Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System

Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. – spółka akcyjna należącą w 100% do Skarbu Państwa, będąca operatorem systemu przesyłowego paliw gazowych na terenie Polski. Spółka zarządza majątkiem o wartości ponad 8 miliardów złotych, na który składają się głównie elementy systemu przesyłowego, w tym wg stanu na dzień 31 grudnia 2025 m.in. ponad 12 tys. km gazociągów wysokiego ciśnienia, 14 tłoczni, 35 węzłów oraz 850 stacji gazowych.

GAZ-SYSTEM jest operatorem wybudowanego przez siebie (w ramach wspólnego projektu z duńskim operatorem Energinet) bałtyckiego odcinka pierwszego polskiego podmorskiego gazociągu przesyłowego Baltic Pipe o przepustowości 10 mld m³ rocznie. GAZ-SYSTEM został też wyznaczony przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na niezależnego operatora polskiego odcinka Gazociągu Jamalskiego, dzięki czemu możliwe jest sprowadzanie do Polski poprzez punkty we Włocławku i Lwówku na Gazociągu Jamalskim dodatkowych ilości gazu do około 3 mld m³ gazu rocznie.

GAZ-SYSTEM jest właścicielem terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG) w Świnoujściu, do 31 marca 2021 poprzez spółkę zależną Polskie LNG S.A.

Od czerwca 2024 GAZ-SYSTEM jest również właścicielem spółki Gas Storage Poland sp. z o.o., operatora systemu podziemnych magazynów gazu ziemnego w Polsce o pojemności czynnej 3,31 mld m³.

Historia Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. istnieje od 16 kwietnia 2004. Z chwilą powstania spółka przejęła odpowiedzialność za przesył gazu ziemnego oraz zarządzanie siecią przesyłową w Polsce. W czerwcu 2004 Prezes Urzędu Regulacji Energetyki udzielił spółce koncesji na przesyłanie i dystrybucję gazu na lata 2004–2014, a 23 sierpnia 2010 przedłużył koncesję na przesyłanie paliw gazowych do 31 grudnia 2030. W latach 2004–2006 prezesem zarządu spółki był Andrzej Osiadacz, w latach 2006–2009 Igor Wasilewski, w latach 2009–2015 Jan Chadam, w latach 2015–2022 Tomasz Stępień, w latach 2022–2024 Marcin Chludziński, a od 12 lutego 2024 Sławomir Hinc.

W 2005 r. GAZ-SYSTEM stał się 100% spółką Skarbu Państwa. Wydzielenie operatora przesyłowego gazu ziemnego wynikało z postanowień przyjętej w 2003 przez Radę i Parlament Europejski Dyrektywy Gazowej, która zobowiązywała do rozdzielenia technicznego przesyłu gazu od obrotu gazem. Tym samym zapis ten umożliwia innym podmiotom gospodarczym korzystanie z sieci przesyłowej na równych zasadach (Third Party Access).

Na mocy Uchwały Rady Ministrów z 19 sierpnia 2008 GAZ-SYSTEM został właścicielem Polskiego LNG SA, spółki odpowiedzialnej za budowę i eksploatację terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG) w Świnoujściu. Spółka Polskie LNG połączyła się ze spółką-matką 31 marca 2021.

Od 2010 GAZ-SYSTEM jest operatorem gazowego systemu przesyłowego w Polsce; Prezes URE wyznaczył go operatorem systemu przesyłowego do 6 grudnia 2068.

W 2019 r. GAZ-SYSTEM został nagrodzony Tytanowym Laurem Inwestora w kategorii Projekt roku – nowa instalacja za wykonanie przewiertu HDD pod rzeką Odrą w m. Ratowice w celu instalacji rurociągu DN1000 o długości 1180 m w ramach budowy gazociągu relacji Zdzieszowice–Wrocław. Jest to rekordowa instalacja w Polsce dla gazociągu o tej średnicy.

Władze Władze spółki, stan na 24 maja 2026:

Zarząd Prezes zarządu: Sławomir Hinc Wiceprezes zarządu: Adam Bryszewski Wiceprezes zarządu: Elżbieta Kramek Członek zarządu: Dariusz Bogdan

