thumb|240px|Leopold Bawarski i Gizela Habsburg z dziećmi Leopold Maksymilian Józef Maria Arnulf, książę Bawarii (niem. Prinz Leopold Maximilian Joseph Maria Arnulf von Bayern; ur. 9 lutego 1846 w Monachium, zm. 28 września 1930 tamże) – książę Bawarii, feldmarszałek (niem. Generalfeldmarschall), dowodzący Armią Cesarstwa Niemieckiego i Armią Austro-Węgier na froncie wschodnim I wojny światowej.
Życiorys Był synem Luitpolda Karola Wittelsbacha, księcia – regenta Bawarii i arcyksiężnej Augusty Ferdynandy Habsburg-Lotaryńskiej.
W 1866 uczestniczył w wojnie prusko-austriackiej, w 1870 wojnie francusko-pruskiej. Następnie służył w Armii Cesarstwa Niemieckiego. W 1896 został generaloberstem kawalerii, w 1905 otrzymał z rąk cesarza Wilhelma II laskę marszałkowską jako feldmarszałek armii Cesarstwa. Był jednocześnie feldmarszałkiem armii bawarskiej, która do 1919 istniała autonomicznie w strukturach Armii Cesarstwa Niemieckiego. W roku 1913 przeszedł w stan spoczynku.
W czasie I wojny światowej, 16 kwietnia 1915 został przywrócony do służby czynnej, objął dowództwo nad 9 Armią. Przejął dowodzenie od Augusta von Mackensena i podlegał rozkazom marszałka Paula von Hindenburga. 5 sierpnia 1915 dowodzona przez Leopolda 9 Armia działająca na kierunku Warszawy zajęła miasto bez walki po opuszczeniu go przez armię rosyjską. Następnie działała na kierunku białoruskim, ostatecznie z kwaterą główną dowództwa armii w Słonimiu.
Po odparciu przez siły Państw Centralnych ofensywy Brusiłowa, odsunięciu ze stanowiska szefa Sztabu Generalnego – Oberste Heeresleitung (OHL) (czyli naczelnego dowódcy armii niemieckiejFormalnie najwyższym zwierzchnikiem Armii Cesarstwa Niemieckiego, z prawem rozkazodawstwa był cesarz Wilhelm II.) Ericha von FalkenhaynaByło to związane z porażką jego strategii szukania rozstrzygnięcia militarnego i „wojny na wyniszczenie” na froncie zachodnim (Bitwa pod Verdun) i szukania porozumienia z Imperium Rosyjskim. Hindenburg i Ludendorff opowiadali się za rozbiciem militarnym Rosji przy defensywie na froncie zachodnim. Ich strategia była realizowana od sierpnia 1916. i objęciu naczelnego dowództwa przez marszałka Hindenburga, Leopold Bawarski został 29 sierpnia 1916 mianowany Naczelnym Dowódcą połączonych Armii Cesarstwa Niemieckiego i Austro-Węgier na froncie wschodnim (Oberbefehlshaber Ost (Ober-Ost). Jego poprzednikiem na tym stanowisku był właśnie Hindenburg.
Po przewrocie bolszewickim w Rosji, 15 grudnia 1917 Rosja zawarła z państwami centralnymi najpierw rozejm, a następnie 22 grudnia na wniosek bolszewików rozpoczęły się rokowania pokojowe w Brześciu, mające doprowadzić do separatystycznego pokoju. Rokowania te doprowadziły ostatecznie do zawarcia w Brześciu 3 marca 1918 między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim, a RFSRR traktatu pokojowego. Jego sygnatariuszem ze strony Niemiec był Leopold Bawarski.
Po zawarciu pokoju brzeskiego został wraz z marszałkami Paulem von Hindenburgiem i Augustem von Mackensenem odznaczony Krzyżem Wielkim Krzyża Żelaznego – najwyższym odznaczeniem wojskowym Cesarstwa Niemieckiego. Ponownie przeszedł w stan spoczynku, a obowiązki szefa Ober-Ostu (od marca 1918 – wyłącznie okupacyjne) przejął gen. Max Hoffmann, jego dotychczasowy szef sztabu.
Po rewolucji w Niemczech w listopadzie 1918, obaleniu Cesarstwa, ogłoszeniu republiki i detronizacji Wittelsbachów w Królestwie Bawarii Leopold w styczniu 1919 powrócił do Monachium jako osoba prywatna. Po zabójstwie Kurta Eisnera i wybuchu komunistyczno-anarchistycznej rewolucji w Bawarii Leopold schronił się na cztery miesiące za granicą. Po powrocie do śmierci w wieku 84 lat mieszkał w Monachium.
Jego żoną była arcyksiężna Gizela Habsburg, mieli czworo dzieci.
