp. Leona Stasiewskiego. Uroczystość prócz odsłonięcia tablicy składała się m.in. z mszy świętej żałobnej, przemarszu wraz z orkiestrą do gimnazjum oraz przemówienia dyrektora szkoły A. Romanowicza. Tablica została poświęcona przez ks. katechetę Jernajczyka. Uroczystość dopełniły występy chóru szkolnego oraz orkiestry. Na koniec zaśpiewano Boże, coś Polskę, a delegacja uczniów po udaniu się na cmentarz złożyła kwiaty na grobie Leona Stasiewskiego.
Legię Wrzesińską upamiętnia również ulica we Wrześni, położona pomiędzy ulicą Słowackiego a 3 Maja/Kościuszki.
Przypisy
Bibliografia Legia Wrzesińska Leopold Kostrzewski, LEGIA OCHOTNICZA WRZESIŃSKA 1920 R., Września, WRZESIŃSKIE TOWARZYSTWO KULTURALNE, 1994
Linki zewnętrzne Legia Wrzesińska
Kategoria:Obrona państwa polskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej
Kategoria:Historia Wrześni Kategoria:Powiat wrzesiński