Metz (, ) – miasto w północno-wschodniej Francji, niedaleko granicy z Belgią, Luksemburgiem i Niemcami. Leży w regionie Grand Est. Jest stolicą departamentu Mozela. W średniowieczu było stolicą Austrazji oraz później państwa środkowofrankijskiego, w latach 1974–2015 było stolicą regionu administracyjnego Lotaryngia. Jest częścią tzw. europejskiego banana, zurbanizowanego obszaru w Europie Zachodniej. Miasto w granicach administracyjnych gminy liczy 120 211 mieszkańców, w granicach liczy 228 038 mieszkańcówEurométropole de Metz – insee.fr., natomiast (Unité urbaine de Metz) liczy 290 554 mieszkańcówUnité urbaine 2020 de Metz (57701) – insee.fr.. Historyczne centrum miasta Metz zostało zgłoszone na listę wstępną listy światowego dziedzictwa UNESCOMETZ ROYALE ET IMPÉRIALE – unesco.org. Miasto leży nad rzeką Mozela, lewym dopływem Renu.

Historia Początkowo miejsce, w którym rozwinęło się miasto, określano jako . W czasach panowania na tych terenach Cesarstwa Rzymskiego, miasto stało się jednym z głównych ośrodków Galii, bogacącym się na eksporcie wina. Powstał tu duży amfiteatr, akwedukt oraz fortyfikacje. Pod koniec V wieku Metz został zajęty przez Franków. W tym czasie obecni byli już na tym terenie chrześcijanie czego dowodzi istnienie tutaj w V wieku kościoła. W 840 roku w tutejszej bazylice św. Piotra został pochowany król Franków i cesarz rzymski Ludwik I Pobożny. Po jego śmierci i podziale Cesarstwa Karolińskiego w traktacie z Verdun (843) Metz stał się stolicą państwa środkowofrankijskiego, a następnie królestwa Lotaryngii (855). Po rozpadzie królestwa Lotaryngii (870) włączone w skład królestwa wschodniofrankijskiego, a następnie odrodzonego cesarstwa rzymskiego pod wodzą Niemiec. thumb|left|Metz w czasach rzymskich W XII wieku mieszczanie rozpoczęli starania o uniezależnienie się spod władzy biskupów. W 1189 roku miasto otrzymało status wolnego miasta cesarskiego, dzięki czemu uzyskało niezależność wewnętrzną od lokalnych feudałów duchownych i świeckich. Mieszczanie rządzili miastem na prawach niezależnej komuny przez ponad 400 lat. Pomimo nadanego statusu przez całe średniowiecze Metz musiał bronić swej niezależności przed siłami zewnętrznymi: książętami Luksemburga, arcybiskupami Trewiru, a także wojskami uczestników wojny stuletniej.

Ostatecznie koniec pełnej niezależności miasta nastąpił w 1552 roku, gdy na mocy traktatu w Chambord zawartego między królem Francji a Związkiem szmalkandzkim kontrola nad Metzem przeszła w ręce francuskie. Status Metzu jako miasta francuskiego potwierdziły kolejne traktaty: de facto pokój w Cateau-Cambrésis (1559) i de iure pokój westfalski (1648). Początkowo miasto zachowało swe przywileje wewnętrzne, choć obok urzędników miejskich pojawił się również królewski gubernator. Miasto stało się też ponownie siedzibą biskupa. Z czasem autonomia była jednak ograniczana i ostatecznie w 1634 roku zostało ono podporządkowane koronie podobnie jak inne prowincje gdy znalazło się pod kontrolą królewskiego intendenta.

W 1674 roku fortyfikacje zostały wzmocnione dzięki pracom kierowanym przez Vaubana. Tenże napisał do króla: „każde warowne miasto Waszej Królewskiej Mości broni prowincji, Metz natomiast, broni państwa”. W 1730 roku fortyfikacje unowocześnił Cormontaigne. Podczas Wielkiej Rewolucji, w 1790 roku utworzono departament Mozelle, którego Metz stał się stolicą. Podczas Wojen napoleońskich wojska szóstej i siódmej koalicji w 1814 i 1815 roku bezskutecznie oblegały miasto bronione przez francuski garnizon generała Durutte.

5 sierpnia 1811 w mieście urodził się przyszły kompozytor Ambroise Thomas.

Po wojnie francusko-pruskiej, od 1871 roku znajdował się we władaniu Cesarstwa Niemieckiego. W tym okresie umieszczono w mieście silny niemiecki garnizon i zbudowano drugą i trzecią linię obronną. W wyniku klęski Niemiec w I wojnie światowej w listopadzie 1918 roku miasto zostało odzyskane przez Francję.

