Stefan Szymański ps. „Osa”, „Góral” (ur. 27 marca 1919 w Ćmielowie, zm. 31 stycznia 1999 w Warszawie) – żołnierz Armii Ludowej, funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa, oficer Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, generał brygady ludowego Wojska Polskiego.
Życiorys Ukończył szkołę malarską, a następnie był malarzem na porcelanie. 1937-1939 członek TUR. W połowie 1942 wstąpił do Gwardii Ludowej. Był sekretarzem Polskiej Partii Robotniczej w Ćmielowie, a równocześnie dzielnicowym dowódcą GL. Wiosną 1943 został przewodniczącym założonej przez siebie komórki ZWM. W lipcu 1943 wstąpił do oddziału partyzanckiego GL im. Langiewicza, dowodzonego przez Czesława Boreckiego, a w grudniu został dowódcą nowo sformowanego w Okręgu Kielce oddziału GL im. Bartosza Głowackiego, przyjmując początkowo pseudonim „Osa”, a następnie „Góral”. Po powstaniu 1 Brygady AL im. Ziemi Kieleckiej został dowódcą 2 batalionu.
4 kwietnia 1944 w Denkówku schwytał i zamordował 4 żołnierzy Armii Krajowej z oddziału Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta”: Czesława Kędziorę, Mariana Błażejewskiego, Jerzego Skwarka i Józefa Mazura, których zwłoki zostały ograbione. Piąty schwytany AK-owiec, Bogusław Nowakowski, zdołał uciec.
20 kwietnia 1944 oddział „Górala” został otoczony przez Niemców w rejonie wsi Bałtów. Zginęło 7 Niemców, a 12 zostało rannych. „Góral” został ciężko ranny.
W nocy z 16 na 17 maja 1944 oddział Szymańskiego (wraz z oddziałami Czesława Boreckiego, Tadeusza Maja „Łokietka” i Aleksego Batjana „Aloszy”) brał udział w opanowaniu Iłży.
23 czerwca 1944 stoczył w Działkach Nosowskich walkę z batalionem Narodowych Sił Zbrojnych Henryka Figuro-Podhorskiego „Stepa”, w której zginęło 6 NSZ-owców i 3 AL-owców.
23 lipca 1944 oddział „Górala” ubezpieczał we wsi Chańcza posiedzenie konspiracyjnej kieleckiej Wojewódzkiej Rady Narodowej.
9 listopada 1944 został referentem Wydziału Więzień i Obozów Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Kielcach (z siedzibą w Sandomierzu). Od 2 grudnia 1944 kierownik Sekcji 2 WUBP w Kielcach, od 21 lutego 1945 – Sekcji 7 WUBP, od 22 sierpnia 1945 – kierownik Wydziału do Walki z Bandytyzmem WUBP w Kielcach, od 21 lutego 1946 zastępca naczelnika Wydziału III WUBP w Kielcach, od 10 sierpnia 1946 zastępca naczelnika Wydziału I WUBP w Gdańsku, od 1 maja 1947 szef PUBP w Malborku.
1 kwietnia 1948 został skierowany, jako słuchacz, na Kurs Dowódców Baonów w Wyższej Szkole Piechoty. Od 1 marca 1949 był dowódcą Samodzielnego Batalionu Wartowniczego KBW, od 3 października 1949 zastępcą dowódcy do spraw liniowych 5. Pułku KBW, następnie dowódcą tego pułku (od 1 stycznia 1950). Od sierpnia 1951 zastępca dowódcy 3. Brygady KBW ds. liniowych. Od stycznia 1952 roku dowódca 66 Pułku Piechoty w Olsztynie, a od szefa sztabu 18 Dywizji Piechoty w Ełku. W październiku 1954 r. rozpoczął studia na Fakultecie Operacyjnym Akademii Sztabu Generalnego WP w Rembertowie, kończąc je z oceną dobrą w październiku 1956 roku. Po studiach objął funkcję zastępcy dowódcy 12 Dywizji Piechoty w Szczecinie ds. liniowych, awansując w październiku 1957 roku na stopień pułkownika. Od marca 1959 roku był starszym pomocnikiem szefa Oddziału IV Inspektoratu Szkolenia MON. Od sierpnia 1961 w dyspozycji MON, a od 1 grudnia 1961 roku objął stanowisko attaché wojskowego, morskiego i lotniczego Ambasady PRL w Pjongjangu (Korea Północna). Po powrocie z placówki pozostawał od 17 listopada 1966 roku w dyspozycji szefa Sztabu Generalnego, a 2 stycznia 1967 roku został wyznaczony na stanowisko szefa Wojsk Obrony Wewnętrznej, które powstały na bazie rozformowanego Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
3 października 1967 roku otrzymał nominację na stopień generała brygady, którą wręczył mu 10 października w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL Edward Ochab.
W grudniu 1970 roku został attaché wojskowym, morskim i lotniczym Ambasady PRL w Bukareszcie, a w lipcu 1971 roku przeniesiono go na to samo stanowisko do Sofii. Po powrocie do kraju, od lutego 1974 pozostawał w dyspozycji MON, a w grudniu 1975 roku został powołany na stanowisko zastępcy Inspektora ds. Nadzoru Zaplecza Technicznego i Gospodarczego WP. Od grudnia 1978 ponownie w dyspozycji MON. Na podstawie rozkazu MON z 29 kwietnia 1980 roku został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony w stan spoczynku z powodu ustalenia przez Wojskową Komisję Lekarską niezdolności do służby i osiągnięcia granicy wieku w posiadanym stopniu. Z Wojska Polskiego zwolniony w dniu 27 czerwca 1980 roku.
Członek PPR i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Był członkiem Rady Naczelnej ZBoWiD oraz sekretarzem Komisji Braterstwa Broni Zarządu Głównego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Po 1990 zaangażował się w prace Zarządu Głównego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych oraz Rady Krajowej Żołnierzy Armii Ludowej.
Mieszkał w Warszawie. Pochowany 5 lutego 1999 r. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera G-1-39)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..
Życie prywatne Syn Wacława (zm. 1939), robotnika, członka PPS Lewicy, KPP i FPK oraz Stanisławy z domu Borowiec. Od 1941 żonaty z Krystyną z domu Bednarską (1921-1994). Miał trzech synówJ. Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom IV: S–Ż, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010, s. 79–81..
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1945) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1957) Order Sztandaru Pracy II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Walecznych (1945) Srebrny Krzyż Zasługi (17 września 1946). Krzyż Partyzancki (1946) Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Złota Odznaka „Za Zasługi w Zwalczaniu powodzi” Złote odznaczenie im. Janka Krasickiego (1967)"Żołnierz Wolności", nr 242, 14 października 1967, s. 1. Odznaka 25-lecia Ligi Obrony Kraju (1970)"Żołnierz Wolności", nr 247, 20 października 1970, s. 2. Order Wojny Narodowej I stopnia (ZSRR) Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR)
Przypisy
Bibliografia Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945, Warszawa 1971. Piotr Gontarczyk, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy 1941-1944, Warszawa 2003.
J. Królikowski, Generałowie i Admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom IV: S–Ż, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2010 Aparat bezpieczeństwa w województwie gdańskim w latach 1945–1990, Gdańsk 2010.
Kategoria:Attachés wojskowi PRL Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Działacze Związku Walki Młodych Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Za zasługi w zwalczaniu powodzi” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Oficerowie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Szefowie Powiatowych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego Kategoria:Uczestnicy walk z podziemiem niepodległościowym w Polsce (1944–1956) Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Żołnierze Armii Ludowej Kategoria:Żołnierze Gwardii Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945