Andrzej Michał Strejlau (ur. 19 lutego 1940 w Warszawie) – polski piłkarz nożny i ręczny, trener obu dyscyplin, działacz sportowy i społeczny, komentator telewizyjny.
Jako zawodnik piłki nożnej rywalizował w zespołach warszawskich, głównie na poziomie trzeciej ligi (z krótkim epizodem w ekstraklasie), jako szczypiornista zaś przez kilka lat grał w pierwszej i drugiej lidze oraz reprezentował Polskę w międzypaństwowych spotkaniach piłki ręcznej odmiany 11-osobowej (trawiastej) oraz 7-osobowej (halowej). Trenował futbolistów w wielu klubach z Warszawy, najdłużej w Legii (1975–1979 i 1987–1989). Pracował też m.in. na Islandii, w Grecji i w Chinach. Przez wiele lat związany z Akademią Wychowania Fizycznego w Warszawie i Polskim Związkiem Piłki Nożnej. Jako trener–selekcjoner prowadził juniorską i młodzieżową reprezentację Polski.
W latach 1989–1993 pełnił funkcję selekcjonera reprezentacji Polski w piłce nożnej (w 1974 zastępował też na tym stanowisku Kazimierza Górskiego w trzech spotkaniach).
Po zakończeniu kariery trenerskiej został ekspertem i komentatorem spotkań piłkarskich w wielu stacjach telewizyjnych. Zajmował się też działalnością społeczną i – jako działacz – klubową i związkową, za którą był wielokrotnie nagradzany i odznaczany.
Młodość i wykształcenie Dziadkowie Strejlaua na przełomie XIX i XX wieku wyjechali z Mazowsza (ślub wzięli w Warszawie) do Mitawy w Kurlandii. Tam urodził się ojciec Andrzeja, Michał Strejlau. W drugiej dekadzie XX wieku rodzina opuściła Mitawę i niektórzy jej członkowie osiedli w Warszawie. Brat Michała, Ignacy Ludwik był żołnierzem Armii Krajowej (ps. „Maria”), walczył w powstaniu warszawskim, wraz ze swoim 17-letnim wówczas synem Jerzym, który zginął w sierpniu. Siostra Janina miała dwoje dzieci: śpiewaczkę operową Bognę Sokorską i malarza Janusza Kaczmarskiego, którego synem był bard Solidarności, poeta i pieśniarz Jacek Kaczmarski.
Andrzej był drugim dzieckiem Michała i Zofii z Kuczejewskich (mieli też o cztery lata starszą córkę Jolantę). Michał był pięściarzem Skry/Budowlanych Warszawa (waga piórkowa), później też trenerem bokserskim. Współpracował z Feliksem Stammem. Matka kilka miesięcy po narodzinach syna została aresztowana przez Niemców podczas ulicznej łapanki i osadzona w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. Do domu wróciła po pięciu latach, już po zakończeniu wojny. Syn nie rozpoznał jej ani po twarzy, ani po figurze.
Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie (początkowo pod nazwą TPD nr 1) oraz Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie (1963). Po zakończeniu studiów podjął pracę naukową będąc nauczycielem akademickim i asystentem na tej uczelni.
Kariera sportowa W 1954 został członkiem juniorskiej drużyny piłki nożnej AZS-AWF Warszawa, której trenerem był Jerzy Talaga. Był bramkostrzelnym napastnikiem. W okresie szkolnym grał w koszykówkę (reprezentacja jego szkoły zdobyła w 1958 mistrzostwo miasta), był też bokserem (1 zwycięstwo – 1 porażka). Podczas studiów uprawiał piłkę ręczną (najpierw grał na kole, później na rozegraniu), występował w grającej w I i II lidze Varsovii i od 1960 w Warszawiance. W barwach tego drugiego klubu rywalizował w pierwszej lidze, był reprezentantem Polski w piłce ręcznej 11-osobowej oraz 7-osobowej (w tym juniorskiej i młodzieżowej). Jako piłkarz nożny był najskuteczniejszym zawodnikiem trzecioligowej akademickiej drużyny (33 gole w lidze). Karierę szczypiornisty zakończył w pierwszej połowie lat 60. XX wieku.
