Wijewo

Wijewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie leszczyńskim, w gminie Wijewo.

Nazwa Wieś ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wymieniona po raz pierwszy w dokumencie zapisanym po łacinie z 1370 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą Wiyeuo, 1379 Wyow, 1401 Wyewo, 1417 Wigewo, 1528 Vyewo, 1530 Vyyevo.

Historia Początkowo wieś należała do opola przemęckiego z siedzibą w Przemęcie, które było reliktem opola - przedpaństwowej wspólnoty rodowo-terytorialnej, a w późniejszym okresie stało się administracyjnym podokręgiem kasztelanii. W latach 1401-1417 Wijewo zostało odnotowane w granicach tego opola. W 1401 Wijewo zostało wymienione wśród wsi płacących karę z powodu niestawienia się na obrady opolne w sprawie Wilkowa, a w 1417 miejscowość została wymieniona wśród wsi opola przemęckiego, płacących kary na rzecz Przybysława Gryżyńskiego.

Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Pierwotnie była wsią rycerską, następnie kościelną należącą do opactwa cystersów w Wieleniu. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1530 miejscowość znajdowała się w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego i leżała w parafii św. Piotra pod Przemętem. W 1619 należała do parafii Stary Klasztor w dekanacie wschodnim.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską, była W 1370 król Polski Kazimierz III Wielki zatwierdził dobra klasztoru w Wieleniu, w tym m.in. Wijewo. W 1379 Pakosz, Jasiek i Czema synowie Szczedrzyka z Dupina nadali klasztorowi w Wieleniu wieś Wijewo. W 1379 Jan opat z Wielenia zaświadczył, że Neko syn zmarłego Sułka kupił sołectwo w Wijewie od Petirlina syna sołtysa Kunczka. Przy okazji transakcji opisano sołectwo, do którego należały dwa wielkie łany, ogród, 200 owiec (poza wspólnym stadem), karczma z prawem założenia jatki rzeźniczej i chlebowej, 1/3 dochodów z sądu, 1/2 kopy drzew w borze na zakładanie barci i prawo odbywania małych łowów na ptaki i zające. Osadzani we wsi chłopi otrzymywali 8 lat zwolnienia ze wszelkich płatności czyli objęci byli wolnizną. Po jej upływie sołtys zobowiązany był do służby dla klasztoru na koniu wartości dwóch grzywien, a gdyby stracił go na służbie, miał być od niej zwolniony tak długo, dopóki nie otrzyma zadośćuczynienia za szkodę. Chłopi wijewscy z każdego łanu płacić mieli jeden małdrat ziarna, czyli po 6 korcy żyta i owsa, oraz jeden wiardunek rocznie. Czynsz miał zbierać sołtys i odstawiać go do klasztoru w Wieleniu. Rocznie miały się odbywać trzy wielkie sądy. Jako podarki (łac. „pro honore”) z każdego łanu chłopi dawać mieli na Boże Narodzenie po dwa kurczaki, a na Wielkanoc po połowie kopy jaj i powinni pracować po dwa dni w roku na roli oraz dwa dni przy sianie.

W 1533 król Polski Zygmunt I Stary potwierdził dobra klasztorne w Przemęcie, w tym także Wijewo. W 1562 Jan Węgorzewski opat przemęcki daje kasztelanowi przemęckiemu Andrzejowi Opalińskiemu wieś Wijewo, a otrzymał w zamian Buchwald. W 1568 transakcję potwierdził biskup poznański Adam Konarski.

Miejscowość była jedną z wsi granicznych pomiędzy Koroną Królestwa Polskiego a księstwem głogowskim. W 1528 wieś wraz z okolicą odnotowana została przy opisie tej granicy. Biegła ona od kopca narożnego wsi Lgiń leżącej w Królestwie oraz nieistniejących obecnie wsi Strońska i Zbierska leżących w księstwie głogowskim i dalej przez bagno „Miedźwiedzi Kierz”, przez kopiec na górce, czyli na grzępie oraz kopiec naprzeciw łąki karczmarza do kopca narożnego wsi Lgiń, Wijewo i Strońsko pod „Wijewskim Lasem” na końcu wspomnianej łąki karczmarskiej. Dalej granica biegła przez środek „Wijewskiego Lasu” do kopca na łące „Wielki Ostrów”, rozdzielającej Wijewo i Zbiersko, a następnie środkiem lasu biegła przez kopiec na „Morawiczynej Łące” do kopca granicznego leżącego nad strugą zwaną Czarna (obecnie Czernica), który dzielił opustoszałą wówczas wieś Ciosaniec oraz miasto Sława.

Miejscowość odnotowana została także w regestach podatkowych. W 1530 odnotowany został pobór podatku od 2 łanów. W 1563 pobór od 13,5 łana oraz od karczmy dorocznej. W 1566 pobór od 13,5 łana, karczmy dorocznej, 12 zagrodników, w tym 8 z rolami, dwóch rzemieślników. W 1567 miał miejsce pobór od 13,5 łana, 4 zagrodników bez roli, którzy płacili po 2 grosze, od 8 zagrodników z rolami po 4 grosze, karczmy, 2 rzemieślników. W 1580 odbył się pobór od 12 łanów, 10 zagrodników, 5 komorników z inwentarzem po 8 groszy, 12 komorników [bez inwentarza] po 2 grosze, kowala oraz owczarza wypasającego 55 owiec.

Właścicielami wsi byli kolejno ród Leszczyńskich, książę Aleksander Józef Sułkowski, August Sułkowski, dziedzic Leszna Antoni Sułkowski i Celestyn Wojciech Sokolnicki. W XIX wieku wieś trafiła w ręce niemieckie (Stift Nauzelle), aby w 1901 wrócić w ręce polskie.

Po traktat wersalski Wijewo zostało przyznane Niemcom, ale wskutek protestu mieszkańców Międzysojusznicza Komisja dokonała inspekcji terenu 25 maja 1920 i ostatecznie Wijewo znalazło się w granicach II Rzeczypospolitej. W 1921 roku stacjonowała tu placówka 17 batalionu celnego. W miejscowości stacjonował komisariat Straży Granicznej i placówka II linii SG „Wijewo”.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie leszczyńskim.

Obecnie Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 305. Miejscowość jest siedzibą gminy Wijewo. Wieś liczy około 1395 (2011) mieszkańców utrzymujących się głównie z rolnictwa i turystyki.

Zabytki Dwór z końca XIX wieku otoczony parkiem – obecnie siedziba Urzędu Gminy.

Urodzeni w Wijewie

Hipolit Jazdon – polski wojskowy, żołnierz armii niemieckiej, oficer Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej, kawaler Orderu Virtuti Militarihttps://billiongraves.com/grave/Hipolit-Jazdon-Powstaniec-Wielkopolski/34595423.

Przypisy

Bibliografia

Martin Sprungala: Wsie na pograniczu głogowsko-wielkopolskim. Zarys dziejów wybranych miejscowości. Sława – Wijewo 2010, .

Linki zewnętrzne Wijewo w „Słowniku historyczno-geograficznym województwa poznańskiego w średniowieczu” Serwis WWW gminy Wijewo Niezależny serwis informacyjny Gminy Wijewo

Kategoria:Wsie Opola przemęckiego