mały|Mapa wysp Izu, leżących w centrum Smoczego Trójkąta mały|upright=1.2|Amaterasu, japońska bogini słońca, stanowiąca inspirację dla Himiko z gry Tomb Raider (wymowa ) – przygodowa gra akcji z 2013 roku, stworzona przez Crystal Dynamics, wydana przez Square Enix. Jest dziesiątą pełnowymiarową grą z serii Tomb Raider. Premiera na platformy Microsoft Windows, Xbox 360 i PlayStation 3 miała miejsce 5 marca 2013, na platformy Xbox One i PlayStation 4 – 28 stycznia 2014 (31 stycznia w Europie), z kolei na platformę Mac OS X – 23 stycznia 2014. Gra stanowi drugi, po Tomb Raider: Legendzie, reboot serii.

Akcja Tomb Raider rozgrywa się na wyspie Yamatai, na którą po zatonięciu statku trafiają Lara Croft i członkowie załogi statku, którym podróżowali. Bohaterka musi przetrwać na wyspie, ścigana przez członków groźnego kultu. Rozgrywka w dużym stopniu skupia się na elementach survivalu, chociaż element eksploracji, na który kładziono największy nacisk w poprzednich odsłonach, również jest obecny w grze – podczas swobodnego przemieszczania się po wyspie i eksplorowania rozsianych po niej grobowców.

Tomb Raider jest pierwszą odsłoną serii wydaną przez Square Enix po przejęciu Eidos Interactive w 2009 roku, jak również pierwszą, w której zaimplementowano tryb gry wieloosobowej. Prace nad grą rozpoczęły się w 2008 roku, niedługo po premierze Tomb Raider: Underworld. W 2010 roku ogłoszono, że Keeley Hawes, dotychczas użyczająca Croft głosu i grająca ją podczas sesji motion capture, zostanie zastąpiona przez Camillę Luddington (głos bohaterki i sesje performance capture).

Tomb Raider spotkał się z bardzo pozytywnym przyjęciem krytyków, chwalących m.in. oprawę graficzną, rozgrywkę, rozwój postaci głównej bohaterki oraz Luddington wcielającą się w Larę, krytykujących jednak tryb gry wieloosobowej. W ciągu 48 godzin od premiery sprzedano milion egzemplarzy gry, natomiast do końca listopada 2017 roku ponad 11 mln egzemplarzy. 28 stycznia 2014 na konsolach Xbox One i PlayStation 4 ukazała się odświeżona wersja gry, zatytułowana Tomb Raider: Edycja ostateczna.

Fabuła Postacie Gracz sprawuje kontrolę nad Larą Croft, młodą i ambitną absolwentką archeologii, której teorie na temat położenia zaginionego królestwa Yamatai przekonały rodzinę Nishimurów – potomków ludu Yamatai – do zorganizowania wyprawy mającej na celu jego odnalezienie. Ekspedycją dowodzi doktor James Whitman, archeolog-celebryta zmagający się z widmem bankructwa. Pozostałymi członkami wyprawy są: Conrad Roth – były żołnierz Royal Marines, obecnie zajmujący się poszukiwaniem przygód mentor Lary i przyjaciel rodziny Croftów; Samantha „Sam” Nishimura – przyjaciółka Lary i przedstawicielka rodziny Nishimurów realizująca film dokumentalny z wyprawy; Joslyn Reyes – sceptyczna i temperamentna mechanik; Jonah Maiava – imponującej postury rybak wierzący w istnienie zjawisk paranormalnych; Alex Weiss – specjalista od elektroniki oraz Angus „Grim” Grimaldi, gburowaty sternik okrętu Endurance, którym podróżuje ekspedycja.

Miejsce akcji Akcja gry osadzona jest na Yamatai, wyspie znajdującej się w Smoczym Trójkącie u wybrzeży Japonii. Wyspa, jak i istniejące na niej kiedyś królestwo, owiane są nimbem tajemnicy, ponieważ potężne sztormy i usiane wrakami statków wybrzeże zniechęcają większość potencjalnych śmiałków do jej zbadania. Królestwo Yamatai rządzone było przez królową Himiko, znaną jako Słoneczna Królowa, która według legendy posiadała moce pozwalające jej sprawować kontrolę nad pogodą. Niewiele wiadomo o historii Yamatai po śmierci Himiko poza tym, że niedługo później wyspa okryła się złą sławą Podczas eksploracji wyspy gracz odnajduje dowody świadczące, że na przestrzeni wieków działali na niej m.in. portugalscy kupcy, United States Marine Corps i japońskie wojsko.

