Merecz (ros. Меречская волость, lit. Merkinės valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1950 na Wileńszczyźnie. Siedzibą władz gminy było miasteczko Merecz, obecnie na Litwie.
Historia Gmina zbiorowa Merecz powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej. W 1874 roku obejmowała 73 miejscowości w 13 gromadach, zamieszkanych przez 4400 ludziПамятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ..
Po I wojnie światowej, gmina została włączona do odrodzonej Republiki Litewskiej, gdzie weszła w skład nowo utworzonego powiatu olickiego. Jedanak już 7 czerwca 1919 jednostka weszła w skład utworzonego pod polskim Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich okręgu wileńskiego (polski powiat trocki)Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 5, poz. 41, przejętego 9 września 1920 przez Tymczasowy Zarząd Terenów Przyfrontowych i EtapowychDziennik Rozkazów z 1920 r. Nr 35, poz. 753.
W związku z demarkacją granicy z Litwą Środkową w 1920 roku północna część gminy Merecz (jako samodzielna gmina) powróciła do Republiki Litewskiej i tamtejszego powiatu olickiego. Natomiast południowy fragment gminy (na prawym brzegu Mereczanki) znalazł się w strefie tzw. pasa neutralnego. Odcinek ten (bez formalnego statusu gminy) przyznano Polsce w lutym 1923 w myśl decyzji Rady Ambasadorów i dołączono do przyległego powiatu grodzieńskiegoAnalogicznie, odcinek byłej gminy Orany na prawym brzegu Uły przyłączono do powiatu lidzkiego w woj. nowogródzkim w województwie białostockim. Dopiero w 1925 roku z omawianego obszaru (oraz z południowej części dawnej gminy Orany) powstała nowa gmina Marcinkańce w powiecie grodzieńskim w województwie białostockim, skorygowany przez .
W Republice Litewskiej gmina Merecz obejmowała w 1923 roku 94 miejscowości w 14 gromadach, zamieszkanych przez 7374 ludziLietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925..
Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat olicki). Po wojnie stała się częścią Litewskiej SRR w Związku Radzieckim. Początkowo zachowała przynależność do powiatu olickiego, po czym w 1946 roku weszła w skład nowego powiatu orańskiego. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu druskienickiegoTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni wileńskiej Kategoria:Dawne gminy w okręgu wileńskim Kategoria:Dawne gminy na Litwie