Kalendarium historii Trzcianki.
Lata przed naszą erą ok. 12000-8000 lat p.n.e. - pierwsze zbiorowiska ludzkie na okolicznych terenach 3500-2500 lat p.n.e. - pojawienie się w okolicach ludności kultury pucharów lejkowatych 650-400 lat p.n.e. - ślady osadnictwa ludności kultury pomorskiej
Średniowiecze ok. połowy X wieku - Trzcianka w granicach państwa polskiego XIII/XIV w. - ziemie trzcianeckie w rękach rodu Czarnkowskich 1245 – pierwsza wzmianka o osadzie Rozdróżka; według części historyków dokument Bolesława Wstydliwego jest falsyfikatem, lecz późniejsze poświadczenia przez następnych królów Polski uwiarygodniają ten zapis (Władysław Łokietek – 1323, Zygmunt Stary-1546, Zygmunt August-1548)
XVI wiek 1565 – pojawienie się wzmianki o wsi Trzciana Łąka 1581 – wieś liczy 27 kmieci, 15 zagrodników, posiada dwie karczmy, młyn oraz kościół
XVII wiek 1618–1648 – pierwsi sukiennicy we wsi 1627 – Trzciana Łąka w rękach Franciszka Sędziwoja Czarnkowskiego 1641 – wieś nazywa się Trzcionka; Trzcionka samodzielną parafią pw. Św. Trójcy 1662 – pierwsze duże pełnowłókowe gospodarstwo rolne 1668 – właścicielką Trzcionki zostaje wdowa po Sędziwoju, Katarzyna z Grzymułtowskich 1671 – Trzcionka otrzymuje od króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego przywilej odbywania kolejnych czterech jarmarków w roku, oprócz czterech dotąd odbywanych 1679 – powstanie pierwszego cechu sukienników 1682 – powołanie do istnienia cechu szewskiego 1691 – właścicielem wsi Adam Naramowski, starosta ujsko-pilski 1696 – właścicielem staje się Adam Iwański, kasztelan brzesko-kujawski
XVIII wiek 1717 – wzniesienie nowego kościoła (poprzedni spłonął) 1721–1738 – wieś w posiadaniu dwóch właścicieli: Antoniego Szembeka, starosty nowogrodzkiego oraz Stanisława Niszyckiego, kasztelana rawickiego (poprzez małżeństwa córek Adama Iwańskiego i jego żony Heleny: Franciszki i Marianny) 3 marca 1731 – nadanie praw miejskich przez króla Polski Augusta II Sasa 1738 – miasto w posiadaniu Stanisława Poniatowskiego, ojca ostatniego króla Polski - Stanisława Augusta Poniatowskiego 1734 – powstanie gminy żydowskiej 1751 – ustalenie ostatecznej nazwy miasta - Trzcianka 1755 – przejście Trzcianki we władanie Józefa Lasockiego 1755 – oddanie do użytku zboru ewangelickiego 1755–1772 – gospodarczy rozkwit miasta (sukiennictwo); Trzcianka większa od Piły i Bydgoszczy 24 czerwca 1759 – pożar w mieście, spalona znaczna część miasta 1760–1761 – rozbudowa miasta, powstanie dzisiejszych ulic: Sikorskiego, Staszica, Chełmońskiego 22 września 1772 – wkroczenie do miasta wojsk pruskich; włączenie Trzcianki do Prus (Okręg Notecki) 1778 – pierwsza apteka w mieście 1778–1789 – właścicielem Trzcianki Mikołaj Świnarski 1789 – Trzcianka miastem królewsko-państwowym (właścicielem miasta król Prus) 1794 – powstanie Bractwa Strzeleckiego, zwanego kurkowym 1798 – drugi zbór ewangelicki w mieście
XIX wiek 1807 – miasto w obrębie Księstwa Warszawskiego; dobra trzcianecko-człopskie jako osobista posiadłość marszałka Francji, Louisa Aleksandra Berthier; kolejny rozkwit gospodarczy miasta 1815 – w wyniku Kongresu wiedeńskiego Trzcianka zostaje włączona do Prus (Wielkie Księstwo Poznańskie) 1822 – budowa nowych cmentarzy: katolickiego, ewangelickiego oraz żydowskiego 1823 – budowa nowej synagogi 1834–1835 – budowa murowanego kościoła katolickiego w stylu neoromańskim, poświęconego św. Janowi Chrzcicielowi 1835 – ulokowanie sądu ziemskiego i miejskiego (siedmiu sędziów i 12 urzędników), w budynku mieścił się areszt; w mieście znajdowało się również więzienie karne 1838 – powstanie pierwszego browaru miejskiego 31 sierpnia 1839 – wielki pożar w mieście 1843–1847 – budowa nowego zboru; koszty budowy w całości pokrył król Prus, Fryderyk Wilhelm IV 1846 – oddanie do użytku łaźni rytualnej 1847 – budowa szosy Trzcianka - Czarnków zakończono budowę świątyni protestanckiej 1848 – Trzcianka na krótko siedzibą Biura Budowlanego Królewskiej Komisji dla Kolei Wschodniej ok. 1850 – powstanie fabryki cygar, papierosów i tytoniu oraz wytwórni macy 1851 – uruchomienie pierwszej linii Kolei Wschodniej z Krzyża do Bydgoszczy budowa budynku sądu i więzienia 1852 – wizyta króla Prus Fryderyka Wilhelma IV otwarcie gmachu dworca kolejowego 1855 – powstanie pierwszej w rejonie odlewni żeliwa 1864 – powstanie Towarzystwa Zaliczkowego (gromadziło fundusze na rozbudowę działalności gospodarczych) 1871 – miasto w granicach Cesarstwa Niemieckiego 1875 – pierwsze naftowe latarnie uliczne w mieście 1881 – zaczęła wychodzić „Schönlanken Tageblatt”, czyli Codzienna Gazeta Trzcianecka 1883 – oddanie do użytku nowej synagogi 1884–1896 – brukowanie głównych ulic 1887 – powstanie związku tytoniowców 1888 – rozwiązanie cechu sukienników 1889 – zorganizowanie straży pożarnej w mieście 1893 – budowa poczty 1895 – budowa szkoły katolickiej (dzisiejsza Szkoła Podstawowa nr 2) 1896 – powstanie szpitala w mieścieHistoria Szpitala Powiatowego w Trzciance
XX wiek 1900-1914 1900 – założenie elektrowni miejskiej 1902 – rozebrano ostatni drewniany dom z podcieniami 1905 – wieś Trzcianka została ostatecznie włączona do miasta 1907 – otwarcie wyższej szkoły realnej 1910 – pierwsze związki zawodowe w mieście 1912 – zaczęła działać Miejska Kasa Oszczędności
1914-1918 1914 – wybuch I wojny światowej, mobilizacja 1515 rekrutów z Trzcianki 1914–1916 – budowa kościoła katolickiego w stylu neobarokowym 1915 – zakończenie budowy szkoły ewangelickiej (dzisiejszy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Henryka Sienkiewicza) 1918 – koniec I wojny światowej
1918–1939 1919 – na mocy Traktatu wersalskiego miasto pozostaje w granicach Niemiec 1919 – Trzcianka miastem powiatowym, siedzibą powiatu Netzekreis 1924 – powstanie Muzeum Powiatowego (Heimatsmuseum des Netzkreis) 1925–1926 – budowa szkoły rolniczej (obecna siedziba Sądu Rejonowego w Trzciance; pamiątką po szkole rolniczej są płaskorzeźby przy wejściu, obrazujące siew i zbiór) 1926–1927 – rozbudowa szpitala 1926 – przyłączenie miasta do energii elektrycznej 1928 – budowa sali gimnastycznej przy szkole ewangelickiej 1929 – powstanie Żydowskiej Opieki Społecznej 1930 – w mieście zaczyna działać sieć wodociągowa 1938 – „Noc kryształowa”, zburzenie synagogi oraz cmentarza żydowskiego rozbudowa miasta, budowa kamienic i domów na dzisiejszych ulicach: Gorzowskiej, Mickiewicza, Powstańców Wielkopolskich, Konarskiego, 27 Stycznia; przedłużenie ulic Staszica i Mickiewicza; budowa siedziby urzędu pracy (obecny Trzcianecki Dom Kultury), Urzędu Powiatowego (późniejszy Dom Dziecka), Urzędu Celnego, Urzędu Finansowego (późniejszy internat Zespołu Szkół)
1945 27 stycznia 1945 – wkroczenie do miasta wojsk radzieckich i zniszczenie 30% budynków w mieście przez żołnierzy Armii Czerwonej pojawienie się w Trzciance pierwszych osiedleńców (z województw: poznańskiego, łódzkiego, warszawskiego) przywrócenie nazwy „Trzcianka” utworzenie powiatu trzcianeckiego (okręg zachodniopomorski) stworzenie w mieście placówki Państwowego Urzędu Repatriacyjnego rozpoczęcie repatriacji ludności z byłych województw:: wileńskiego, nowogródzkiego, poleskiego, białostockiego, wołyńskiego, stanisławowskiego, tarnopolskiego i lwowskiego formowanie pierwszej drużyny harcerskiej podjęcie produkcji przez Zakład Drzewny (późniejsze Trzcianeckie Fabryki Mebli) rozpoczęcie działalności Trzcianeckiego Klubu Sportowego powstanie Zarządu Miejskiego Wodociągów i Warsztatów (dzisiejszy Kombud)