Strategiczne inwestycje Rozbudowa krajowych gazociągów przesyłowych W latach 2009–2015 powstało ponad 1000 km, w latach 2016–2021 ponad 940 km, w samym tylko 2022 ponad 980 km, a w 2023 ponad 370 km nowych gazociągów do przesyłu gazu ziemnego. Ponadto w latach 2009–2015 zbudowano 41 stacji gazowych oraz 2 tłocznie. Strategiczne gazociągi powstały w północno-zachodniej i środkowej Polsce oraz na Dolnym Śląsku (gazociągi relacji:Włocławek – Gdynia, Jeleniów – Dziwiszów, Świnoujście – Szczecin, Gustorzyn – Odolanów, Rembelszczyzna – Gustorzyn, Gustorzyn – Odolanów, Szczecin – Lwówek, Szczecin – Gdańsk, Lasów – Jeleniów). Nowe zdolności importu gazu do Polski z kierunku innego niż wschodni wzrosły z 9% do 90%. W 2011 ukończona została budowa nowej tłoczni gazu ziemnego w Goleniowie, która umożliwia transport gazu z terminalu LNG oraz przesył zwiększonych ilości gazu w północno-zachodniej Polsce. W tym samym roku zmodernizowana została również tłocznia Jarosław przeznaczona do sprężania gazu przesyłanego z terytorium Ukrainy. W latach 2015–2025 spółka planuje wybudowanie kolejnych 2000 km nowych gazociągów w zachodniej, południowej i wschodniej części Polski (m.in. Czeszów – Wierzchowice). Korytarz Gazowy Północ – Południe Korytarz Gazowy Północ – Południe o długości 862,5 km łączy Terminal LNG w Świnoujściu oraz Baltic Pipe poprzez środkową i południową Polskę z infrastrukturą w Europie Środkowo-Wschodniej. Składa się z 15 gazociągów krajowych (w tym interkonektora gazowego ze Słowacją), jednej tłoczni i jednego węzła gazowego. Głównymi źródłami zasilania Korytarza są Terminal gazowy w Świnoujściu i gazociąg Baltic Pipe. Korytarz przechodzi przez 7 województw (wielkopolskie, dolnośląskie, opolskie, śląskie, małopolskie, świętokrzyskie i podkarpackie) oraz przez 87 gmin. 23 czerwca 2022 dokonano po polskiej stronie odbioru końcowego gazociągu Polska-Słowacja. 29 lipca 2022 dokonano odbioru końcowego trzeciego odcinka gazociągu Pogórska Wola – Tworzeń, tj. gazociągu relacji Braciejówka – Tworzeń o długości 34 km wybudowanego na terenie Oddziału w Świerklanach. Tym samym zakończono budowę gazociągów w ramach Korytarza Północ – Południe. Dzięki niemu gazowy system przesyłowy w Polsce może przyjmować większe ilości surowca z kierunku północnego. Gaz dostarczany poprzez Terminal LNG w Świnoujściu oraz przez Baltic Pipe jest przesyłany i dystrybuowany w Wielkopolsce, na Dolnym i Górnym Śląsku, do aglomeracji krakowskiej oraz południowo-wschodnich regionów kraju, a także dalej, na południe Europy. Korytarz to jeden z najważniejszych programów inwestycyjnych Gaz-Systemu ostatnich dekad. Korytarz Gazowy Centrum – Wschód W ramach programu Centrum – Wschód został wybudowany 343-kilometrowy polski odcinek 508-kilometrowego gazociągu Polska – Litwa i 308-kilometrowy gazociąg Gustorzyn – Wronów oraz ma być zbudowany ok. 247-kilometrowy gazociąg Wronów – Strachocina. Dzięki tym inwestycjom powstanie korytarz gazowy, który połączy środkową Polskę z północą i wschodnią częścią kraju, w szczególności umożliwi współpracę krajowego systemu przesyłowego z interkonektorami gazowymi Polska – Litwa i Polska – Słowacja a docelowo także Polska – Ukraina. Gazociąg Gustorzyn – Wronów umożliwia zasilanie w gaz Kielc, Radomia i Opoczna oraz innych miast i gmin, tym samym umożliwiając operatorom systemów dystrybucyjnych efektywniejsze gazyfikowanie gmin w tym rejonie, a połączenie gazociągu Gustorzyn – Wronów w Rawie Mazowieckiej z istniejącym systemem przesyłowym znacząco poprawia zasilanie rejonu Warszawy. Wybudowany w ramach Korytarza Centrum – Wschód interkonektor Polska – Litwa stworzył możliwości przesyłu gazu do i z krajów bałtyckich (Litwa, Łotwa, Estonia), a umożliwiając import gazu z Litwy poprawił bezpieczeństwo energetyczne Polski. Gazociąg Polska – Litwa pełni również ważną rolę regionalną, gdyż zwiększa możliwości gazyfikacji Polski północno-wschodniej. Gazociąg Polska-Słowacja Gazociąg Polska – Słowacja o długości ok. 167 km (61,3 km po stronie polskiej i 106 km po stronie słowackiej) łączy gazowe systemy przesyłowe tych krajów. Operatorami gazociągu są: po stronie polskiej Gaz-System, a po stronie słowackiej Eustream a.s. Gazociąg Strachocina – Granica RP, będący polskim odcinkiem transgranicznego połączenia systemów przesyłowych Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej (interkonektor PL-SK), przechodzi przez teren trzech gmin województwa podkarpackiego: Sanok, Bukowsko i Komańcza. Punktem połączenia z Krajowym Systemem Przesyłowym jest węzeł gazowy w Strachocinie, gdzie zbiegają się trzy gazociągi wchodzące w skład korytarza gazowego Północ – Południe, tj. Hermanowice – Strachocina, Strachocina – Pogórska Wola i Strachocina – Granica RP. Interkonektor umożliwia przesył paliwa gazowego z Terminal w Świnoujściu i gazociągu Baltic Pipe w kierunku południowym, do krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Projekt budowy gazociągu został dofinansowany ze środków UE w ramach programów TEN-E (Trans-European Energy Networks) i CEF (instrument „Łącząc Europę”, Connecting Europe Facility). Komisja Europejska w październiku 2013 roku przyznała inwestycji status „Projektu wspólnego zainteresowania” (PCI – Project of Common Interest) i podtrzymała go w kolejnych listach publikowanych co dwa lata. Odbiór końcowy po polskiej stronie miał miejsce 23 czerwca 2022, a oficjalne połączenie polskiego odcinka interkonektora ze słowackim 3 sierpnia 2021. Gazociąg Polska – Litwa

