thumb|160px|right|Zygmunt Vetulani (z lewej), 2014 right|200px|thumb|Zygmunt Vetulani, 2018 thumb|250px|right|Grażyna Małgorzata i Zygmunt Vetulani, 2018 thumb|200px|right|Zygmunt Vetulani, 2021 Zygmunt Vetulani (ur. 12 września 1950 w Poznaniu) – polski matematyk, informatyk i lingwista komputerowy specjalizujący się w inżynierii języka i sztucznej inteligencji, profesor nauk technicznych, nauczyciel akademicki, w latach 1993–2020 kierownik Zakładu Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, autor ponad stu publikacji naukowych, działacz szermierczy i szermierz niezawodowy.

Życiorys Pochodzenie Urodził się jako syn Tadeusza Vetulaniego, zoologa, profesora Uniwersytetu Poznańskiego, i Marii z domu Godlewskiej, doktor medycyny, chirurżki stomatologii. Jego dziadek od strony ojca, Roman Vetulani, był profesorem gimnazjalnym w Sanoku. Rodzina Vetulanich, wywodząca się z Toskanii, sprowadziła się do Polski w XVIII wieku. Jego dziadek od strony matki, Jan Nepomucen Godlewski, był lekarzem i działaczem społecznym.

Młodość i edukacja Zygmunt Vetulani urodził się 12 września 1950 w Poznaniu. W lutym 1952, w wieku roku i pięciu miesięcy, został osierocony przez ojca, który zmarł nagle na zawał serca. Był wychowywany głównie przez matkę.

W 1968 roku zdał maturę w I Liceum Ogólnokształcącym im. Karola Marcinkowskiego. W 1973 ukończył studia matematyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza (UAM), uzyskując tytuł magistra inżyniera. Doktorat obronił w 1977 roku na Uniwersytecie WarszawskimRozprawa doktorska zatytułowana: Hierarchie dla minimalnych beta-modeli dla arytmetyk wyższych rzędów., gdzie był uczniem Andrzeja Mostowskiego i Wiktora Marka. W 1982 roku ukończył jako drugi kierunek studia magisterskie z filologii romańskiej na UAM.

Działalność naukowa Był stypendystą Rządu Francji na Université d’Aix-Marseille II (1984)Praca pod kierunkiem profesora . oraz stypendystą Fundacji Alexandra von Humboldta na Uniwersytecie w BielefeldPraca pod kierunkiem profesora Dafydda Gibbona. i Université Paris VII (1987–1989). Następnie uzyskał stypendium badawcze post-doc Ministerstwa Badań Naukowych i Technologii Republiki Francji na Université Paris VII oraz Université Paris-Est-Marne-la-Vallée (1991–1992)Praca pod kierunkiem profesorów Richarda Zubera i . oraz stypendium badawcze PECO w Laboratoire d'informatique pour la mécanique et les sciences de l'ingénieur w Orsay (1993)Praca pod kierunkiem prof. Gérarda Ligozat..

W 1990 roku habilitował się na Wydziale Neofilologii UAM w zakresie nauk humanistycznych. W 1993 roku objął kierownictwo Zakładem Lingwistyki Informatycznej i Sztucznej Inteligencji na Wydziale Matematyki i Informatyki UAM. W latach 1998, 2000 i 2002 był profesorem wizytującym na Université Paris VII i Université Paris XI. W 2006 roku otrzymał tytuł profesora nauk technicznych w zakresie informatyki .

Opublikował jako autor lub współautor ponad sto oryginalnych prac badawczych, w tym artykułów w recenzowanych czasopismach międzynarodowych oraz sześć książek dotyczących lingwistyki komputerowej, inżynierii języka, sztucznej inteligencji i robotyki wirtualnej. Wśród jego zainteresowań znalazły się komputerowe technologie języka naturalnego oraz technologie w aplikacjach na rzecz bezpieczeństwa publicznego. Tworzył zasoby elektroniczne na potrzeby inżynierii języka naturalnego, m.in. POLEX, PolNex; ontologie typu WordNet (np. PolNet) Wersja zarchiwizowana., a także interfejsy w języku naturalnym do systemów informatycznych z kompetencją językową, m.in. POLINT, POLiNT-112-SMS. Jego wczesne prace dotyczyły podstaw matematyki i logiki matematycznej.

Był kierownikiem i współorganizatorem pięciu grantów międzynarodowych, realizowanych m.in. z udziałem Komitetu Badań Naukowych, Komisji Europejskiej, Rządu Francuskiego i Ambasady Francji w Polsce; a także kierownikiem sześciu krajowych projektów badawczych finansowanych m.in. przez KBN, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Miasto Poznań.

Jest głównym organizatorem odbywającej się w Poznaniu w cyklu dwuletnim Language and Technology Conference (LTC)Pierwsza konferencja Language and Technology odbyła się w dniach 14–15 kwietnia 1995 roku. W 2005 roku konferencja została reaktywowana i od tego czasu odbywała się w cyklu dwuletnim. Kolejne edycje miały miejsce w latach 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017 i 2019.. Był członkiem komitetów programowych i organizacyjnych szeregu innych konferencji naukowych, m.in. International Conference on Lexis and Grammar Conference oraz konferencji Special Track on Natural Language Processing i Special Track on Spatio-Temporal Reasoning z serii FLAIRS.