1946-1989 1946 – utworzenie Powiatowej Biblioteki Publicznej przymusowe wysiedlenie ludności niemieckiej uruchomiono stadion po II wojnie światowej 1947 – uruchomiono linię PKS Wałcz-Trzcianka-Poznań 1947–1948 – przesiedlenie Łemków na Ziemie Odzyskane, w tym na teren powiatu 1948 – powstanie klubu sportowego „Lubuszanin” 1949 – utworzono trzcianeckie PGR-y 1950 – powstanie Państwowego Ośrodka Maszynowego, Spółdzielni Inwalidów „Przyszłość” 1951 – rozpoczęcie działalności Pedagogicznej Biblioteki Powiatowej 1951 – powstanie zakładu Lubmor (budownictwo okrętowe, m.in. okna i drzwi okrętowe) 1953 – założono Państwowe Liceum Pedagogiczne 1953–1955 – nasilenie akcji radiofonizacji powiatu 1958 – założenie Spółdzielni Mieszkaniowej 1959 – Trzcianka siedzibą powiatu trzcianeckiego 1959 – uruchomiono ośrodek „Bajka” 1961 – inauguracja roku szkolnego w nowo wybudowanej Szkole Podstawowej nr 1, tzw. „tysiąclatki” wydano monografię „Powiat Trzcianecki wczoraj i dziś„ 1965 – rozebranie budynku kościoła ewangelickiego 1967 – powstanie Przedsiębiorstwa Naprawy Taboru Leśnego 1971 – założenie Młodzieżowego Domu Kultury 1972 – utworzono Harcerski Ośrodek Wodny 1 czerwca 1975 – po reformie administracyjnej, Trzcianka w granicach województwa pilskiego 1975 – przekształcenie Powiatowej Poradni Pracy Kulturalno-Oświatowej w Trzcianecki Dom Kultury 1975 – powstanie Państwowego Domu Dziecka 1975 – uruchomiono OSiR 1975 – oddano do użytku SP-3 1976 – powstało Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Turystyczne „Noteć” Oddział w Trzciance 1977 – powstanie Wojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Inwalidów 1977 – założono 5-letnie Liceum Medyczne w ramach Zespołu Szkół 1979 – rozpoczęcie budowy kotłowni centralnej 1980 – Pilskie Fabryki Mebli z dyrekcją w Trzciance (30% towaru eksportowano do krajów zachodnich, m.in. RFN, Szwecji, Austrii) 1982 – pierwszy Bieg im. Tadeusza Zielińskiego 1983 – zakończenie działalności Studium Wychowania Przedszkolnego 1984 – zarejestrowano w Centralnym Związku Spółdzielni Mieszkaniowych w Warszawie Spółdzielnię Mieszkaniową Pomocy w Budownictwie Jednorodzinnym „Szansa” w Trzciance. Siedzibą spółdzielni były LZO „Lubmor” 1986 – zlikwidowano kino „Serenada„ 1988 – rozpoczęcie działalności Związku Sybiraków Koło w Trzciance 1989 – ukazanie się pierwszego numeru „Głosu z Trzcianki”
po 1989 1990 – powstała pierwsza w regionie prywatna spółka „Lubmor” spółka z o.o. po prywatyzacji LZO „Lubmor” 1992 – pierwsza emisja programu lokalnego - Telewizja Lokalna Trzcianka 1994 – powstanie hymnu miasta 1994 – Motorowodne Mistrzostwa Polski na jeziorze Sarcze, zwycięzcą Waldemar Marszałek 1995 – Motorowodne Mistrzostwa Europy w klasie O-550 na jeziorze Sarcze; rozpoczęcie budowy wysypiska odpadów komunalnych i przemysłowych 1996 – Motorowodne Mistrzostwa Polski w klasach: O-250, O-350, O-500, O-550, N-350, N-550 na jeziorze Sarcze 1997 – Husum (Niemcy) miastem bliźniaczym 1998 – powstanie Parafii Matki Boskiej Saletyńskiej 1999 – po reformie administracyjnej Trzcianka znajduje się w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim 1999 – podpisanie umowy o współpracy z niemieckim Lehrte 2000 – Berwick-upon-Tweed (Wielka Brytania) partnerskim miastem Trzcianki
XXI wiek 2002 – otwarcie Hali Widowiskowo-Sportowej 2003 – utworzenie Szkoły Katolickiej im. Św. Siostry Faustyny 2005 – podpisanie umowy o współpracy z Dusznikami-Zdrojem 2006 – Trzcianka laureatem Rankingu Samorządów Rzeczpospolitej 2010 – otwarcie kompleksu wielofunkcyjnych boisk Orlik 2011 – Trzcianka pierwszą gminą w Polsce z szerokopasmowym dostępem do internetu 2017 – Uruchomiono w pełni cyfrowe zmodernizowane kino ze 147 miejscami
Zobacz też
Historia Żydów w Trzciance Tatarzy w Trzciance
Uwagi
Obszerny opis dziejów Trzcianki znajduje się w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom XII strony 541-543
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Historia Trzcianki Trzcianka