Gazociąg Polska – Litwa to gazociąg wysokiego ciśnienia o długości ok. 508 km (343 km po stronie polskiej i 165 km po stronie litewskiej), łączący systemy przesyłowe gazu ziemnego Polski i Litwy. Operatorami gazociągu są Gaz-System po stronie polskiej oraz AB Amber Grid po stronie litewskiej. Budowę zakończono w 2022 r.

Gazociąg pracuje w obu kierunkach; według AB Amber Grid przepustowość połączenia w kierunku z Litwy do Polski wynosi ok. 1,9 mld m³ rocznie, a w kierunku z Polski do Litwy ok. 2 mld m³ rocznie. Po zaprzestaniu przez kraje bałtyckie w 2022 r. importu gazu z Rosji GIPL wraz z terminalem LNG w Kłajpedzie stał się infrastrukturą kluczową dla bezpieczeństwa dostaw w regionie bałtyckim.

Połączenia transgraniczne Duże znaczenie dla polskiego bezpieczeństwa energetycznego mają połączenia między systemami gazowniczymi Polski i krajów ościennych. W tym zakresie Gaz-System SA w latach 2009–2015 zrealizował dwa istotne projekty: nowe połączenie międzysystemowe Polska – Czechy oraz rozbudowę gazociągów przesyłowych na Dolnym Śląsku, które umożliwiają odbiór zwiększonych ilości gazu (odpowiednio o ok. 0,5 mld m³ gazu ziemnego rocznie poprzez połączenie polsko-czeskie oraz o ok. 1,5 mld m³ gazu ziemnego rocznie przez punkt w Lasowie na granicy polsko-niemieckiej). Natomiast w roku 2022 zakończono budowę połączeń polskiego systemu przesyłowego z systemami duńskim (rurociągiem Baltic Pipe), litewskim i słowackim.

Terminal LNG w Świnoujściu

GAZ-SYSTEM odpowiadał za koordynację budowy terminalu LNG w Świnoujściu, przyłączenie instalacji do krajowej sieci przesyłowej oraz uczestniczył w finansowaniu projektu. Pierwszy metanowiec przypłynął do terminalu w grudniu 2015 r. Początkowo terminal pozwalał na odbiór do 5 mld m³ gazu ziemnego rocznie. Po rozbudowie ukończonej w 2024 r., od 1 stycznia 2025 nominalna moc regazyfikacyjna wynosi 8,3 mld m³ rocznie.

Terminale FSRU w rejonie Gdańska

GAZ-SYSTEM realizuje w Zatoce Gdańskiej program budowy pływającego terminalu LNG (Floating Storage and Regasification Unit, FSRU). Jednostka, zdolna do regazyfikacji ok. 6,1 mld m³ gazu rocznie, ma zostać oddana do użytkowania w perspektywie 2027/2028; w lipcu 2026 r. ogłoszono, że otrzyma nazwę „Solidarity”.

W 2023 r. w ramach procedury Open Season spółka ORLEN zarezerwowała 100% usług regazyfikacji pierwszej jednostki. Program obejmuje też rozbudowę krajowego systemu przesyłowego: trzy gazociągi lądowe (Kolnik–Gdańsk, Gardeja–Kolnik, Gustorzyn–Gardeja) o łącznej długości ok. 250 km, które umożliwią rozprowadzenie gazu z rejonu Gdańska do odbiorców.

Rozważane jest także uruchomienie drugiej jednostki w rejonie Gdańska (projekt FSRU 2). Po przeprowadzonej w 2026 r. procedurze Open Season zdecydowano o zwiększeniu planowanej mocy regazyfikacji tego terminalu z 4,5 do 6,1 mld m³ rocznie.

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona GAZ-SYSTEM S.A.

Kategoria:Polskie przedsiębiorstwa naftowe i gazowe Kategoria:Przedsiębiorstwa w Warszawie Kategoria:Przedsiębiorstwa założone w Polsce w 2004 Kategoria:Szczęśliwice