Tryńcza – gmina wiejska w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Siedziba gminy to Tryńcza.

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 8146 osób, gęstość zaludnienia wynosiła 115,4 osób/km².

Gmina stanowi wąski przegub w środkowej części powiatu przeworskiego zespajający jego południowe i północne gminy.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Tryńcza ma obszar 70,56 km², w tym: użytki rolne: 73% użytki leśne: 15%

Gmina stanowi 10,1% powierzchni powiatu.

Historia Właścicielami tych terenów od 1387 roku była Jarosławska linia Tarnowskich herbu Leliwa. Najstarszymi miejscowościami wzmiankowanymi w początkach XV wieku, w pobliżu Przeworska są Gniewczyna i Tryńcza. W 1567 roku w Gorliczynie zmarł Jan Krzysztof Tarnowski ostatni przedstawiciel roku Tarnowskich, a jego żona Zofia ze Sprowy Odrowąż w 1575 roku poślubiła Jana Kostkę. W 1580 roku parafia w Gniewczynie została przekazana Bożogrobcom.

W 1589 roku wzmiankowana jest następna miejscowość Wola Podsańska, której główna zabudowa znajdowała się obok Sanu, a dalej w pojedynczych grupach zabudowań przy pastwiskach i lesie. W 1592 roku Anna Ostrogska poślubiła Aleksandra Ostrogskiego, których córka Zofia Ostrogska w 1613 roku poślubiła Stanisława Lubomirskiego. Po śmierci Zofii Ostrogskiej w 1622 roku, dobra Przeworskie (w tym: Tryńcza, Gniewczyna, Wola Podsańska, Grodzisko) przeszły na własność Lubomirskich.

W XVIII wieku doszło do podziału dóbr przeworskich, z których Lubomirscy wydzielili i sprzedali dobra trynieckie. W 1762 roku właścicielem był Paweł Benoe. W 1817 roku dobra Trynieckie zakupił hr. Wojciech Mier, który zmarł w 1831 roku. W latach 1831–1835 właścicielką była jego żona Karolina Mier; a następnie Feliks Mier. Od 1843 roku właścicielem Tryńczy był Antoni Kellerman [dostęp 2017-04-12].. W 1879 roku właścicielem Tryńczy, Gorzyce II, Ubieszyna i Wólki Małkowej była Domicella Kellerman; a w 1905 roku właścicielem był Józef Banhidy (posiadłość liczyła ogółem 201 hektarów, w tym 166 ha roli i 11 ha lasów)Skorowidz Dóbr Tabularnych w Galicji z W. Ks. Krakowskim. 1905 [dostęp 2017-04-12].. W 1908 roku Folwark Tryniecki sprzedano Bronisławowi Nowińskiemu za sumę 100 tys. koron, za które wybudowano murowany kościół pw. Świętego Kazimierza i w 1910 roku powstała parafia w Tryńczy. W 1922 roku folwark objął jego syn Marian Nowiński.

1 sierpnia 1934 roku powstała gmina zbiorowa Tryńcza, w której skład weszły dotychczasowe gminy jednostkowe: Tryńcza, Gniewczyna Łańcucka, Gniewczyna Tryniecka, Jagiełła, Gorzyce, Wólka Małkowa, Wólka Ogryzkowa, Głogowiec i Ubieszyn.

10 września 1934 roku rozporządzeniem wojewody lwowskiego gmina Tryńcza została podzielona na gromady: Tryńcza, Gniewczyna Łańcucka, Gniewczyna Tryniecka, Jagiełła, Gorzyce, Wólka Małkowa, Wólka Ogryzkowa, Głogowiec i UbieszynRozporządzenie Wojewody lwowskiego z dnia 10 września 1934 o podziale obszaru gmin wiejskich w powiecie przeworskim na gromady Lwowski Dziennik Wojewódzki z dnia 17 września 1934 r., Nr. 19, Poz. 108.

W 1954 roku na mocy reformy podziału administracyjnego w miejsce gminy utworzono gromady: Tryńcza, Gniewczyna Łańcucka, GorzyceUchwała Nr 31/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu przeworskiego Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41.

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i reaktywaowano gminę Tryńcza, w której skład weszły sołectwa: Głogowiec, Gniewczyna Łańcucka, Gniewczyna Tryniecka, Gorzyce, Jagieła, Tryńcza, Ubieszyn, Wólka Małkowa, Wólka OgryzkowaUchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972 r., Nr 16, Poz. 196.

10 września 2023 roku przez teren gminy Tryńcza przejeżdżali na cmentarz wojenny ofiar hitleryzmu w Jagielle-Niechciałkach: Prezydent RP Andrzej Duda, prefekt watykańskiej Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych kard. Marcello Semeraro, metropolita łódzki kard. abp Grzegorz Ryś oraz naczelny Rabin Polski Michael Schudrich.

Władze gminy

Miejscowości w gminie Sołectwo Ludność SołtysSołectwa w Gminie Tryńcza Parafia Szkoła Geodezyjny identyfikatorobrębu ewidencyjnego Głogowiec 298 Marta Harapińska kościół filialny NMP Matki Kościoła Szkoła zlikwidowana 181408_2.0001 Gniewczyna Łańcucka 2 146 Roman Kozyra Parafia św. Mateusza Szkoła podstawowa 181408_2.0002 Gniewczyna Tryniecka 900 Anna Chruściel 181408_2.0003 Gorzyce 1 357 Elżbieta Sobala Parafia NSPJ Szkoła Podstawowa 181408_2.0004 Jagiełła 1 152 Grzegorz Drzystek Parafia św. Jadwigi Królowej Szkoła podstawowa 181408_2.0005 Tryńcza 1 296 Stanisław Gliniak Parafia św. Kazimierza Szkoła podstawowa 181408_2.0006 Ubieszyn 746 Maria Kluczkowska Szkoła filialna 181408_2.0007 Wólka Małkowa 306 Krystyna Penkal kościół filialny MB Częstochowskiej Szkoła zlikwidowana 181408_2.0008 Wólka Ogryzkowa 273 Helena Mazur 181408_2.0009

Demografia Dane z 31.12.2017 roku Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 8 459 100 4 221 49,9 4238 50,1gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 120 59 61

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Tryńcza w 2014 roku

Warto zobaczyć

Sąsiednie gminy Białobrzegi, Grodzisko Dolne, Jarosław, Leżajsk, Przeworsk, Sieniawa

Przypisy

Linki zewnętrzne Raport o stanie Gminy Tryńcza za rok 2023 Archiwalne wydania Biuletynu Echa znad Sanu i Wisłoka (2006–2024)