Od 2010 roku jest członkiem redakcji (Editorial Board) czasopisma międzynarodowego z zakresu lingwistyki komputerowej International Journal of Computational Linguistics Research.

W latach 2010–2014 był członkiem zarządu Global Wordnet Association (GWA) z siedzibą w Amsterdamie, a w latach 2017–2020 członkiem Rady Użytkowników Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego. Jako recenzent brał udział w kwalifikacji i ocenie międzynarodowych projektów badawczych w charakterze eksperta Komisji Europejskiej. Udzielał także recenzji projektów badawczych dla KBN i MNiSW. Został wybrany na członka Oddziału Poznańskiego Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Był promotorem w dziewięciu przewodach doktorskich.

Działalność społeczna Jest działaczem szermierczym. Został członkiem sztabu szkoleniowego i zastępcą kierownika sekcji szermierczej KS Warta Poznań. W 2009 roku był inicjatorem powstania sekcji szermierczej Klubu Uczelnianego Akademickiego Związku Sportowego (KU AZS) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Współorganizował liczne imprezy szermierskie, m.in. Europejski Festiwal Szermierki. We wrześniu 2021 został wybrany na zastępcę przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku Szermierczego. W 2025 został ponownie wybrany w skład Komisji Rewizyjnej PZS.

Amatorsko uprawia szermierkę. W 2014 i 2015 roku jako reprezentant Polski wystąpił na Mistrzostwach Europy Weteranów w szermierce. Również w 2015 wywalczył brązowy medal w szpadzie na Europejskich Igrzyskach Weteranów w szermierce rozgrywanych w Nicei. W 2021 reprezentował UAM w Akademickich Mistrzostwach Polski w Szermierce i zajął 26. miejsce we florecie mężczyzn (UAM zajął drugie miejsce w generalnej klasyfikacji drużynowej). Hobbystycznie uprawia narciarstwo, windsurfing i pływanie.

Uporządkował i przekazał Oddziałowi w Poznaniu Archiwum Polskiej Akademii Nauk dużą część spuścizny swojego ojca, Tadeusza Vetulaniego. Od 2002 roku jest wiceprzewodniczącym Kapituły Medalu im. Profesora Tadeusza Vetulaniego. Był jednym z kuratorów wystawy Tadeusz Vetulani (1897–1952) w muzeum Białowieskiego Parku Narodowego (grudzień 2012–styczeń 2013). Opublikował rozdział poświęcony rodzinie Vetulanich w książce Sanok – nasza tożsamość. Prowadził wykłady popularnunaukowe dla poznańskich liceów.

W grudniu 2020 był sygnatariuszem listu Poznaniaków z pokolenia marca '68, solidaryzujących się z uczestnikami masowych, antyrządowych protestów, które rozpoczęły się w Polsce po wydaniu tzw. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Julii Przyłębskiej 22 października 2020.

Życie prywatne W 1980 w Bydgoszczy poślubił Grażynę Małgorzatę z domu Świerczyńską, filolożkę. Mają dwie córki: Agnieszkę Vetulani-Cęgiel (ur. 1981), politolożkę; oraz Marię Vetulani (ur. 1996), zawodniczkę Kadry narodowej w szermierce (floret).

Publikacje Monografie Unambiguous coding of the inflections of Polish nouns and its applications in electronic dictionaries – format Polex. Jednoznaczne kodowanie fleksji rzeczownika polskiego i jego zastosowanie w słownikach – format Polex (współautorWspółautorzy: Grażyna Małgorzata Vetulani, Bogdan Walczak, Tomasz Obrębski., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1988); Linguistic problems in the theory of man-machine communication in natural language (Brockmeyer, 1989) Corpus of consultative dialogues: experimentally collected source data for AI applications (Wydawnictwo Naukowe UAM, 1990); Język i technologia (współautorWspółautorzy: Grażyna Małgorzata Vetulani, Witold Abramowicz., Akademicka Oficyna Wydawnicza PLJ, 1996); Dictionary based Methods and Tools for Language Engineering (współautorWspółautorzy: Jacek Martinek, Tomasz Obrębski, Grażyna Małgorzata Vetulani., Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1998); Komunikacja człowieka z maszyną: komputerowe modelowanie kompetencji językowej (Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, 2004); Zasoby językowe i technologia przetwarzania tekstu jako przykład aplikacji z zakresu bezpieczeństwa publicznego POLINT-112-SMS (współautorWspółautorzy: Jacek Marciniak, Tomasz Obrębski, Grażyna Małgorzata Vetulani, Adam Dąbrowski, Marek Kubis, Jędrzej Osiński, Justyna Walkowska, Piotr Kubacki, Krzysztof Witalewski., Wydawnictwo Naukowe UAM, 2010).

Redakcje

Nagrody Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (1990); Nagroda Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (2001, 2007); Platynowa Odznaka Polskiego Związku Szermierczego (2022).

Rodzina

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Matematycznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Polscy działacze szermierczy Kategoria:Polscy informatycy Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy szermierze Zygmunt Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Stypendyści Fundacji im. Alexandra von Humboldta Kategoria:Ludzie związani ze sztuczną inteligencją