4 – czwarty album studyjny amerykańskiej wokalistki Beyoncé Knowles, wydany 24 czerwca 2011 roku nakładem Columbia Records. Na trzy tygodnie przed planowaną premierą, wszystkie utwory z płyty wyciekły do Internetu. 4 był pierwszym dziełem Knowles nagranym po zakończeniu biznesowej współpracy z jej ojcem i dotychczasowym menedżerem, Mathew. W 2010 roku, w ramach przygotowań do pracy nad nowym albumem, Beyoncé zrobiła sobie przerwę w karierze. W tamtym okresie, jak przyznała, czerpała inspirację z życia codziennego, a także rozwijała kreatywność, uczęszczając do teatrów i oglądając sztuki broadwayowskie. Wśród muzycznych inspiracji, z jakich czerpała w procesach produkcji 4 są przede wszystkim Fela Kuti, Earth, Wind & Fire i Lionel Richie, a także między innymi The Jackson 5 oraz Prince.
Beyoncé wytłumaczyła, że pracując nad 4 pozwoliła sobie na wolność artystyczną, by nagrywać piosenki, w których melodia i tekst stanowiłyby naturalną całość. Tworząc materiał na płytę łączyła klasyczne R&B lat 70. z rock and roll lat 90. i hip hopem. Jej głównym celem było przywrócenie do muzyki emocji, instrumentalizacji, a także duszy, których, według niej, brakowało ostatnimi czasy w przemyśle rozrywkowym.
4 reprezentuje głównie muzykę R&B i pop; krytycy wyróżniali w nim wyraźnie dostrzegalne wpływy R&B przełomu lat 70. i 80. oraz soulu. Od strony tekstowej, album porusza przede wszystkim tematy związane z miłością, kobiecością, a także monogamią. Płyta zdobyła w większości pozytywne oceny recenzentów, którzy uznali 4 za progres w dotychczasowej twórczości Beyoncé, komplementując jego styl muzyczny, proces produkcyjny i wokal Knowles. Jednak z drugiej strony część krytyków negatywnie oceniła zawarte na albumie ballady oraz liryczną stronę 4.
Album zadebiutował na szczycie amerykańskiej listy Billboard 200, rozchodząc się w pierwszym tygodniu w 310 tysiącach egzemplarzy na terenie Stanów Zjednoczonych. Premierę 4 poprzedziła publikacja głównego singla z płyty – „Run the World (Girls)”, który ukazał się 21 kwietnia 2011 roku. „Best Thing I Never Had” został 1 czerwca 2011 roku wydany jako drugi singel promujący album. 4 października miał premierę trzeci singel z 4 w Stanach Zjednoczonych, „Countdown”, natomiast „Love on Top” 7 grudnia ukazał się jako czwarty singel z 4. 22 kwietnia 2012 roku wydany został piąty singel z płyty, „End of Time”.
Tło thumb|150px|Przed rozpoczęciem prac nad albumem, Knowles czerpała inspirację z twórczości Fela Kutiego (na zdjęciu) Podczas wywiadu, który Beyoncé udzieliła 28 stycznia 2010 roku Elysie Gardner z USA Today, wokalistka poinformowała, że robi sobie przerwę w karierze muzycznej, by „czerpać z życia i szukać inspiracji”„Beyonce is poised to take a well-deserved break in 2010”, w: USA Today [on-line], 2010-01-11. [dostęp 2012-08-16].. Knowles, której grafik w erze I Am... Sasha Fierce był bardzo napięty, powiedziała MTV News, że tę decyzję podjęła pod wpływem rady matki – Tiny: „Po zakończeniu ostatniej trasy koncertowej czułam się nieco przytłoczona i przepracowana, a moja mama powtarzała mi, ‘Naprawdę potrzebujesz żyć własnym życiem, otworzyć oczy – nie chcesz przecież obudzić się pewnego dnia bez żadnych wspomnień’”„Beyonce Shrugs Off ‘Fear’ In ‘Year Of 4’”, w: MTV, 2011-01-30. [dostęp 2012-08-16].. Podczas tego refleksyjnego okresu w swoim życiu, Beyoncé rozpoczęła pracę nad czwartym albumem studyjnym, angażując się w tworzenie oraz produkcję nowego materiału. Charakteryzując procesy kompletowania płyty wyjaśniła, że wykorzystanie szerokiego przekroju instrumentów w poszczególnych utworach miało na celu wykreowanie jej własnego, indywidualnego gatunku muzycznego. Później wokalistka rozwinęła tę myśl: „Cóż, nie powiedziałabym, że tworzę nowy gatunek. Ja po prostu miksuję każdy rodzaj muzyki, który uwielbiam. Czerpię inspirację ze wszystkim typów i gatunków muzycznych. Nie szufladkuję siebie. To nie będzie R&B ani klasyczny pop, ani rock – to będzie połączenie wszystkich brzmień, które kocham”„Beyonce Inspired By Michael Jackson, Lauryn Hill For New Album”, w: MTV, 2010-11-23. [dostęp 2012-08-16].. Beyoncé wyróżniła ponadto wielu artystów, którzy mieli wielki wpływ na pracę nad 4; byli wśród nich między innymi Fela Kuti, The Stylistics, Lauryn Hill, Stevie Wonder oraz Michael Jackson.