Od 15 lutego do 30 sierpnia 1964 był zawodnikiem pierwszoligowej piłkarskiej Gwardii Warszawa prowadzonej przez trenera Kazimierza Górskiego. W ekstraklasie zadebiutował 19 kwietnia w domowym meczu 18. kolejki sezonu 1963/64 z Polonią Bytom (2:0), zmieniając w przerwie Wiktora Troczyńskiego. Po raz drugi wystąpił w kończącej rozgrywki 26. kolejce (1:1 w Warszawie z ŁKS Łódź), rozgrywając tym razem całe spotkanie. Odszedł z klubu z powodu choroby kręgosłupa i groźby paraliżu.
W sezonie 1965/66, będąc trenerem trzecioligowego Hutnika Warszawa, zdobył w rozgrywkach mistrzowskich co najmniej trzy bramki. W 1966 grał krótko w rezerwach Legii Warszawa. W latach 70. XX wieku występował ponadto w reprezentacji oldbojów Warszawy.
Kariera trenerska W okresie gry w piłkę ręczną w pierwszoligowej Warszawiance przez pewien czas był jej grającym trenerem.
W styczniu 1963 został stypendystą PZPN, pierwszym w historii tej federacji. Po ukończeniu studiów pozostał na macierzystej uczelni, rozpoczynając pracę naukową na stanowisku asystenta w Katedrze Gier Zespołowych. Został też wtedy trenerem koordynatorem gier zespołowych w Warszawiance. Przez trzy miesiące był nauczycielem wychowania fizycznego w szkole podstawowej w Wólce Węglowej. Latem 1964 został trenerem występujących na czwartym poziomie rozgrywkowym piłkarzy HKS Warszawa (na początku 1965 klub ten zmienił nazwę na Hutnik). Zespół wygrał rozgrywki grupy II klasy A i awansował do ligi okręgowej Warszawskiego Okręgowego ZPN (trzeci poziom krajowy). Strejlau odszedł wówczas z klubu, lecz wrócił jako grający szkoleniowiec w kolejnym sezonie: hutnicy awansowali wówczas z przedostatniego, jedenastego miejsca na ósmą lokatę, lecz wskutek reorganizacji rozgrywek spadli na czwarty szczebel ligowy (nadal pod nazwą ligi okręgowej). mały|Ekipa piłkarska: 1 z lewej Andrzej Strejlau, 2 z lewej Władysław Żmuda, 1. z prawej Kazimierz Deyna, 3. z prawej Mirosław Bulzacki, na lotnisku Okęcie przed odlotem na igrzyska olimpijskie w Montrealu, lipiec 1976
Reprezentacje narodowe W 1965 i 1966 pomagał Kazimierzowi Górskiemu w prowadzeniu zajęć podczas centralnych obozów juniorskich odbywających się pod auspicjami krajowej federacji piłkarskiej. W 1965 jako stażysta PZPN współpracował z dorosłą kadrą podczas zgrupowania na obiektach warszawskiej AWF. W latach 1966–1968 trenował drużynę AZS-AWF Warszawa, z którą w 1967 awansował do III ligi i w kolejnym sezonie zajął w niej siódme miejsce.
Przy okazji spotkania reprezentacji Polski z NRD w 1966 (0:2) współpracował z trenerem Antonim Brzeżańczykiem (w selekcjonerskiej trójce byli wtedy Klemens Nowak, Brzeżańczyk i Górski). Z kolei w 1970 współpracował z selekcjonerem Ryszardem Koncewiczem przy okazji gry z Albanią (3:0).
W 1968 został trenerem reprezentacji Polski juniorów młodszych, a potem starszych. W maju kolejnego roku jego podopieczni wzięli udział w rozgrywanym w Niemczech Wschodnich turnieju finałowym UEFA Youth Tournament Under 18, mającym rangę nieoficjalnych mistrzostw Europy. W fazie grupowej (1/4 finału) przegrali ze Szkocją 0:1, zremisowali z Jugosławią 0:0 i ulegli Austrii 0:3, zajmując ostatnie miejsce w grupie i odpadając z gry. W eliminacjach do kolejnej edycji Turnieju Młodzieżowego, rozgrywanych od listopada 1969 do kwietnia 1970 biało-czerwoni zostali wyprzedzeni przez ZSRR i Rumunię, zajęli w tabeli ostatnie miejsce i nie pojechali na mistrzostwa.
