Fenoloftaleina (łac. phenolophthaleinum) – organiczny związek chemiczny, stosowany głównie jako wskaźnik pH.
W stanie czystym jest to bezbarwna substancja krystaliczna, słabo rozpuszczalna w wodzie, rozpuszczalna w alkoholach. W laboratoriach spotykana jest głównie jako ok. 1% bezbarwny roztwór w etanolu.
Fenoloftaleina jest wskaźnikiem alkacymetrycznym, tzn. zmienia formę z bezbarwnej w środowisku umiarkowanie kwasowym lub obojętnym na malinowoczerwoną w środowisku umiarkowanie zasadowym. Zalecana głównie do miareczkowania roztworów słabych kwasów mocnymi zasadami, gorsze wyniki uzyskiwane są dla miareczkowania silnie rozcieńczonych mocnych kwasów mocnymi zasadami (i odwrotnie); dla pozostałych układów miareczkowania nie nadaje się na wskaźnik. Jest też stosowana przy produkcji tzw. papierków uniwersalnych. Zakres pH zmiany barwy: 8,3–10,0. W skrajnych wartościach pH zachodzą dodatkowe zmiany barwy: w roztworach silnie kwasowych (pH<0) przybiera kolor pomarańczowy wskutek przejścia w formę karbokationu trytylowego, natomiast w środowisku silnie zasadowym (pH>12) staje się bezbarwna.
W lecznictwie stosowana niekiedy jako środek przeczyszczający. Stosowana także w produkcji znikających tuszy. Tu zmieszana jest z wodorotlenkiem sodu (NaOH), który reaguje w powietrzu z dwutlenkiem węgla, tworząc węglan sodu (Na2CO3). Zmiana pH powoduje zanik zabarwienia.
+ Właściwości fenoloftaleiny przy różnych pH Symbol H3In+ H2In In2− In(OH)3− Struktura class=skin-invert-image|100px class=skin-invert-image|100px class=skin-invert-image|100px class=skin-invert-image|100px Model 100px 100px 100px 100px pH < 0 0−8,2 8,2−12,0 >12,0 Odczyn silnie kwasowy kwasowy lubbliski obojętnemu zasadowy silnie zasadowy Kolor pomarańczowy bezbarwny od różowegodo malinowoczerwonego bezbarwny Zdjęcie 100px 100px
Zobacz też tymoloftaleina
Przypisy
Kategoria:ATC-A06 Kategoria:Barwniki trifenylometanowe Kategoria:Fenole Kategoria:Gamma-Laktony Kategoria:Wskaźniki pH