M23-N41:X1-wr:t
Wielka Małżonka Królewska (egip. ḥmt nswt wrt) – główna żona faraona starożytnego Egiptu. Choć większość Egipcjan żyła w związkach monogamicznych, faraon oprócz głównej małżonki miał także pomniejsze żony i konkubiny. Umożliwiało to zawieranie sojuszy poprzez dyplomatyczne małżeństwa. Wydaje się, że władcy z czasów Starego i Średniego Państwa zadowalali się jedną oficjalną małżonką oraz nierzucającym się w oczy haremem. Tytuł Wielkiej Małżonki Królewskiej spotykany jest dopiero za XIII dynastii. Najwyraźniej zaistniała wtedy konieczność odróżnienia królowej od żon o niższej randze. Gdy nastało Nowe Państwo, liczba królewskich małżonek nagle znacznie się zwiększyła. Prawdopodobnie miało to na celu zapewnienie jak największej ilości potomstwa. Faraon Ramzes II z XIX dynastii chwalił się, że spłodził siedemdziesięciu dziewięciu synów i pięćdziesiąt dziewięć córek z różnymi małżonkami.
W XIX i na początku XX wieku popularna była tzw. „teoria dziedziczki tronu”, która wynikała z przekonania o matriarchalnym charakterze rodu królewskiego XVIII dynastii. Zgodnie z tą teorią prawo do tronu było przekazywane z pokolenia na pokolenie za pośrednictwem kobiet z rodziny królewskiej. Miało to w zręczny sposób wyjaśniać kazirodcze związki, które były niezwykle liczne w czasach XVIII dynastii. Jakkolwiek późniejsze badania wykazały, że teoria ta nie jest prawdziwa.
Meretseger, główna żona faraona Senusereta III, była pierwszą królową, która nosiła tytuł Wielkiej Małżonki Królewskiej. Była również pierwszą królewską żoną, której imię zapisywano w kartuszu. Jednakże Meretseger pojawia się jedynie w źródłach z czasów Nowego Państwa, co sugeruje, że tytuł ten mógł być anachronizmem. Możliwe, że jako pierwsza nosiła go dopiero królowa Nubchas z Drugiego Okresu Przejściowego.
thumb|200px|Hatszepsut - Wielka Małżonka Królewska Totmesa II, później faraon, Deir el-Bahari, Egipt Szczególne miejsce w historii zajmuje Hatszepsut – Wielka Małżonka Królewska Totmesa II. Królowa otrzymała także tytuł Boskiej Małżonki Amona. Po śmierci męża objęła ona regencję w imieniu małoletniego Totmesa III, aż w końcu ogłosiła się władcą i przyjęła tytuł królewski. Na nową Boską Małżonkę Amona wybrała swoją córkę, Neferure, która mogła być Wielką Małżonką Królewską Totmesa III, jednak nie ma wystarczających dowodów na poparcie tej teorii.
Wielkie Małżonki Królewskie Średnie Państwo Dynastia Imię Mąż Inne informacje XII dynastia Meretseger Senuseret III Prawdopodobnie pierwsza posiadaczka tego tytułu, choć nie jest to ostatecznie rozstrzygnięte
Drugi Okres Przejściowy Dynastia Imię Mąż Inne informacje XIII dynastia Nubhotepti Hor I Nubchas Sobekhotep V, Sobekhotep VI lub Jaib Ini Aj I Nehit ? Znana jedynie z inskrypcji na dwóch pieczęciach Satsobek ? Znana tylko z jednej inskrypcji na pieczęci Sathathor ? Znana tylko z jednej inskrypcji na pieczęci, brzmienie imienia niepewne XVI dynastia Mentuhotep Dżehuti Satmut Mentuhotep VI (?) XVII dynastia Nubchas Sobekemsaf I Sobekemsaf Antef VI Żona Antefa VI oraz siostra nieznanego króla. Pochowana w Edfu. Nubemhat Sobekemsaf II Tetiszeri Senachtenre Tao I Matka Sekenenre Tao II Ahhotep I Sekenenre Tao II Matka Ahmose i Ahmes-Nefertari