Wyspa zasiedlona jest przez Bractwo Solarii – okrutny kult składający się z przestępców, najemników i rozbitków ze statków. Solarii założyli własne społeczeństwo czczące Himiko, mające określoną strukturę społeczną i zbiór praw, dążące do określonych celów, które Croft zmuszona będzie poznać, aby uciec z wyspy.

Fabuła Źródło: Game Rant, A World on a Page

Lara Croft wraz z załogą Endurance stara się odnaleźć zaginione królestwo Yamatai. Za jej sugestią i wbrew radom dowodzącego ekspedycją doktora Whitmana załoga wyrusza do położonego na wschód od Japonii Smoczego Trójkąta. Wskutek nagłego sztormu statek rozpada się na dwoje, a rozbitkowie w wyniku katastrofy zostają uwięzieni na odizolowanej od świata wyspie. Po dotarciu na brzeg Croft zostaje rozdzielona od reszty. Poszukując pozostałych rozbitków z wyprawy natrafia na kolejne dowody świadczące o tym, że wyspa jest zamieszkała. Ostatecznie udaje jej się odnaleźć Sam i mężczyznę imieniem Mathias, twierdzącego, że podobnie jak one jest rozbitkiem. Croft zasypia z wycieńczenia, kiedy Sam opowiada Mathiasowi legendę o Himiko. Gdy się budzi, po Sam i Mathiasie nie ma ani śladu.

Lara zostaje odnaleziona przez pozostałych ocalałych z Endurance, którzy postanawiają się rozdzielić – Whitman i Croft wyruszają na poszukiwania wciąż zaginionego Rotha, pozostali rozpraszają się z zamiarem odnalezienia Sam i Mathiasa. Podczas przemierzania wyspy Lara i Whitman odkrywają, że jej mieszkańcy czczą królową Himiko, co potwierdza, że odnaleźli Yamatai. Dotarłszy do świątyni wzniesionej ku czci Słonecznej Królowej zostają porwani przez wyspiarzy i przeniesieni do obozowiska, w którym przebywają już pozostałe osoby ocalałe z katastrofy Endurance. Rozbitkowie podejmują próbę ucieczki. Croft oddziela się od Whitmana i próbuje się ukryć, ale zostaje znaleziona przez Władimira, jednego z przywódców wyspiarzy. Wywiązuje się walka, w wyniku której Lara w samoobronie zabija napastnika. Podejmuje decyzję o wyruszeniu w góry, aby spotkać się tam z Rothem. Po jego odnalezieniu wspina się na szczyt góry, chcąc dotrzeć do wieży radiowej i nawiązać łączność ze światem zewnętrznym, żeby wezwać pomoc.

Po wezwaniu samolotu ratunkowego Croft widzi tworzącą się na czystym niebie burzę, w wyniku której samolot rozbija się, a tajemniczy głos oświadcza, że nikt nie opuści wyspy. Czując się odpowiedzialna za śmierć pilotów Lara traci wolę walki i jest gotowa zginąć z rąk wyspiarzy. Niedługo później nawiązuje łączność z Aleksem i Reyes, którzy informują ją, że Sam została porwana przez mieszkańców wyspy, brutalnych kultystów znanych jako Bractwo Solarii. Znajdująca się najbliżej Sam Lara podejmuje próbę uratowania jej, którą udaremnia Mathias, w rzeczywistości będący przywódcą solarii. Nakazuje zabicie Lary, ta jednak zostaje uratowana w wyniku interwencji dziwnych stworzeń, nazywanych przez miejscowych oni (demony z folkloru japońskiego), i zabrana przez nie do starożytnego klasztoru położonego w górach. Po udanej ucieczce Croft dociera do komnaty rytualnej, w której dowiaduje się o „rytuale ognia”, mającym na celu wybranie następczyni Słonecznej Królowej podczas ceremonii zwanej Wyniesieniem. Przerażonej Sam udaje się porozumieć z Croft, której wyjawia, że w ramach ceremonii solarii podpalą ją. Larze udaje się dotrzeć do fortecy solarii, gdzie spotyka Grima ściganego przez miejscowych. Grim podejmuje nieudaną próbę obezwładnienia porywaczy, w wyniku której ponosi śmierć. Pojawia się Roth, z którego pomocą Larze udaje się zinfiltrować pałac, w którym widzi, jak Mathias poddaje Sam rytuałowi ognia. Croft próbuje uratować dziewczynę, co jednak udaremniają solarii. W trakcie rytuału nagły podmuch wiatru gasi ogień, co według kultystów oznacza, że jest ona prawowitą następczynią tronu Słonecznej Królowej.