Klimat

Zabytki (Saint-Pierre-aux-Nonnains) z 380 roku (jeden z najstarszych kościołów w Europie). Pierwotnie bazylika rzymska, przekształcona w kościół w VII wieku. Przebudowana w X wieku. Odrestaurowana w XX wieku. Katedra św. Szczepana z XIII w. z witrażami Marca Chagalla. Kościół Saint-Maximin z XII-XV wieku (witraże Jean Cocteau) Kościół Notre Dame z XVIII wieku Kościół Sainte-Ségolène z XIII w. Kościół św. Marcina z XII w. Kościół Sainte-Ségolène z XIII wieku Opactwo św. Wincentego z X wieku Klasztor Trynitarzy z XIII wieku Ratusz z 1755 r., proj. Jacques-François Blondel Dom François Rabelais Dom Paula Verlaine’a Kaplica Templariuszy z XIII wieku Synagoga z 1848 roku , kościół protestancki z lat 1901–1904 w stylu neoromańskim (Brama Niemiecka) z XIII–XV wieku z XIII wieku z XIX wieku z XVIII wieku z XIX wieku Pałac Gubernatora z lat 1902–1905 w stylu neoflamandzkim Stacja kolejowa Gare de Metz z 1908 roku

Kultura thumb|Teatro-opera w Metz Główne obiekty z lat 1732–1752 r. w stylu klasycystycznym, proj. Jacques Oger , sala koncertowa i centrum sztuk widowiskowych , muzeum sztuki nowoczesnej i współczesnej , muzeum sztuki i historii (Jardin botanique de Metz), ogród botaniczny

Transport thumb|Pojazd szybkiej komunikacji autobusowej . Są to autobusy trójczłonowe zastępujące tramwaje i trolejbusy. Działają niezależnie od standardowej komunikacji autobusowej w mieście.

Transport lotniczy Miasto jest obsługiwane przez trzy porty lotnicze: Port lotniczy Metz/Nancy-Lotaryngia, regionalny port lotniczy, w 2014 roku obsłużył ok. 250 tys. pasażerów Port lotniczy Luksemburg, międzynarodowy port lotniczy położony 55 km na północ od centrum miasta, w 2022 roku obsłużył 4 mln pasażerów Port lotniczy Strasburg, międzynarodowy port lotniczy położony 125 km na południowy wschód od centrum miasta, w 2018 roku obsłużył 1,3 mln pasażerów

Dalsze połączenia lotnicze realizowane są z międzynarodowego portu lotniczego Frankfurt (59 mln pasażerów), położonego 200 km na północny wschód od centrum miasta oraz międzynarodowego portu lotniczego Paryż-Charles de Gaulle (67 mln pasażerów), położonego 260 km na zachód od centrum miasta.

Transport kolejowy Gare de Metz-Ville, dworzec w centrum miasta obsługujący m.in. połączenie LGV Est européenne , dworzec w mieście obsługujący połączenia kolei regionalnej TER – Lorraine TGV, leżący na przedmieściach dworzec dla szybkiej kolej TGV

Transport drogowy Autostrady: A4, , A314, A315 Trasy europejskie: E21, E23, E25, E411

Transport wodny Transport wodny: w mieście funkcjonuje oraz

Komunikacja miejska W mieście funkcjonuje tradycyjna sieć autobusowa nazywana oraz szybka komunikacja autobusowa z flotą autobusów trójczłonowych zastępujących tramwaje i trolejbusy. Rolę kolei aglomeracyjnej pełnią koleje .

Dawniej funkcjonowały: Tramwaje w Metz (1880–1948), Trolejbusy w Metz (1947–1966)

Edukacja Główne uczelnie (Uniwersytet Lotaryngii)

CentraleSupélec, wydział paryskiej uczelni École supérieure d’électricité (Supélec), wydział paryskiej uczelni

Sport thumb|Stadion Stade Municipal Saint-Symphorien o pojemności 30 000 widzów FC Metz, klub piłkarski Metz Handball, klub piłki ręcznej kobiet , klub hokejowy

Miasta partnerskie Trewir, Gloucester, Luksemburg, Yichang, Karmiel, Kansas City, Hradec Králové, Saint-Denis

Zobacz też , najwyższy szczyt w Metz (360 m n.p.m.), położony wokół doliny rzeki Mozela () Trzy Biskupstwa Księstwo Luksemburga Księstwo Bar

Władcy Lotaryngii

Przypisy

Kategoria:Miejscowości w departamencie Mozela Kategoria:Miasta w regionie Grand Est