320px|thumb|Fotografia zbiorowa uczestników Pierwszego Kongresu Solvaya w 1911 w Hotelu Metropole w Brukseli.

Siedzą od lewej do prawej: W. Nernst, M. Brillouin, E. Solvay, H. Lorentz, , J. Perrin, W. Wien, M. Skłodowska-Curie, H. Poincaré.

Stoją od lewej do prawej: R. Goldschmidt, M. Planck, H. Rubens, A. Sommerfeld, F. Lindemann, M. de Broglie, M. Knudsen, , , É. Herzen, J.H. Jeans, E. Rutherford, H. Kamerlingh Onnes, A. Einstein, P. Langevin.

Kongresy Solvaya – konferencje naukowe koncentrujące się na kluczowych otwartych problemach w dziedzinie fizyki i chemii. Organizowane są przez Międzynarodowy Instytut Solvaya (International Solvay Institutes for Physics and Chemistry) w Brukseli, założony przez belgijskiego przemysłowca Ernesta Solvaya w 1912 roku. Powstały po wcześniejszym udanym kongresie tylko dla zaproszonych gości w 1911 roku, pierwszej światowej konferencji fizyki. Odbywają są zwykle w cyklu 3-letnim (kongres fizyczny–przerwa–kongres chemiczny), lecz zdarzały się dłuższe odstępy. Na kwiecień 2024 roku zaplanowano pierwszy kongres poświęcony biologii.

Pierwszy kongres Hendrik A. Lorentz był przewodniczącym pierwszego kongresu odbywającego się w Brukseli jesienią 1911 roku. Tematem kongresu były Promieniowanie i kwanty. Skoncentrowano się w nim na problemach, do których stosowano dwa podejścia, mianowicie klasyczne i kwantowe. Albert Einstein był najmłodszym obecnym fizykiem. Pozostałymi uczestnikami tego kongresu byli światowej sławy fizycy (patrz podpis pod zdjęciem obok).

Piąty kongres Prawdopodobnie najsłynniejszym był 5. kongres (październik 1927) przebiegający pod hasłem Elektrony i fotony, na którym spotkali się najznakomitsi światowi fizycy, aby dyskutować nad niewiele wcześniej sformułowaną teorią kwantową. Czołowymi postaciami byli Albert Einstein i Niels Bohr. Einstein, rozczarowany zasadą nieoznaczoności Heisenberga, wypowiedział słynne zdanie: "Bóg nie gra w kości". Bohr odpowiedział: "Einstein, przestań mówić Bogu, co ma robić". 17 z 29 uczestników tego kongresu było lub stało się noblistami, w tym Maria Skłodowska-Curie, która jako jedyna z uczestników zdobyła tę nagrodę w dwóch dziedzinach (fizyce i chemii).

thumb|center|550px|Uczestnicy Piątego Kongresu Solvaya, 1927. Institut International de Physique Solvay w Leopold Park.Stoją, od lewej: Auguste Piccard, Émile Henriot, Paul Ehrenfest, Édouard Herzen, Théophile de Donder, Erwin Schrödinger, Jules-Émile Verschaffelt, Wolfgang Pauli, Werner Heisenberg, Ralph Fowler, Léon Brillouin. Siedzą (w drugim rzędzie): Peter Debye, Martin Knudsen, William L. Bragg, Hendrik A. Kramers, Paul Dirac, Arthur Compton, Louis de Broglie, Max Born, Niels Bohr. W pierwszym rzędzie: Irving Langmuir, Max Planck, Maria Skłodowska-Curie, Hendrik Lorentz, Albert Einstein, Paul Langevin, Charles E. Guye, Charles T.R. Wilson, Owen W. Richardson.

Zestawienie kongresów

Kongresy Solvaya poświęcone fizyce:

Nr Rok Tytuł Tłumaczenie Przewodniczący11911La théorie du rayonnement et les quantaTeoria promieniowania i kwantyHendrik Lorentz (Lejda)21913La structure de la matièreStruktura materii31921Atomes et électronsAtomy i elektrony41924Conductibilité électrique des métaux et problèmes connexesPrzewodnictwo elektryczne metali i związane z tym problemy51927Electrons et photonsElektrony i fotony61930Le magnétismeMagnetyzmPaul Langevin (Paryż)71933Structure et propriétés des noyaux atomiquesStruktura i właściwości jądra atomowego81948Les particules élémentairesCząstki elementarneWilliam Lawrence Bragg (Cambridge)91951L'état solideStały stan skupienia101954Les électrons dans les métauxElektrony w metalach111958La structure et l'évolution de l'universStruktura i ewolucja Wszechświata121961La théorie quantique des champsKwantowa teoria pola131964The Structure and Evolution of GalaxiesStruktura i ewolucja galaktykRobert Oppenheimer (Princeton)141967Fundamental Problems in Elementary Particle PhysicsPodstawowe problemy fizyki cząstek elementarnychChristian Møller (Kopenhaga)151970Symmetry Properties of NucleiWłasności symetrii jąderEdoardo Amaldi (Rzym)161973Astrophysics and GravitationAstrofizyka i grawitacja171978Order and Fluctuations in Equilibrium and Nonequilibrium Statistical MechanicsPorządek i fluktuacje w równowagowej i nierównowagowej mechanice statystycznejLéon van Hove (CERN)181982Higher Energy PhysicsFizyka wyższych energii191987Surface ScienceNauka o powierzchniFrits de Wette (Austin)201991Quantum OpticsOptyka kwantowaPaul Mandel (Bruksela)211998Dynamical Systems and Irreversibility Układy dynamiczne i nieodwracalnośćIoannis Antoniou (Bruksela)222001The Physics of CommunicationFizyka komunikacji232005The Quantum Structure of Space and TimeKwantowa struktura przestrzeni i czasuDavid Gross (Santa Barbara)242008Quantum Theory of Condensed MatterKwantowa teoria materii skondensowanejBertrand Halperin (Harvard)252011The Theory of the Quantum WorldTeoria świata kwantowegoDavid Gross262014Astrophysics and CosmologyAstrofizyka i kosmologiaRoger Blandford (Stanford)272017The physics of living matter: Space, time and information in biologyFizyka materii ożywionej: przestrzeń, czas i informacja w biologiiBoris Shraiman (Santa Barbara)282022The Physics of Quantum InformationFizyka informacji kwantowejDavid Gross, Peter Zoller292023The Structure and Dynamics of Disordered SystemsStruktura i dynamika układów nieuporządkowanychDavid Gross, Marc Mézard, Giorgio Parisi

Kongresy Solvaya poświęcone chemii: Nr Rok Tytuł Tłumaczenie Przewodniczący11922Cinq Questions d'Actualité Pięć aktualnych pytańWilliam Pope (Cambridge)21925Structure et Activité ChimiqueStruktura i aktywność chemiczna31928Questions d'ActualitéAktualne pytania41931Constitution et Configuration des Molécules OrganiquesSkład i konfiguracja cząsteczek organicznych51934L'Oxygène, ses réactions chimiques et biologiquesTlen i jego chemiczne i biologiczne reakcje61937Les vitamines et les HormonesWitaminy i hormonyFred Swarts (Ghent)71947Les IsotopesIzotopyPaul Karrer (Zurich)81950Le Mécanisme de l'OxydationMechanizm utleniania91953Les ProtéinesBiałka101956Quelques Problèmes de Chimie MinéraleNiektóre problemy chemii nieorganicznej111959Les NucléoprotéinesNukleoproteinyAlfred Rene Ubbelohde (London)121962Transfert d'Energie dans les GazTransfer energii w gazach131965Reactivity of the Photoexcited Organic MoleculeReaktywność wzbudzanych fotonowo molekuł organicznych141969Phase TransitionsPrzejścia fazowe151970Electrostatic Interactions and Structure of WaterOddziaływania elektrostatyczne i struktura wody161976Molecular Movements and Chemical Reactivity as conditioned by Membranes, Enzymes and other MoleculesRuchy cząsteczkowe i reaktywność chemiczna warunkowane membranami, enzymami i innymi cząsteczkami171980Aspects of Chemical EvolutionAspekty ewolucji chemicznej181983Design and Synthesis of Organic Molecules Based on Molecular RecognitionProjektowanie i synteza cząsteczek organicznych na podstawie rozpoznania molekularnegoEphraim Katchalski (Rehovot) & Vladimir Prelog (Zurich)191987Surface ScienceNauka o powierzchniF. W. de Wette (Austin)201995Chemical Reactions and their Control on the Femtosecond Time ScaleReakcje chemiczne i ich kontrola na poziomie femtosekundowymPierre Gaspard (Brussels)212007From Noncovalent Assemblies to Molecular MachinesJean-Pierre Sauvage (Strasbourg)222010Quantum Effects in Chemistry and BiologyEfekty kwantowe w chemii i biologiiGraham Fleming (Berkeley)232013New Chemistry and New Opportunities from the Expanding Protein UniverseNowa chemia i nowe możliwości rozszerzającego się wszechświata białekKurt Wüthrich (Zurich)242016Catalysis in Chemistry and BiologyKataliza w chemii i biologii252019Computational Modeling: from Chemistry to Materials to BiologyModelowanie obliczeniowe: od chemii do materiałów do biologii 252022Chemistry Challenges of the 21st CenturyWyzwania chemiczne XXI wieku

Przypisy

Linki zewnętrzne

Institut international de physique Solvay

Proceedings 1911 Proceedings 1913 A page from the American Institute of Physics Krótki przegląd treści piątego kongresu. Zdjęcia z kongresu w 1927 roku Quantum Theory at the Crossroads: Reconsidering the 1927 Solvay Conference Opracowanie z 2009 roku zawierające pierwsze pełne tłumaczenie na język angielski sprawozdanie, z rozszerzonym komentarzem krytycznym.

Kategoria:Historia chemii Kategoria:Historia fizyki Kategoria:Konferencje naukowe