Johann Jakob Griesbach (ur. 4 stycznia 1745 w Butzbach, zm. 24 marca 1812 w Jenie) – niemiecki biblista, krytyk tekstu Nowego Testamentu, duchowny luterański. Wykształcenie zdobył we Frankfurcie, Tybindze, Lipsku i Halle.
W 1774 roku Griesbach opublikował grecką synopsę trzech pierwszych Ewangelii: Mateusza, Marka i Łukasza. Jako pierwszy trzy pierwsze Ewangelie nazwał synoptycznymi. Słowo synoptyczna pochodzi od greckiego συνοψις (spojrzenie obejmujące całość). Griesbach, wbrew tradycyjnemu poglądowi przypisującemu pierwszeństwo Mateuszowi uznał, że najstarszą jest Ewangelia MarkaLibri historici Novi Testamenti Graece. Pars prior, sistens synopsin Evangeliorum Matthaei, Marci et Lucae. Textum ad fidem codicum, versionum et patrum emendavit et lectionis varietatem adiecit Io. Iac. Griesbach (Halle, 1774)..
Tekst Nowego Testamentu Rękopisy Nowego Testamentu dzielił na trzy grupy: aleksandryjską, zachodnią i bizantyńską. Griesbach uważał, że żaden rękopis nie reprezentuje swej rodziny w czystej formie. Jako pierwszy wysunął tezę, że kopista bardziej skłonny jest do dodawania niż opuszczania i jako pierwszy argumentował, że krótsze warianty (lectio brevior potior) są bardziej prawdopodobne. Griesbach nie brał jednak pod uwagę migracji rękopisów oraz mieszania się tradycji tekstualnych. Wszystkie rękopisy pochodzące z Aleksandrii traktował jako reprezentantów tekstu aleksandryjskiegoB.F. Westcott, F.J.A. Hort, Introduction to the New Testament in the Original Greek, 1882, ss. 183-185..
Był pierwszym krytykiem tekstu, który zaczął przywiązywać wagę do cytatów patrystycznychJ.J. Griesbach, Symbolae criticae ad supplendas et corrigendas variorum N.T. lectionum cololectiones. Accedit multorum N.T. codicum Graecorum description et examen (Hallae: Io. Iac. Curtii, 1793), CXXXIX-CXLI.. Jego zdaniem każdy cytat powinien być rozpatrywany indywidualnie, powinien być brany z najlepszych dzieł i tylko z autentycznych dzieł greckich. Należy odróżnić cytat od aluzji, należy zwrócić uwagę na powtarzające się cytaty, czy są cytowane w identyczny sposóbJ.J. Griesbach, Curae in historiam textus Graeci epistolarum Paulinarum, Fickelscherr, Jena 1777, pp. 25-28..
Griesbach był pierwszym, który wydał w Niemczech grecki tekst Nowego Testamentu w wielu miejscach odbiegający od Textus receptus (1775–1777)T. Robertson, An Introduction to the Textual Criticism of the New Testament, Nashville: Broadman, 1925, s. 119-121..
Stosował system numeracji rękopisów wprowadzony przez Wettsteina, który, z modyfikacjami, stosowany jest do dziś. Początkowo sądził, że Kodeks Watykański reprezentuje tradycję zachodnią (1777)J.J. Griesbach, Novum Testamentum Graecum, vol. I (Halle, 1777), prolegomena.. W 1796 roku zaliczył go do rękopisów aleksandryjskich, jednak w dalszym ciągu był przekonany, że pierwsza połowa Mateusza kodeksu reprezentuje tekst zachodniJ.J. Griesbach, Novum Testamentum Graecum, 2 editio (Halae, 1796), prolegomena, s. LXXXI. patrz wydanie z 1809 (Londyn)..
Na tekście J.J. Griesbacha swoje angielskie tłumaczenie Nowego Testamentu opublikowane po raz pierwszy 1840 roku oparł Samuel Sharpe. Wykorzystał je również Benjamin Wilson w swoim przekładzie międzywierszowym The Emphatic Diaglott, wydanym w roku 1864.
Dzieła Wydania greckiego NT
Inne
Zobacz też Problem synoptyczny Novum Testamentum Graece
Przypisy
Linki zewnętrzne Hē Kainē Diathēkē: Griesbach's text, with the various readings of Mill and Scholz (London 1859) – BBKL
Kategoria:Niemieccy bibliści Kategoria:Niemieccy teolodzy protestanccy Kategoria:Urodzeni w 1745 Kategoria:Zmarli w 1812