Odznaczenia Order Świętego Huberta (Bawaria)Militär-Handbuch des Königsreich Bayern. Monachium: 1918, s. 204 Wieki Przeor i Krzyż Wielki Orderu Świętego Jerzego (Bawaria) Medal Orderu Świętego Jerzego (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Maksymiliana Józefa (Bawaria) Krzyż Kawalerski Orderu Maksymiliana Józefa (Bawaria) Krzyż Wielki z Mieczami Orderu Zasługi Wojskowej (Bawaria) Order Zasługi Wojskowej III Klasy z Mieczami (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (Bawaria) Krzyż Honorowy Orderu Ludwika (Bawaria) Krzyż Służby Wojskowej I Klasy (Bawaria) Odznaka za Służbę w Armii (Bawaria) Medal Jubileuszowy z Koroną (Bawaria) Order Orła Czarnego (Prusy) Order Wojskowy Pour le Mérite – dwukrotnie (Prusy) Wielki Komandor Orderu Hohenzollernów (Prusy) Krzyż Wielki Krzyża Żelaznego (Prusy) Krzyż Żelazny I klasy (Prusy) Krzyż Żelazny II klasy (Prusy) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1870-71 (Prusy) Medal Stulecia (Prusy) Medal Pamiątkowy (Prusy) Krzyż za Długoletnią Służbę dla Oficerów (Prusy) Medal Czerwonego Krzyża I klasy z dekoracją wojenną (Prusy) Krzyż Honorowy I Klasy Orderu Książęcego Hohenzollernów (Hohenzollern-Sigmaringen) Krzyż Wielki Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt) Krzyż Wielki Orderu Wierności (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Bertholda I (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Brunszwik) Krzyż Zasługi Wojennej (Brunszwik) Krzyż Hanzeatycki Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja) Krzyż Zasługi Wojskowej (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia) Krzyż Zasługi Wojskowej II Klasy (Meklemburgia-Schwerin) Order Korony Rucianej (Saksonia) Krzyż Komandorski I Klasy Orderu Świętego Henryka (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Saksonia-Weimar-Eisenach) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia-Koburg-Gotha) Krzyż Zasługi Wojennej (Lippe) Krzyż Honorowy Wojenny za Czyny Heroiczne (Lippe) Medal Zasługi Wojskowej (Schaumburg-Lippe) Krzyż Wielki Orderu Korony (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Wojskowej (Wirtembergia) Krzyż Wielki Orderu Leopolda (Belgia) Order Annuncjaty (Włochy) Order Domowy Nassauski Lwa Złotego (Luksemburg) Order Złotego Runa (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry) Brązowy Medal Pamiątkowy Jubileuszowy (Austro-Węgry) Złoty Medal Pamiątkowy Jubileuszowy Dworski (Austro-Węgry) Krzyż Jubileuszowy Wojskowy (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy (Rumunia) Krzyż Wielki Orderu Orła Białego (Serbia) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Takowy (Serbia) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Wielka Wstęga Orderu Sławy (Tunezja) Krzyż Wielki Orderu Świętego Józefa (Toskania)Rangliste der Königlich Preußischen Armee und des XIII. (Königlich Württembergischen) Armeekorps für 1902. Mit den Dienstalterslisten der Generale und der Stabsoffiziere. Berlin: 1902, s. 40Militär-Handbuch des Königsreich Bayern. Monachium: 1914, s. 51 Krzyż Wielki Orderu Daniły I (Czarnogóra) Krzyż Wielki Orderu Wiktoriańskiego (Wielka Brytania) Medal Koronacyjny (Wielka Brytania) Medal Zasługi (Turcja) Medal Wojenny (Turcja)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Jan Dąbrowski Wielka Wojna 1914-1918, Warszawa 1937, wyd. Trzaska, Evert i Michalski Biogram Leopolda Bawarskiego w Neue Deutsche Biographie t. 14, Berlin 1985, wyd. Dunkler & Humblot, s. 271–272, tamże szczegółowa bibliografia.
Kategoria:Wittelsbachowie Kategoria:Bawarscy feldmarszałkowie Kategoria:Feldmarszałkowie Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Bawaria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Maksymiliana Józefa Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Bawaria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Odznaczeni Orderem Hohenzollernów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Żelaznym Kategoria:Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Bertholda I Kategoria:Odznaczeni Orderem Henryka Lwa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Hanzeatyckim Kategoria:Odznaczeni Orderem Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rucianej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym św. Henryka (Saksonia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sokoła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Ernestyńskim Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Wirtemberskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Wirtembergia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Nassauskim Lwa Złotego Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym Wojskowym Kategoria:Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Takowy Kategoria:Odznaczeni Orderem Daniły I Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Sławy (Tunezja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Józefa (Toskania) Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Medalem Imtiyaz Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojennym (Imperium Osmańskie) Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Cesarstwo Niemieckie) Kategoria:Ludzie urodzeni w Monachium Kategoria:Pochówki w Monachium Kategoria:Urodzeni w 1846 Kategoria:Zmarli w 1930