mały|lewo|upright=0.85|Rzeźba przedstawiająca oni, demona zamieszkującego Yamatai Podczas kolejnej ucieczki Lara wpada na pozostałych członków Endurance, którzy próbując uratować Samanthę również wpadli w niewolę. Wspierana przez Whitmana, któremu udało się wynegocjować u Mathiasa odrobinę swobody, wraca do pałacu uratować Sam, podczas gdy Roth zdobywa śmigłowiec. Widząc ponownie zbierającą się burzę, Lara każe uciekać Sam pieszo, próbując zmusić pilota do lądowania. Śmigłowiec rozbija się; Croft cudem przeżywa katastrofę, a opiekę nad nią sprawuje Roth. Pojawiają się jednak Mathias i solarii – Roth, chcąc chronić Larę, przyjmuje na siebie przeznaczoną dla niej kulę. Opłakując śmierć Rotha, Lara akceptuje fakt, że burze nie są naturalne, tylko w jakiś sposób powiązane ze Słoneczną Królową próbującą nie dopuścić do tego, aby ktokolwiek opuścił wyspę. Dociera do pozostałych rozbitków, którym udało zdobyć się łódź, którą mają zamiar uciec z wyspy. Dołącza do nich Whitman, twierdząc, że udało mu się uciec, Croft podejrzewa jednak, że współpracuje on z kultystami. Lara wyrusza do wraku Endurance w poszukiwaniu Aleksa, który kilka godzin wcześniej poszedł w to samo miejsce znaleźć narzędzia konieczne do naprawy łodzi. Znajduje go uwięzionego na podpokładzie. Podczas próby oswobodzenia pojawiają się Solarii – Alex poświęca życie, aby dziewczyna mogła uciec z wraku z narzędziami.

Podczas ucieczki bohaterka znajduje dowody świadczące, że podczas II wojny światowej japońskie wojsko i naziści wysyłali na wyspę ekspedycje naukowe mające na celu okiełznanie burz i wykorzystanie ich jako broń. Wyrusza do położonego na wybrzeżu starożytnego grobowca, gdzie znajduje szczątki wysokiego rangą samuraja, który popełnił seppuku. W pozostawionej przy sobie notce wyjawia, że był generałem strzegącej Himiko Burzowej Gwardii, a następczyni królowej wolała odebrać sobie życie, przez co po śmierci Słoneczna Królowa została uwięziona w swoim ciele, a burze nawiedzające wyspę są manifestacją jej gniewu. Lara zdaje sobie sprawę, że Wyniesienie nie jest ceremonią ukoronowania nowej królowej, a rytuałem mającym na celu przeniesienie duszy Himiko do ciała innej osoby. Duch Himiko pragnie opuścić rozkładające się od wieków ciało, natomiast Mathias planuje złożyć Sam w ofierze jako nową nosicielkę. Po powrocie na plażę Lara dowiaduje się, że Whitman zdradził rozbitków, porywając Sam z zamiarem przekazania jej Mathiasowi. Lara, Jonah i Reyes udają się w górę rzeki do klasztoru, aby uratować dziewczynę. W momencie ich przybycia Whitman zostaje zabity przez oni, Croft zaś, przedzierając się przez zastępy straży królowej, dociera na szczyt klasztoru w momencie rozpoczęcia przez Mathiasa rytuału Wyniesienia. Dziewczyna, eliminując solarii i strażników, dociera do Mathiasa, zabijając go w ostatniej chwili, ratując tym samym Samanthę. Po ustaniu burz pozostali przy życiu opuszczają wyspę i zostają uratowani przez załogę frachtowca. Podczas gdy reszta załogi Endurance wraca do domów, Lara stwierdza, że na świecie istnieje zbyt wiele mitów czekających na ich odkrycie i rozwiązanie.

Rozgrywka