Samozarządzanie Pod koniec marca 2011 roku reprezentantka Beyoncé, Yvette Noel-Schure, wydała oświadczenie, że biznesowe drogi Knowles i jej ojca, a zarazem dotychczasowego menedżera – Mathew, rozeszły się„Beyonce severs management ties with father”, w: latimesblogs.latimes.com, 2011-03. [dostęp 2012-08-16].. Beyoncé podjęła tę decyzję podczas przerwy w działalności muzycznej. Mathew zajmował się karierą córki od czasu jej debiutu pod koniec lat 90. w roli głównej wokalistki Destiny’s Child. Jednocześnie Beyoncé przyznała, że jest wdzięczna swojemu ojcu za rolę, jaką pełnił na wszystkim etapach jej kariery. 4 był tym samym pierwszym albumem Knowles, który został nagrany bez wsparcia Mathew. Rozwijając temat tej przełomowej decyzji, Beyoncé powiedziała w wywiadzie dla magazynu Billboard:
„To nie tak, że doszło między nami do jakichś spięć. Moja rodzina zawsze może liczyć na moje wsparcie, podobnie jak ja otrzymuję wsparcie od nich, jednak kiedy pracujesz z kimś przez 15 lat, to naturalne, że w końcu masz też swoje własne pomysły. Wierzę, że rodzice przygotowują swoje dzieci na moment, w którym będą zdane same na siebie; w tym punkcie czerpię ze wszystkiego, czego nauczył mnie mój tata i moja mama, i jestem w stanie samodzielnie podejmować decyzje. [...] To dla mnie bardzo ekscytujące, że mogę robić wszystko wedle własnego uznania i zorganizować wokół siebie mój własny team. Zaczęłam samodzielnie zajmować się własnym menedżeringiem”.
Beyoncé dodała w rozmowie z MTV News, że w tamtej sytuacji jedyną drogą do wielkiej zmiany było zakończenie współpracy ze swoim ojcem w roli menedżera. Następnie wytłumaczyła również: „Mój cel się nie zmienił; to jakość. Chcę mieć pewność, że to coś, z czego będę dumna przez kolejne lata. [...] Bardzo trudno jest samodzielnie odpowiadać za swoją karierę. Każdej nocy, gdy kładę się spać, zadaję sobie setki pytań. Popełniam błędy i jednocześnie uczę się na nich. [...] Teraz znajduję się w fazie testowania”.
Postęp 10px Ten album jest zdecydowaną ewolucją. Ma znacznie bardziej śmiały charakter niż muzyka z moich wcześniejszych albumów. Dzieje się tak, ponieważ ja sama stałam się bardziej odważna. Im starsza jestem, im więcej doświadczeń życiowych mam na koncie, tym więcej mam do powiedzenia. Skupiłam się na piosenkach–klasykach; piosenkach, które mogą przetrwać; piosenkach, które będę śpiewać mając zarówno 40, jak i 60 lat”. – Beyoncé Knowles, Rap-Up„André 3000 Calls Beyoncé One of the Best Performers”, w: Rap-Up [on-line], 2011-06-20. [dostęp 2012-08-16].
