Jerzy Jan Marian Lerski, właśc. Sołtysik, ps. „Jur” (ur. 20 stycznia 1917 we Lwowie, zm. 1992 w San Francisco) – polski prawnik, politolog i historyk, kurier Rządu RP na uchodźstwie, działacz emigracyjny.

Życiorys thumb|left|Dekoracja por. Jerzego Lerskiego - kuriera przybyłego z kraju - Krzyżem Walecznych przez gen. Mariana Kukiela; Londyn, 2 października 1944. thumb|Dekoracja por. Jerzego Lerskiego Krzyżem Walecznych przez gen. Mariana Kukiela; widoczni też Władysław Banaczyk (obok Lerskiego) i Paweł Siudak. Był synem Mieczysława i Zofii z domu Gordziewiczów, natomiast jego ojczymem został lekarz, mjr dr Adam Sołtysik. Przed wojną mieszkał we Lwowie. Był uczniem prywatnej szkoły powszechnej Mieczysława Kistryna (im. Henryka Jordana)Kazimierz Żygulski „Jestem z lwowskiego etapu” Warszawa 1994 Wyd. „PAX” , wersja elektroniczna. W latach 1932–1935 wraz z Erwinem Axerem uczęszczał do II Państwowego Gimnazjum im. Karola Szajnochy we Lwowie. W latach gimnazjalnych był redaktorem naczelnym czasopisma Żagiew, miesięcznika szkół średnich Małopolski Wschodniej (współpraca z Kazimierzem Żygulskim). Po ukończeniu gimnazjum podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie i w 1939 był na trzecim roku obu kierunków. Był aktywnym członkiem demokratycznych organizacji akademickich (m.in. członek, a następnie prezes Rady Naczelnej Polskiej Młodzieży Społeczno-Demokratycznej, członek Rady Naczelnej Stronnictwa Demokratycznego). Miał wielu przyjaciół Żydów i aktywnie przeciwstawiał się antyżydowskim ekscesom. Za swoją postawę w obronie Żydów w maju 1938 został dotkliwie pobity, wskutek czego stracił przednie zębyBojówką miał kierować student Jan Kornas, który podczas okupacji niemieckiej przeprosił Lerskiego za swój czyn, zob. . Jako nieliczny wśród polskich studentów był również znany z proukraińskiego stanowiska. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1938 i 499. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii.

W 1939 posiadał przydział w rezerwie do 9 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej z Traggutowa. Po przybyciu tamże 1 września 1939 mianowany dowódcą plutonu 5. baterii podchorążych Ośrodka Zapasowego Artylerii Przeciwlotniczej Nr 2 i pełnił tę funkcję w okresie kampanii wrześniowej. 11/12 września 1939 ewakuował się. Po najeździe sowieckim na Polskę udał się do Lwowa. Po nastaniu okupacji sowieckiej jesienią 1939 podjął studia na UJK i AHZ. Wobec narastającego terroru NKWD i groźby aresztowania w grudniu 1939 wraz z grupą kolegów przekroczył „zieloną” (strzeżoną przez pograniczne wojska NKWD) granicę polsko-węgierską w Gorganach i poprzez Węgry udał się do Francji, gdzie wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych. Po klęsce Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii wraz z wojskiem. Od grudnia 1941 kurier Rządu RP na uchodźstwie, emisariusz Komendy Głównej AK (zaangażowany przez swojego przyjaciela Jana Karskiego). Od grudnia 1944 sekretarz premiera Tomasza Arciszewskiego.

Po wojnie na emigracji: w 1945 w Londynie współzałożyciel polskiego demokratyczno-radykalnego emigracyjnego ugrupowania politycznego Polskiego Ruchu Wolnościowego Niepodległość i Demokracja (NiD) (wraz z m.in. Janem Nowakiem-Jeziorańskim), następnie w USA. Doktoryzował się na Georgetown University. Wykładał historię i nauki polityczne na uniwersytetach w Karaczi (Pakistan), na Uniwersytecie Tokijskim i na Uniwersytet w Cejlonie. Stale związany (jako profesor historii) z University of San Francisco (gdzie przeszedł na emeryturę). W 1971 został mianowany doradcą Departamentu Obrony dla Spraw Międzynarodowego Bezpieczeństwa, Polityki Planowania i Narodowej Rady Bezpieczeństwa. 27 marca 1983 został powołany do Oddziału Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej na terenie Stanów Zjednoczonych.

Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie (od 1960).

Odznaczenia Krzyż Walecznych (2 października 1944)fotografia: Narodowe Archiwum Cyfrowe – Sygnatura 18-209-4. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19 marca 1983)Wymieniony jako Jan Lerski, zob. Medal Sprawiedliwy wśród Narodów ŚwiataJerzy Lerski - Jad Waszem

Przypisy

Bibliografia Jerzy Lerski, Emisariusz Jur, Warszawa 1989, wyd. I krajowe, wyd OW „Interim” , Jerzy Lerski, The Economy of Poland Washington 1954, Council for Economic and Industry Research; Jerzy Lerski, A Polish Chapter in Jacksonian America: The United States and the Polish Exiles of 1831; Madison, University of Wisconsin Press, 1958 Jerzy Lerski Origins of Trotskyism in Ceylon; a documentary history of the Lanka Sama Samaja Party, 1935-1942. Stanford 1968, Hoover Institution on War, Revolution and Peace, Jerzy Lerski Herbert Hoover and Poland: a documentary history of a friendship / compiled and with an introd. by George J. Lerski; foreword by Mark O. Hatfield. Stanford 1977: Hoover Institution Press,

Jerzy Lerski Jewish-Polish coexistence, 1772-1939: a topical bibliography / compiled by George J. Lerski and Halina T. Lerski; foreword by Lucjan Dobroszycki. New York 1986, Greenwood Press,

Kategoria:Absolwenci Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie Kategoria:Członkowie konspiracji antyradzieckiej na ziemiach polskich 1939–1941 Kategoria:Członkowie Polskiego Ruchu Wolnościowego Niepodległość i Demokracja Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Kurierzy i emisariusze rządu RP (1939–1945) Kategoria:Kurierzy Komendy Głównej ZWZ-AK Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Naukowcy polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Podporucznicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy emigracyjni Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Tokijskiego Kategoria:Zmarli w 1992 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej