Województwo tarnobrzeskie – województwo ze stolicą w Tarnobrzegu, jedno z 49 istniejących w latach 1975–1998. Zostało utworzone z północnej części dawnego województwa rzeszowskiego, południowo-wschodniej części dawnego województwa kieleckiego i południowo-zachodniej części dawnego województwa lubelskiego.
Po likwidacji w 1999 r. 23 gminy i miasto Sandomierz zostały włączone do województwa świętokrzyskiego, kolejne 18 gmin wraz z Tarnobrzegiem i Stalową Wolą do województwa podkarpackiego, a 11 gmin do lubelskiego. Na obszarze byłego województwa znajdują się następujące powiaty: sandomierski (całość), opatowski (całość), staszowski (6 gmin), ostrowiecki (1 gmina), miasto na prawach powiatu Tarnobrzeg, tarnobrzeski (całość), stalowowolski (całość), niżański (całość), mielecki (1 gmina), kolbuszowski (1 gmina), janowski (całość), kraśnicki (4 gminy).
Położenie, krajobraz
Województwo tarnobrzeskie położone było na obszarze Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej (Wyżyna Sandomierska, skrawek Przedgórza Iłżeckiego i wschodni kraniec Gór Świętokrzyskich), płaskiej Kotliny Sandomierskiej (równiny Tarnobrzeska i Biłgorajska) oraz na skrajach Wyżyny Lubelskiej i Roztocza. W obrębie wyżyn rzeźba terenu urozmaicona – lessowe wyżyny: Sandomierska i Lubelska silnie rozczłonkowane głębokimi dolinami rzek; w Górach Świętokrzyskich teren osiąga 554 m (Pasmo Jeleniowskie). Na wyżynach żyzne gleby brunatne i czarnoziemy wytworzone z lessów, w Kotlinie Sandomierskiej ubogie gleby piaskowe, nad Wisłą koło Zawichostu rędziny kredowe. Głównymi rzekami są: Wisła i San. Duże obszary zajmują Puszcza Sandomierska i Lasy Janowskie.
Urzędy Rejonowe Siedziba Urzędu Rejonowegogminyliczba ludnościpowierzchniaaktualny powiat Janów Lubelski Batorz Chrzanów Dzwola Godziszów Janów Lubelski Modliborzyce Potok Wielki Szastarka Trzydnik Duży 1 miejsko-wiejska, 8 wiejskich 3 726 3 363 7 047 6 763 16 557 7 384 5 255 6 401 7 158 ŁĄCZNIE: 63 654 71 km² 70 km² 203 km² 102 km² 179 km² 153 km² 98 km² 74 km² 105 km² ŁĄCZNIE: 1 055 km² janowski janowski janowski janowski janowski janowski janowski kraśnicki kraśnicki woj. lubelskie Nisko Bojanów Harasiuki Jarocin Jeżowe Krzeszów Nisko Rudnik nad Sanem Ulanów 3 miejsko-wiejskie, 5 wiejskich 7 107 6 337 5 433 9 580 4 282 22 481 10 234 8 867 ŁĄCZNIE: 74 321 180 km² 168 km² 90 km² 124 km² 62 km² 142 km² 78 km² 119 km² ŁĄCZNIE: 963 km² stalowowolski niżański niżański niżański niżański niżański niżański niżański woj. podkarpackie Opatów Baćkowice Ćmielów Iwaniska Lipnik Opatów Ożarów Sadowie Tarłów Wojciechowice 3 miejsko-wiejskie, 6 wiejskich 5 496 8 231 7 507 6 125 13 063 12 621 4 593 5 951 4 796 ŁĄCZNIE: 68 383 96 km² 118 km² 105 km² 82 km² 113 km² 184 km² 82 km² 164 km² 86 km² ŁĄCZNIE: 1030 km² opatowski ostrowiecki opatowski opatowski opatowski opatowski opatowski opatowski opatowski woj. świętokrzyskie Sandomierz Annopol Dwikozy Gościeradów Klimontów Koprzywnica Łoniów Obrazów Samborzec Sandomierz (miasto) Wilczyce Zawichost 2 miejsko-wiejskie, 8 wiejskich 9 746 9 517 7 803 8 990 7 278 7 727 7 012 9 403 27 409 4 104 5 155 ŁĄCZNIE: 104 144 151 km² 85 km² 159 km² 99 km² 69 km² 87 km² 72 km² 85 km² 28 km² 70 km² 80 km² ŁĄCZNIE: 985 km² kraśnicki sandomierski kraśnicki sandomierski sandomierski sandomierski sandomierski sandomierski sandomierski sandomierski sandomierski świętokrzyskie lubelskie Stalowa Wola Pysznica Radomyśl Stalowa Wola (miasto) Zaklików Zaleszany 4 wiejskie 9 157 7 607 71 814 8 971 10 432 ŁĄCZNIE: 107 981 148 km² 134 km² 83 km² 202 km² 87 km² ŁĄCZNIE: 654 km² stalowowolski stalowowolski stalowowolski stalowowolski stalowowolski woj. podkarpackie Staszów Bogoria Łubnice Osiek Połaniec Rytwiany Staszów 3 miejsko-wiejskie, 3 wiejskie 8 262 4 599 8 076 13 040 6 555 28 452 ŁĄCZNIE: 68 984 123 km² 84 km² 130 km² 75 km² 126 km² 226 km² ŁĄCZNIE: 764 km² staszowski staszowski staszowski staszowski staszowski staszowski woj. świętokrzyskie Tarnobrzeg Baranów Sandomierski Gorzyce Grębów Majdan Królewski Nowa Dęba Padew Narodowa
Tarnobrzeg (miasto) 2 miejsko-wiejskie, 4 wiejskie 12 157 13 975 9 888 9 583 19 570 5 434 51 061 ŁĄCZNIE: 121 668 122 km² 69 km² 186 km² 156 km² 142 km² 71 km² 86 km² ŁĄCZNIE: 832 km² tarnobrzeski tarnobrzeski tarnobrzeski kolbuszowski tarnobrzeski mielecki Tarnobrzeg woj. podkarpackie Ludność i powierzchnia na podstawie danych z 31.12.1998
Miasta Ludność 31.12.1998 24px Stalowa Wola – 71 814 24px Tarnobrzeg – 51 061 24px Sandomierz – 27 409 24px Staszów – 17 015 Nisko|24px Nisko – 15 722 24px Nowa Dęba – 12 194 24px Janów Lubelski – 12 182 24px Połaniec – 8 525 25x25px Opatów – 7 070 34x34px Rudnik nad Sanem – 6 877 26x26px Ożarów – 5 276 30x30px Ćmielów – 3 213 28x28px Annopol – 2 728 28x28px Osiek – 2 041 29x29px Zawichost – 2 033 28x28px Ulanów – 1 418 29x29px Baranów Sandomierski – 1 391
Ludność w latach RokLiczba mieszkańców1975 (31 grudnia)534,9 tys.1976 (31 grudnia)538,5 tys.1977 (31 grudnia)541,8 tys.1978 (spis powszechny)548 3491978 (31 grudnia)547,2 tys.1979 (31 grudnia)552,2 tys.1980 (31 grudnia)556,3 tys.1983 (31 grudnia)572,4 tys.1985 (31 grudnia)580,5 tys.1986584 tys.1987586,9 tys.1988591,2 tys.1989 (31 grudnia)596,4 tys.1990 (30 czerwca)597,9 tys.1990 (31 grudnia)599,1 tys.1991 (31 grudnia)601,7 tys.1992 (31 grudnia)606,4 tys.1993 (30 czerwca)607,2 tys.1994 (31 grudnia)609,2 tys.1995 (30 czerwca)609,1 tys.1995 (31 grudnia)609,3 tys.1997 (31 grudnia)610 tys.
Transport Transport drogowy Radom – Ostrowiec Świętokrzyski – gr. woj. tarnobrzeskiego – Sadowie – Opatów – Lipnik – Łoniów – Tarnobrzeg – Nowa Dęba – Majdan Królewski – gr. woj. tarnobrzeskiego – Rzeszów
Kuźnica Białostocka – Białystok – Lublin – Kraśnik – gr. woj. tarnobrzeskiego – Modliborzyce – Janów Lubelski – Nisko – Jeżowe – gr. woj. tarnobrzeskiego – Rzeszów – Barwinek
Walichnowy – Piotrków Trybunalski – Kielce – gr. woj. tarnobrzeskiego – Baćkowice – Opatów – Annopol – Gościeradów – Olbięcin – gr. woj. tarnobrzeskiego – Kraśnik – gr. woj. tarnobrzeskiego – Modliborzyce – Janów Lubelski – Dzwola – gr. woj. tarnobrzeskiego – Zamość – Zosin
Lipnik – Sandomierz – Stalowa Wola – Nisko – Rudnik nad Sanem – Kopki – gr. woj. tarnobrzeskiego – Leżajsk – Jarosław – Przemyśl
Bytom – Katowice – Kraków – gr. woj. tarnobrzeskiego – Łubnice – Połaniec – Osiek – Łoniów – Sandomierz – Ożarów – Tarłów – Czekarzewice – gr. woj. tarnobrzeskiego – Warszawa
Sandomierz – Tarnobrzeg (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Ostrowiec Świętokrzyski – Bałtów – gr. woj. tarnobrzeskiego – Czekarzewice – gr. woj. tarnobrzeskiego – Solec nad Wisłą – Gołębiów
Ostrowiec Świętokrzyski – gr. woj. tarnobrzeskiego – Ćmielów – Ożarów – Zawichost – Kosin
Opatów – Iwaniska – Bogoria – Staszów – gr. woj. tarnobrzeskiego – Stopnica
Iwaniska – Klimontów – Koprzywnica – Tarnobrzeg (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Piotrowice – Opoka Duża (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Kielce – gr. woj. tarnobrzeskiego – Staszów – Rytwiany – Połaniec – gr. woj. tarnobrzeskiego – Mielec
Chmielnik – gr. woj. tarnobrzeskiego – Staszów – Osiek
Maruszów – Zawichost – Dwikozy – Sandomierz (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Żyrzyn – Puławy – Opole Lubelskie – gr. woj. tarnobrzeskiego – Annopol
Annopol – Antoniów – Gorzyce (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Olbięcin – Trzydnik Duży – Zaklików – Rzeczyca Długa – Stalowa Wola (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Antoniów – Radomyśl nad Sanem – Rzeczyca Długa (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Zaklików – Modliborzyce (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Zarzecze – Ulanów – Harasiuki – gr. woj. tarnobrzeskiego – Biłgoraj – Szczebrzeszyn
Bojanów – Jeżowe – Kopki (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Kopki – Krzeszów – gr. woj. tarnobrzeskiego – Tarnogród – Cieszanów
Tarnobrzeg – Grębów – Stalowa Wola (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Jasienica – Baranów Sandomierski – Majdan Królewski – Nowa Dęba – Bojanów – Nisko (w całości w województwie tarnobrzeskim)
Tarnobrzeg – Baranów Sandomierski – Padew Narodowa – gr. woj. tarnobrzeskiego – Mielec – Dębica Transport kolejowy Łódź Kaliska – Tomaszów Mazowiecki – Końskie – Skarżysko-Kamienna – Starachowice – Ostrowiec Świętokrzyski – Ćmielów – Sandomierz – Tarnobrzeg – Chmielów – Padew – Mielec – Dębica
Sławków – Olkusz – Sędziszów – Staszów – Wola Baranowska – Huta Deręgowska – Biłgoraj – Zwierzyniec – Zamość – Hrubieszów
Stalowa Wola – Biłgoraj – Zwierzyniec
Lublin – Kraśnik – Szastarka – Rzeczyca – Zaklików – Rozwadów – Stalowa Wola – Nisko – Rudnik nad Sanem – Leżajsk – Przeworsk
Włoszczowice – Staszów – Rytwiany – Osiek – Chmielów
Tarnobrzeg – Nowa Dęba – Kolbuszowa – Głogów Małopolski – Rzeszów
Tarnobrzeg – Grębów – Rozwadów
Rytwiany – Połaniec
Sandomierz – Grębów
Padew – Wola Baranowska
Komunikacja autobusowa PKS Tarnobrzeg Tarnobrzeg: Gdańsk Kielce Lublin Majdan Królewski Opatów Ostrowiec Świętokrzyski Padew Narodowa Przemyśl Rzeszów Stalowa Wola Warszawa przez Kozienice Wilcza Wola Zaleszany różne połączenia na terenie powiatu tarnobrzeskiego i sandomierskiego
PKS Stalowa Wola Stalowa Wola: Annopol Gorzyce Górno Kamień Kraków Lipiny Dolne Lublin Łętownia Łowisko Polańczyk Rzeszów Sandomierz Tarnobrzeg Warszawa przez Radom Wilcza Wola Wola Żarczycka Wrzawy różne połączenia na terenie powiatu stalowowolskiego, niżańskiego i janowskiego
PKS Staszów Staszów: Dobrów Iwaniska Kargów Kielce Klimontów Kołobrzeg Kraków Łagów Nowa Zbelutka Opatów Ostrowiec Świętokrzyski Warszawa przez Ostrowiec Świętokrzyski lub Starachowice różne połączenia na terenie powiatu staszowskiego
PKS Ostrowiec Świętokrzyski Opatów: Jastrzębia Góra Kielce Klimontów Kraków Łagów Ostrowiec Świętokrzyski Sandomierz różne połączenia na terenie powiatu ostrowieckiego i opatowskiego
Poza tym wielu prywatnych przewoźników, oferujących kursy m.in. do: Warszawy Rzeszowa Lublina Krakowa Tarnobrzega Stalowej Woli Sandomierza Kielc
Połączenia kolejowe Stalowa Wola: Rzeszów Lublin Przeworsk Zamość Szczecin Warszawa Bydgoszcz Kraków Wrocław Poznań Tarnobrzeg
Tarnobrzeg Rzeszów Stalowa Wola Warszawa Bydgoszcz Lublin Przemyśl Szczecin Poznań Wrocław Kraków Zamość
Sandomierz Połączenia kolejowe zawieszone
Zobacz też Reforma administracyjna w Polsce (1975) Podział administracyjny Polski (1975–1998) Reforma administracyjna w Polsce (1999)
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1976
tarnobrzeskie Kategoria:Historia Tarnobrzega