W 1970 Strejlau został selekcjonerem młodzieżowej reprezentacji Polski (U23). W latach 1970–1972 jego zespół brał udział w eliminacjach do mistrzostw Europy w tej kategorii wiekowej. Rywalizując w grupie z Niemcami Zachodnimi, Albanią i Turcją polski zespół zajął drugie miejsce i na tym zakończył rywalizację. W kolejnej edycji (1972–1974) biało-czerwoni wygrali grupę eliminacyjną przed Niemcami Zachodnimi i Danią (w wyjazdowym meczu w RFN Polacy przegrywali 0:2, aby ostatecznie zwyciężyć 3:2; rewanż zakończył się bezbramkowym remisem), awansując do rundy pucharowej. W ćwierćfinale wyeliminowali Bułgarię (2:1 na wyjeździe i 0:0 u siebie), w półfinale zaś odpadli z NRD (0:0 i 2:2).
Brał udział w przygotowaniach prowadzonej przez Górskiego reprezentacji A do eliminacji olimpijskich w pierwszej połowie 1972. Podczas igrzysk był pozasztabowym obserwatorem meczów grupowych rywali Polaków bez prawa wstępu do wioski olimpijskiej, a obserwacje przekazywał przez pośrednika. Po powrocie do kraju złożył w PZPN wymówienie, które nie zostało przyjęte. Ponownie współpracownikiem Górskiego w sztabie kadry był w latach 1974–1975 i 1976, w tym podczas mistrzostw świata 1974 i igrzysk olimpijskich 1976, gdzie Polacy zajmowali odpowiednio trzecie i drugie miejsce.
W kwietniu 1974 poprowadził w dwóch towarzyskim meczach w Port-au-Prince z Haiti (1:2 i 3:1) polską drużynę młodzieżową, która zgodnie z uzgodnieniami obu federacji wystąpiła pod szyldem pierwszej reprezentacji. Również w październiku tamtego roku, w zastępstwie i zgodnie z wytycznymi Górskiego dowodził polskim zespołem – w istocie również była to drużyna młodzieżowa – w meczu kategorii A z Kanadą (2:0). W lutym 1975, wobec choroby Górskiego, pojechał z kadrą narodową jako głównodowodzący na cykl meczów sparingowych z zespołami klubowymi w Grecji, Jugosławii, RFN i Szwajcarii.
Po raz kolejny asystentem selekcjonera, tym razem Jacka Gmocha, był w latach 1977–1978, uczestnicząc w tej roli w mistrzostwach świata, z których polski zespół odpadł w drugiej rundzie. Po odejściu Gmocha jesienią 1978 był wymieniany przez media jako jeden z kandydatów do zastąpienia go na stanowisku selekcjonera. Władze piłkarskie wybrały jednak Ryszarda Kuleszę. Łącznie w latach 1966–1978 Strejlau znalazł się w sztabie reprezentacji A w roli asystenta w 36 oficjalnych spotkaniach.
W maju 1975 poprowadził w Urugwaju prestiżowy kurs trenerski dla najlepszych szkoleniowców z Ameryki Południowej. Na przestrzeni lat wygłosił wiele prelekcji i wykładów szkoleniowych w różnych częściach świata.
Legia Warszawa i Zagłębie Sosnowiec W 1975 został trenerem Legii Warszawa. W kontrakcie znalazł się jednak zapis stanowiący, że musi stawić się przy kadrze narodowej na każde wezwanie jej selekcjonera. W latach 1976–1979 warszawski zespół zajmował w rozgrywkach ligowych kolejno ósme, ósme, piąte i szóste miejsce w tabeli. Z rozgrywek Pucharu Polski odpadał natomiast w 1/8, półfinale (porażka 1:2 z Polonią Bytom), półfinale (1:1 i 3–5 w karnych z Zagłębiem Sosnowiec) i ponownie w 1/8. W 1977, rywalizując w Pucharze Intertoto ze Slavią Praga, BSC Young Boys oraz Landskrona BoIS, Legia zajęła w fazie grupowej druga pozycję. Z kolei w rozgrywanym w tym samym roku Pucharze Ligi legioniści zajęli w swojej grupie ostatnią lokatę. Strejlau pracował przy ul. Łazienkowskiej cztery pełne sezony. W całej historii klubu dłuższy jednorazowy staż miał tylko Wacław Kuchar.
Pod koniec 1979 został trenerem Zagłębia Sosnowiec, któremu groził spadek do II ligi. Zastąpił wówczas Józefa Gałeczkę, który zmuszony był przejść operację. Zespół zakończył zmagania sezonu 1979/80 na dwunastym miejscu w szesnastozespołowej tabeli i utrzymał się w elicie. Strejlau prowadził też Zagłębie w rundzie jesiennej sezonu 1980/81 (całe rozgrywki ukończyło ono na ostatnim bezpiecznym, czternastym miejscu).
Fram