Antoni Żółkiewski, ps. „Garbaty”, „Jog”, „Lin” (ur. 24 czerwca 1896 w Kuca Bałka, zm. 5 sierpnia 1945 w Kielcach) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 24 czerwca 1896 we wsi Kuca Bałka, w ówczesnym powiecie bałckim guberni podolskiej, w rodzinie Kazimierza i Heleny z Piotrowskich. Do 11 roku życia pozostawał w domu przy rodzicach, a później rozpoczął naukę w szkole przygotowawczej K. Szulca w Warszawie. Następnie ukończył pięć klas w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie. W 1914 zakończył naukę w polskim gimnazjum w Kijowie, a w 1915 w Szkole Kadetów w Odessie. Od 1 maja 1915 służył w 419 karskim pułku piechoty armii rosyjskiej. Uczestniczył w walkach na froncie wschodnim w latach 1915–1917. W 1915 został mianowany podporucznikiem. 17 października 1918 wstąpił do tworzonych na Kubaniu oddziałów generała Lucjana Żeligowskiego. W szeregach 4 Dywizji Strzelców Polskich walczył z bolszewikami.

Do kraju powrócił w 1919. W składzie II batalionu 24 pułku piechoty walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Po zakończeniu działań bojowych pozostał w służbie w 24 pułku piechoty w Łucku. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1603. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Z dniem 24 października 1924 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza. 18 lutego 1928 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1928 stopień majora w korpusie oficerów piechoty i 153. lokatą. 31 marca 1930 otrzymał przeniesienie z KOP do 67 pułku piechoty w Brodnicy na stanowisko dowódcy batalionu. W grudniu 1932 został przeniesiony do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu na stanowisko wykładowcy taktyki piechoty. Latem 1933 powrócił do 67 pułku piechoty na stanowisko dowódcy II batalionu, detaszowanego w Toruniu. 24 stycznia 1934 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1934 stopień podpułkownika w korpusie oficerów piechoty i 15. lokatą. W 1934 został przeniesiony ponownie do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy batalionu KOP „Hoszcza”. W 1937 został zastępcą dowódcy pułku KOP „Zdołbunów”. W listopadzie 1938 objął dowództwo 5 pułku strzelców podhalańskich w Przemyślu.

Na czele tego oddziału walczył w kampanii wrześniowej 1939W. Moś – „5 pułk strzelców podhalańskich”, Wyd. Ajaks, Pruszków 1996 r., s. 49.. Po rozbiciu pułku uniknął niewoli.

Podczas okupacji działał w Armii Krajowej w Okręgu Radom-Kielce. Zajmował kolejne stanowiska: inspektora Inspektoratu Kielce (od grudnia 1914), inspektora Inspektoratu Sandomierz (od 1942) i dowódcy 2 Dywizji Piechoty Legionów AK (od sierpnia do 8 października 1944).

Po wkroczeniu wojsk sowieckich został aresztowany 17 stycznia 1945 przez NKWD, a następnie przekazany UB w Kielcach i osadzony w kieleckim więzieniu. 8 czerwca 1945 został skazany na karę śmierci na sesji wyjazdowej Sądu Wojskowego z Łodzi. Uwolniony w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 przez oddział Antoniego Hedy „Szarego”. Zmarł na serce w czasie ucieczki niedaleko od więzienia. Pochowany na cmentarzu Starym w Kielcach (kwatera 9-C). W 2005 roku jego szczątki zostały przeniesione na cmentarz Partyzancki w Kielcach.

Był żonaty z Izydorą Bressel, dzieci nie miał.

W 1989 Rada Miasta Sandomierza nadała jednej z ulic jego imię.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2016 – 19 lutego 1922 Krzyż Walecznych po raz pierwszy. Krzyż Walecznych po raz drugi Medal Wojska Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1936 „za zasługi na polu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego”. Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi – 5 kwietnia 1928 „za zasługi w służbie granicznej”M.P. z 1928 r. nr 81 poz. 127. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości 20 grudnia 1932 Komitet Krzyża i Medalu Niepodległości odrzucił wniosek o nadanie mu tego odznaczenia „z powodu braku pracy niepodległościowej”..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Dowódcy 5 Pułku Strzelców Podhalańskich (II RP) Kategoria:Dowódcy batalionów 24 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy batalionów Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Dowódcy batalionu KOP „Hoszcza” Kategoria:Dowódcy jednostek odtworzonych Armii Krajowej Kategoria:Inspektorzy Inspektoratów AK Kategoria:Ludzie związani z Hoszczą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2. Dywizji Piechoty Legionów Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie 67 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Polsce w ramach represji stalinowskich Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Uczestnicy akcji „Burza” Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Więźniowie więzienia przy ul. Zamkowej w Kielcach (Polska Ludowa) Kategoria:Wojskowi związani z Przemyślem Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Żołnierze Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Partyzanckim w Kielcach