Nowe Państwo Dynastia Imię Mąż Inne informacje XVIII dynastia Ahmes-Nefertari Ahmose Matka Amenhotepa I i Meritamon Ahmes-Sitkames Ahmose (?) Ahmes-Henuttamehu Ahmose (?) Córka królowej Inhapi Meritamon Amenhotep I Ahmes Totmes I Matka Hatszepsut Hatszepsut Totmes II Później faraon Iset Totmes II Tytuł otrzymała od swojego syna Totmesa III Neferure (?) Totmes III Brak jednoznacznych dowodów na to małżeństwo Satiah Totmes III Hatszepsut II-Meritre Totmes III Matka Amenhotepa II Tiaa Amenhotep II Tytuł otrzymała od swojego syna Totmesa IV Nefertari Totmes IV Jaret Totmes IV Tenettepihu Totmes IV (?) Znana jedynie z inskrypcji na figurkach grobowych Mutemuja Totmes IV Tytuł otrzymała od swojego syna Amenhotepa III Teje Amenhotep III Matka Echnatona Sitamon Amenhotep III Najstarsza córka Amenhotepa III i Teje Iset Amenhotep III Córka Amenhotepa III i Teje Nebetnehat Nieznany Znana z inskrypcji na fragmentach kanop Nefertiti Echnaton Prawdopodobnie córka Aja Meritaton Smenchkare Córka Echnatona i Nefertiti Anchesenamon Tutanchamon Córka Echnatona i Nefertiti Ti Aj Mutnedżmet Horemheb Prawdopodobnie córka Aja i Ti XIX dynastia Sitre Ramzes I Matka Setiego I Tuja Seti I Matka Ramzesa II Nefertari Ramzes II Isetnofret Ramzes II Matka Merenptaha Bint-Anath Ramzes II Najstarsza córka Ramzesa II i Isetnofret Meritamon Ramzes II Córka Ramzesa II i Nefertari Nebettaui Ramzes II Córka Ramzesa II i Nefertari Henutmire Ramzes II Siostra lub córka Ramzesa II Maathorneferure Ramzes II Księżniczka hetycka Isetnofret II Merenptah Siostra lub bratanica Merenptaha Tauseret Seti II Później faraon Tachat Seti II (?) Przedstawiona na uzurpowanym posągu jako żona Setiego II. Być może matka Amenmesa. XX dynastia Teje Mereniset Setnacht Matka Ramzesa III Iset Ramzes III Matka Ramzesa IV i Ramzesa VI Tentipet Ramzes IV (?) Prawdopodobnie żona Ramzesa IV i matka Ramzesa V. Pochowana w QV74. Henutuati Ramzes V (?) Wspomniana w Papirusie Wilbour Nubchesbed Ramzes VI Matka księżniczki Iset, która otrzymała tytuł Boskiej Małżonki Amona. Baketuernel Ramzes IX Titi Ramzes X (?) Pochowana w QV52 Anuketemheb Nieznany Pierwotna właścicielka sarkofagu i urn kanopskich użytych później przez królową Tachat w KV10. Pochodząca z XIX lub XX dynastii.
Trzeci Okres Przejściowy Dynastia Imię Mąż Inne informacje XXI dynastia Nodżmet Herhor Prawdopodobnie matka Pinodżema I Mutnedżmet Psusennes I XXIII dynastia Karomama Meritmut Takelot II Matka Osorkona III XXV dynastia Kensa Pianchi Peksater Pianchi Takahatamani Taharka Isetemachbit Tanutamon
Okres Późny Dynastia Imię Mąż Inne informacje XXVI dynastia Mehitenusechet Psametych I Matka Necho II Tahut Psametych II Matka Apriesa
Zobacz też Boskie małżonki Amona Władcy Egiptu
Bibliografia O'Connor and Cline (Editors), Amenhotep III: Perspectives on his reign G. Robins, A Critical examination of the Theory that the Right to the Throne in Ancient Egypt Passed through the Female Line in the Eighteenth Dynasty. O'Conner and Cline, Thutmose III: A new biography,2006 O'Connor and Cline (Editors), Amenhotep III: Perspectives on his reign Joann Fletcher: Egypt's Sun King – Amenhotep III, Duncan Baird Publishers, London, 2000 Aidan Dodson & Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson, 2004 L. Holden, in: Egypt’s Golden Age: The Art of Living in the New Kingdom, 1558-1085 B.C., Boston 1982 Tyldesley, Chronicle of the Queens of Ancient Egypt Tyldesley, Kobieta faraon, Alfa, Warszawa 1999
Linki zewnętrzne Królowe Egiptu by Dr. Sameh Arab
Kategoria:Żony władców starożytnego Egiptu Kategoria:Chronologia Kategoria:Listy związane z historią