Podczas prywatnego przyjęcia, na którym przedpremierowo odsłuchano część materiału z 4, Knowles opowiedziała wybranej grupie fanów o koncepcji albumu: „Chciałam nagrać coś świeżego, odmiennego. Dlatego połączyłam gatunki, czerpiąc równocześnie inspirację z moich tras koncertowych, podróży, występów zespołów rockowych, a także wizyt na różnych festiwalach. [...] Byłam niczym szalony naukowiec, stawiając obok siebie zupełnie odmienne utwory”„Billboard Bits: Beyonce Previews ‘4’ at Listening Party, Kenny Chesney Playing Alabama Show For Charity”, w: Billboard [on-line], 2011-05-12. [dostęp 2012-08-16].. Więcej o płycie wokalistka wyznała na łamach magazynu Billboard: „Dojrzewanie jako istota ludzka zainspirowało mnie i dostarczyło wielu przemyśleń, z których mogłam korzystać tworząc nowy album... Czuję, że wiem, kim jestem i zdaję sobie sprawę, że nie muszę się ograniczać. Bawię się artystyczną wolnością, która pozwala mi robić to, co chcę.”, w: beyonceonline.com. [dostęp 2012-08-16]. Wśród innych źródeł inspiracji Knowles wyróżniła również swój rozwój kulturalny, który miał miejsce w czasie jej przerwy od przemysłu muzycznego; w tamtym okresie Beyoncé oddawała się czytaniu książek, uczęszczaniu do galerii sztuki, oglądaniu filmów, a także sztuk broadwayowskich„Beyoncé: Mighty Fly (2011 Cover Story & Gallery)”, w: Complex [on-line], 2011-07. [dostęp 2012-08-16].. Wśród innych czynników, które miały wpływ na 4, było niezadowolenie Knowles wynikające z charakteru współczesnych stacji radiowych, które, według niej, w znacznym stopniu lekceważą muzykę R&B: „Próby znalezienia drogi, jak przywrócić R&B do radia stanowią duże wyzwanie. Obecnie każdy radiowy utwór brzmi tak samo. Za pośrednictwem 4 próbowałam połączyć R&B z lat 70. i 90. z rock ’n’ rollem, by stworzyć coś nowego i ekscytującego. Chciałam muzycznych zmian, mostów, vibrato, bogatej instrumentacji i klasycznych tekstów”. Knowles dodała, że 4 stanowił efekt miłości i jej manifest, a nie zbiór singli i piosenek radiowych, w: The Vancouver Sun [on-line]. [dostęp 2011-01-12].. Czując, że „uzyskała prawo do tworzenia artystycznej muzyki”, głównym celem Beyoncé było przywrócenie do muzyki „emocji, instrumentacji i duszy, których brakuje w branży rozrywkowej”.
Największą inspirację przy kompletowaniu 4 stanowiła dla Knowles twórczość Fela Kutiego, w: Billboard [on-line]. [dostęp 2012-08-16].. Mówiąc o jego dokonaniach, wokalistka przyznała, że „docenia to, w jaki sposób ukazywał swoje serce i duszę w muzyce, [...] dzięki czemu można się w niej zatracić”. Wśród pozostałych artystów, którzy mieli wpływ na produkcję albumu byli również Earth, Wind & Fire, DeBarge, Lionel Richie i Teena Marie, a także, w nieco mniejszym stopniu, The Jackson 5, New Edition, Adele, Florence and the Machine oraz Prince. Knowles wymieniła również inspirację płynącą bezpośrednio z dokonań Jaya-Z. Mówiąc o typie utworów, jakie zawarła na 4, Beyoncé przyznała: „Przekonałam się, że w wielkich hitach melodia i tekst współgrają ze sobą w sposób naturalny. Zazwyczaj po usłyszeniu tej chwytliwej części utworu wiem, czy dana piosenka jest tym, co przenika przez języki, rasy i gatunki; tym, co ma wpływ na popkulturę. To taki utwór, który sprawia, że mam przed oczami obraz ludzi śpiewających go na stadionach całego świata. Jednak mimo to, moje ulubione ścieżki z własnych albumów zazwyczaj nie są wydawane jako single”. W jednym z wywiadów wokalistka powiedziała ponadto:
„Na tej ziemi znajduje się miejsce dla wielu królowych. Jestem posiadaczką autentycznego talentu od Boga, ‘napędu’ i długowieczności, które zawsze będą mnie odróżniać, separować od innych. Miałam szczęście doświadczyć rzeczy, o których młode pokolenie księżniczek dziś marzy. Nie pragnę zajmować czyjegoś tronu. Czuję się bardzo dobrze na tronie, który sama budowałam przez ostatnich 15 lat. [...] Ważne jest dla mnie to, by w mojej muzyce nie istniały granice. [...] Piękną cechą sztuki jest to, że każdy może tworzyć własne fantazje na temat tego, o czym mówi dana piosenka. Jedynie jej autor naprawdę wie, o kim lub o czym ten tekst opowiada. [...] Chcę po prostu, by moja działalność niosła ze sobą świetną muzykę”.
Produkcja albumu Współpraca thumb|left|150px|Diane Warren (na zdjęciu) chciała pracować z Beyoncé od czasu sukcesu Destiny’s Child, jednak przyznała, że dopiero „I Was Here” był na to doskonałym momentem